907-ci düzəlişin haqsızlığı barədə - Saleh Məmmədov yazır
YAZARLAR
12.08.2025, 16:15
Saleh Məmmədov,
Sabiq maliyyə naziri, Professor (Anti-907 hərəkatının rəhbəri)
***
Başı bəlalı 907-ci düzəlişin statusu və ABŞ qanunlarına görə onun ləğvi mexanizmi barədə geniş məlumat vermək istəyirəm.
8 avqust 2025-ci il ABŞ Prezidenti Donald Tramp, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın Vaşinqtonda keçirilən üçtərəfli görüşü zamanı 907-ci düzəlişlə bağlı mühüm hadisə baş verib. Yəni bu düzəliş Prezident İlham Əliyevin haqlı xahişi ilə Prezident D. Trump tərəfindən bu maliyyə ili üçün dayandırılıb. Vaxtı ilə bu düzəlişin (olduqca haqsız bir qərarın, ABŞ tarixində parlamentin qəbul etdiyi ən haqsız qərar kimi qiymətləndirilir) aradan qaldırılması üzrə Anti-907 hərəkatına rəhbərlik etmişəm. Bu hərəkatın arqumentləri qarşısında ABŞ bürokratiyası hər hansı əks arqument tapa bilmədi. Yalnız hərəkatın əsas üzvlərinin vizaları ləğv olundu (o cümlədən şəxsən mənim), Cinayəti törədən Rus-erməni qruplaşması, bir milyon əhalini yerindən yurdundan didərgin salan, əmlakını darmadağın edən, oğurlayan, 10 minlərlə Azərbaycan əhalisini qanına qaltan edən - bu bandit-terrorist qruplarının başı sığallanır, Azərbaycan üçün isə 907-ci düzəliş tətbiq olunur.
Əlbəttə, 907-ci düzəlişin bu maliyyə ili üçün müvəqqəti dayandırılması da böyük uğurdur, buna görə ABŞ prezidentinə təşəkkür edirəm, Azərbaycan Prezidentini bu uğurla təbrik edirəm. Amma, Azərbaycan ictimaiyyəti bu əsrin və ABŞ kimi demokratik bir ölkənin üzqaralığı bir düzəlişin axırına çıxmalıdır. İndi əsas səbəbkarın (Rusiya kimi bəşəriyyət düşməni) məlum olduğu şəraitdə bunu isbat etmək çox daha asandır.
907-ci düzəliş ləğv edildi, yoxsa sadəcə dayandırıldı?
Mövcud məlumatlara görə, ABŞ Prezidenti Donald Tramp "Freedom Support Act" qanununun 907-ci maddəsinin tətbiqini dayandıran sənədi imzalayıb. Bu, Azərbaycanda bəzi yerli KİV-lərdə "ləğv edildi" kimi xəbər verilsə də, dəqiq status dayandırılmadır (waived).
Dayandırılma (Waiver): 907-ci düzəliş 2001-ci ildən bəri hər il ABŞ prezidentləri tərəfindən dayandırılırdı. Bu o deməkdir ki, düzəlişin özü qüvvədə qalır, lakin prezidentə onun müəyyən müddət ərzində tətbiqindən imtina etmək səlahiyyəti verilir. Yəni, qayda özü mövcuddur, amma onun tətbiqi müvəqqəti olaraq dayandırılır. Prezidentin o günkü qərarı bu dayandırma səlahiyyətindən istifadə etməkdir.
Ləğv (Repeal): Ləğv olunma bir qanunun və ya düzəlişin tamamilə hüquqi qüvvəsini itirməsi və ABŞ qanunvericiliyindən çıxarılması deməkdir. Bu, "dayandırılma"dan fərqli olaraq, daimi bir prosesdir.
Bu dayandırma, əsasən, iqtisadi əməkdaşlığı genişləndirəcək və ABŞ-Azərbaycan münasibətlərinə müsbət təsir göstərəcək. D. Trump vəzifədən gedən kimi, yeni prezident bir təsir vasitəsi kimi yenə də bunu dövriyyəyə soxacaq.
ABŞ qanunlarına görə bu düzəliş prezidentin qərarı ilə ləğv oluna bilərmi, yoxsa bunun üçün parlamentin qərarına ehtiyac var?
ABŞ qanunvericilik sistemində bir qanunun və ya düzəlişin tamamilə ləğv edilməsi (repeal) yalnız Konqresin (parlamentin) qərarı ilə mümkündür. Prezidentin bir qanunu təkbaşına ləğv etmək səlahiyyəti yoxdur.
Qanunun ləğv edilməsi prosesi: Bir qanunu ləğv etmək üçün Konqres yeni bir qanun qəbul etməlidir ki, bu da ləğv ediləcək qanunu açıq şəkildə qeyd etməlidir. Bu yeni qanun hər iki Palatadan (Nümayəndələr Palatası və Senat) keçməli və Prezident tərəfindən imzalanmalı (və ya Prezidentin vetosuna Konqres tərəfindən üstün gəlinməlidir). Bu, istənilən digər qanunun qəbulu prosesi ilə eynidir.
Prezidentin səlahiyyətləri: Prezidentin 907-ci düzəlişlə bağlı səlahiyyəti, 2001-ci ildə Konqres tərəfindən qəbul edilmiş bir düzəlişlə (Terrorla Mübarizə Aktı çərçivəsində) ona verilmiş "dayandırma" (waiver) səlahiyyətidir. Bu səlahiyyət prezidentə milli maraqlar çərçivəsində düzəlişin tətbiqini müvəqqəti olaraq dayandırmağa imkan verir. Yəni, prezident qanunu ləğv etmir, sadəcə onun tətbiqini müəyyən müddətə dayandırır. Hər maliyyə ilində bu dayandırma səlahiyyəti Prezident tərəfindən yenidən tətbiq edilməlidir.
Xülasə, 907-ci düzəliş bu gün Prezident Trampın qərarı ilə dayandırılıb, ləğv edilməyib. Onun tamamilə ləğv edilməsi üçün isə ABŞ Konqresinin qərarı tələb olunur. Bunun üçün isə ANTİ-907 hərəkatının bərpası, ABŞ hüquq və siyasi məsləhət şirkətləri ilə təmasa keçmək və geniş ictəmaiyyəti cəlb etməklə belə haqsızlığı birdəfəlik aradan qaldırmaq lazımdır.
MİA.AZ
Dİgər xəbərlər
SON XƏBƏRLƏR
-
Türkiyədə deputatın daha 9 yaxını saxlanıldı - Aralarında millinin keçmiş oyunçu da var
Bugün, 00:16 SİYASƏT
-
Tomas Frank "Kristal Palas"ın baş məşqçisi oldu
Bugün, 00:09 İDMAN
-
Ermənistan dövlət televiziyasında əlbəyaxa dava - Jurnalistlə politoloq canlı yayımda bir-birlərini yumruqladı
Bugün, 00:04 PRESS
-
Lukaku Belçika yığması ilə vidalaşdı - AÇIQLAMA
Bugün, 00:03 İDMAN
-
Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günü qeyd edilir
Bugün, 00:01 GÜNDƏM
-
Hikmət Hacıyev Avropa İttifaqının rəsmisi ilə müzakirə aparıb
16.11.2026, 23:14 SİYASƏT
-
Bakıxanovdakı "Gülüstan parkı"nda yüzlərlə ağac quruyub, ərazi isə zibilliyə çevrilib - VİDEO
16.11.2026, 22:33 CƏMİYYƏT
-
Leyla Əliyeva Qaraçuxur İdman Zalının açılışında iştirak edib
16.11.2026, 22:28 İDMAN
-
Terminallarda 500 AZN-dən artıq məbləğdə pul köçürməsinə yeni qadağalar gəldi - Nələr etməlisiniz?
16.11.2026, 21:44 İQTİSADİYYAT
-
İmran Xan ölümlə üz-üzə qalıb: "Hər gün 22 saat "kars"da saxlanılıram, gec olmadan ədalət istəyirəm"
16.11.2026, 21:02 DÜNYA
-
İstanbulda bələdiyyə sədr əvəzi CHP-dən istefa verdi
16.11.2026, 20:46 SİYASƏT
-
Azərbaycan Radiosunun 100, AzTV-nin isə 70 illik yubileyi... - “Yubiley gecəsi” konsert proqramı təşkil olunub + FOTOLAR
16.11.2026, 20:37 MƏDƏNİYYƏT
-
ABŞ və Rusiya prezidentlərinin görüşünə hazırlıq gedir
16.11.2026, 19:03 GÜNDƏM
-
BAKI MERİYASI YENİDƏN FORMALAŞDI: Zülfəli İsmayılov, Rəşad Ağayev, Elmin İmanov, Anar Tağıyev... - Onlar haqda hansı qərarlar verildi?
16.11.2026, 18:19 CƏMİYYƏT
-
Ceyhun Bayramov Böyük Britaniya XİN başçısı ilə telefonda danışdı - Nələr müzakirə edilib?
16.11.2026, 18:19 SİYASƏT
-
Azərbaycan Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqının Şurasına üzv seçilib
16.11.2026, 17:56 İQTİSADİYYAT
-
Qonaq qarşılanması, hədiyyə alınması üçün açılan 651 min manatlıq kart, icarəyə verilən texnikalar... - “Azenco” ilə bağlı sensasion məhkəmə işi davam edir
16.11.2026, 17:55 KRİMİNAL
-
Ordunun intellektual bölmələrində yeni seçim meyarları müəyyənləşdi -SİYAHI
16.11.2026, 17:27 CƏMİYYƏT
-
Deputat: "Rayonlar arasında ədalət prinsipi pozulub, qazlaşdırılmayan 900 kəndin 101-i təkcə Lerik rayonunun payına düşür"
16.11.2026, 17:14 CƏMİYYƏT
-
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank yeni məzənnəni açıqladı
16.11.2026, 17:00 İQTİSADİYYAT
-
"Avropalıların nə istədiyini anlamalıyıq" - Moskva Aİ-ni prosesdən kənarda saxlamaq istəyir, Estoniya və Kiyevə yeni mesajlar verir
16.11.2026, 16:49 GÜNDƏM
-
Kreml: "Biz Kiyevə "nəfəs məkanı" vermək niyyətində deyilik"
16.11.2026, 16:40 GÜNDƏM
-
Deputat media sahəsinə ayrılan vəsaitin azlığından şikayətlənib: “Milli düşüncəni təyin edən mediadır..."
16.11.2026, 16:32 PRESS
-
Sabah bəzi ərazilərdə güclü külək əsəcək - Xəbərdarlıq
16.11.2026, 16:26 CƏMİYYƏT
-
"Kişmiş" restoranı yanıb - VİDEO
16.11.2026, 16:12 CƏMİYYƏT
-
Deputat: “Rus dilinin xüsusi statusu nədir ki, bu xərcləri dövlət ödəyir?”
16.11.2026, 15:57 SİYASƏT
-
“Röyaya zəng etdim, telefonla danışmaq istədim, danışdığım yerdə telefonu bağladı"
16.11.2026, 15:36 ŞOU-BİZNES
-
Alik Əzizbəyov vəzifəyə təyin edilib
16.11.2026, 15:29 İQTİSADİYYAT
-
Deniz Seki: "Həyatımın ikinci pərdəsini açıram"
16.11.2026, 15:18 ŞOU-BİZNES
-
Eksternat təhsilalma forması: sənəd qəbulu başlayıb
16.11.2026, 15:07 CƏMİYYƏT
-
Tramp video paylaşdı, sətirlatı müharibə mesajı verdi: "Allah əsgərlərimizi qorusun"
16.11.2026, 14:59 GÜNDƏM
-
Norveç həyəcan təbili çalır: "Yumurta və toyuq qıtlığı yarana bilər"
16.11.2026, 14:37 İQTİSADİYYAT
-
Minimum əməkhaqqı 500 manat olacaq? - 100 manat civarında artım gözlənilir
16.11.2026, 14:18 İQTİSADİYYAT
-
AZAL-dan sərnişinlərə növbəti zərbə - QURU SƏRHƏDLƏRİN BAĞLI OLDUĞU ÖLKƏDƏ BİLETLƏR “UÇACAQ”
16.11.2026, 14:18 CƏMİYYƏT