$11 ildən sonra bir serialda qovuşsalar da, uğur qazana bilmədilər - A.B.I. serialı gedir, \"Hamal\" gəlir$

11 ildən sonra bir serialda qovuşsalar da, uğur qazana bilmədilər - A.B.I. serialı gedir, "Hamal" gəlir

ABŞ-Danimarka-Qrenlandiya təhlükəsizlik sazişi... - TƏHLİL

Etibar Məmmədovdan MSK sədrinə sərt ittihamlar: “Məzahir Pənahov orada özü üçün şəxsi heyət yaradıb...”

$Kılıçdaroğlu istefa verən Yavaşı öz sözləri ilə \"vurdu\"$

Kılıçdaroğlu istefa verən Yavaşı öz sözləri ilə "vurdu"

$\"Fənərbağça\"nın almaq istədiyi məşhur futbolçunu döydülər - FOTO$

"Fənərbağça"nın almaq istədiyi məşhur futbolçunu döydülər - FOTO

Daha bir qurum AZCON-un idarəetməsinə verildi - Fərman

TƏBİB-də daha iki təyinat - Onlar Departament müdiri oldu + FOTO

Azərbaycanda tanınmış idmançı saxlanılıb

Xəzər TV Kardiologiya İnstitutundan süjet hazırladı: kartof-çörək müəmması və... - VİDEO

Bakıda 150-dən çox bina söküləcək - Kompensasiya məbləğləri açıqlandı

Mənsur Yavaş CHP-dən istefa verdi

Masazırda yük maşını maşının üstünə aşdı: ölən və xəsarət alanlar var - FOTO

ABŞ-Danimarka-Qrenlandiya təhlükəsizlik sazişi... - TƏHLİL

DÜNYA

Bugün, 00:03

22 sentyabr 2026-cı ildə imzalanan ABŞ-Danimarka-Qrenlandiya təhlükəsizlik sazişi ABŞ-a Qrenlandiyada hərbi fəaliyyətini genişləndirmək imkanı verir və Vaşinqtonun Arktikadakı mövqeyini gücləndirir.

Saziş Trampın daha əvvəl Qrenlandiyanı ilhaq etmək təşəbbüslərindən sonra yaranmış gərginliyi azaltmağa yönəlmiş yeni mərhələ kimi qiymətləndirilə bilər. Sənəddə Pituffik kosmik bazasının gücləndirilməsi və yeni müdafiə obyektlərinin yaradılması nəzərdə tutulur. Bununla yanaşı, Danimarkanın suverenliyinə və Qrenlandiya xalqının öz gələcəyini müəyyən etmək hüququna hörmət əsas prinsip kimi göstərilir.

Qrenlandiyanın coğrafi mövqeyi ABŞ üçün erkən xəbərdarlıq sistemləri, kosmosun müşahidəsi və raketlərdən müdafiə baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda, buzlaqların əriməsi yeni dəniz yollarının açılmasına və təbii sərvətlərə çıxışın artmasına səbəb olur. Buna görə də Arktika Rusiya və Çinlə geosiyasi rəqabətin əsas bölgələrindən birinə çevrilir. Bu baxımdan saziş yalnız regional müdafiə sənədi deyil, həm də ABŞ-ın uzunmüddətli Arktika strategiyasının bir hissəsidir.

ABŞ-ın yanaşması Qrenlandiyanı birbaşa ilhaq etməkdən daha çox, onu ABŞ-ın müttəfiqləri sistemi daxilində saxlamağa yönəlir. Bu isə əvvəlki ilhaq müzakirələrindən fərqli olaraq daha yumşaq diplomatik yanaşma yaradır.

Demokratiya baxımından sazişin tərəflərin razılığına və yerli əhalinin siyasi iştirakına əsaslanması müsbət addım kimi qiymətləndirilə bilər. Lakin ABŞ-ın hərbi fəaliyyətinin genişlənməsinin Qrenlandiyanın daxili siyasi qərarlarına və gələcək müstəqillik prosesinə təsir göstərməsi ilə bağlı narahatlıqlar da var. Buna görə sazişin real legitimliyi onun həyata keçirilməsi zamanı Qrenlandiya parlamentinin və digər demokratik qurumların qərarvermədə nə qədər rol oynayacağından asılı olacaq.

Saziş ABŞ-ın beynəlxalq nüfuzuna da iki cür təsir göstərə bilər. Bir tərəfdən, əvvəlki gərginliyin danışıqlar yolu ilə azaldılmasına kömək edə bilər. Digər tərəfdən isə sazişin davamlılığı Vaşinqtonun Qrenlandiya xalqının siyasi iradəsinə və Danimarkanın suverenliyinə nə dərəcədə hörmət etməsindən asılı olacaq.

Ümumilikdə, bu saziş Arktikanın böyük dövlətlər arasında rəqabətin əsas bölgələrindən birinə çevrildiyini göstərir. Onun uzunmüddətli uğuru ABŞ-ın strateji maraqları ilə Qrenlandiyanın demokratik hüquqları və Danimarkanın suverenliyi arasında balansın necə qorunacağından asılı olacaq. Əgər bu proses qarşılıqlı razılıq və şəffaflıq əsasında aparılarsa, saziş regional sabitliyə töhfə verə bilər. Əksinə, hərbi maraqlar yerli əhalinin iradəsindən üstün tutularsa, bu, yeni siyasi gərginliklərə səbəb ola bilər.

Əlifağa Hakverdi

MİA.AZ