Azərbaycan və İran DİN başçıları görüşüb - Müzakirə + FOTO

Yeni hakimlər Ali Məhkəmədə and içdi - FOTOLAR

Qaradağda məktəb direktorunun maşını yandırılıb

Mingəçevirdə tələbəni bıçaqlayıblar

$Sabiq nazirdən məktəb formaları ilə bağlı açıqlama: \"Bu, mühüm əhəmiyyət daşıyır”$

Sabiq nazirdən məktəb formaları ilə bağlı açıqlama: "Bu, mühüm əhəmiyyət daşıyır”

Azərbaycanın və Kambocanın birinci xanımları görüşüblər

İlham Əliyevin adından Kamboca Baş nazirinin şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTOLAR

Türkiyənin 28 şəhərində sorğu: seçicilər hansı liderə güvənir?

Səfərbərlik Xidmətinin 121 əməkdaşı barəsində araşdırmalar aparılıb, cinayət işi açılıb - Baş Prokurorluq məlumat yaydı

İrandan gözlənilməz gediş - Rəsmi Tehran Səudiyyə Ərəbistanı ilə Husilər arasında vasitəçilik təklif edib

$Ağ Evin mətbuat katibi bu gündən işə başlayır: \"Keti əla iş görəcək\"$

Ağ Evin mətbuat katibi bu gündən işə başlayır: "Keti əla iş görəcək"

$Tramp \"Dədə Qorqud\"luğa keçib - Bu dəfə Atlantik və ya Sakit okeanlarının adlarını dəyişmək İstəyir$

Tramp "Dədə Qorqud"luğa keçib - Bu dəfə Atlantik və ya Sakit okeanlarının adlarını dəyişmək İstəyir

Rusiya və Ukrayna arasında enerji atəşkəsi... - Son razılaşma nə vəd edir? (TƏHLİL)

DÜNYA

Bugün, 16:01

Rusiya və Ukrayna arasında enerji atəşkəsi diplomatik qeyri-müəyyənlik mövzusu olaraq qalır. 2026-cı il oktyabrın 11-də ABŞ Prezidenti Donald Tramp Moskva və Kiyevin enerji infrastrukturuna zərbələri dərhal dayandırmaq barədə razılığa gəldiklərini bildirib.

Lakin razılaşmanın real şərtləri, icra qaydaları və nəzarət mexanizmi hələ də aydın deyil. Ukrayna Kiyev və Xarkov da daxil olmaqla ərazilərdə Rusiyanın hücumlarının davam etdiyini bildirir, Kreml isə razılaşmanı rəsmi şəkildə təsdiqləməyib. Zelenski razılaşma barədə ictimai məlumatlardan xəbər tutduğunu və ABŞ tərəfdən izahat gözlədiyini bildirib.

Bununla yanaşı, Rusiya da eyni addımı atacağı təqdirdə Ukraynanın Rusiya enerji obyektlərinə hücumları dayandırmağa hazır olduğunu bəyan edib.

Ukrayna üçün atəşkəs humanitar, iqtisadi və strateji baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Qışın yaxınlaşması ilə elektrik enerjisi və istilik təchizatının fasiləsiz təmin edilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Hücumlara veriləcək fasilə zədələnmiş obyektlərin bərpasına və soyuq hava şəraitinə hazırlığa imkan yarada bilər.

Rusiya üçün isə neft emalı zavodları və ixrac terminalları dövlət gəlirləri və hərbi iqtisadiyyatla sıx bağlıdır. Buna görə də Ukraynanın bu obyektlərə endirdiyi zərbələr Moskva üçün ciddi çətinliklər yaradır. Lakin enerji obyektləri həm də siyasi və iqtisadi təzyiq vasitəsi olaraq qalır və tərəflər bu vasitədən asanlıqla imtina etməyə meyilli deyillər. Ukrainska Pravda nəşrinin Kyiv Independent nəşrinə istinadən yaydığı məlumata görə, Moskva bu məsələni ABŞ sanksiyalarının yumşaldılması və Qara dənizdə atəşkəs məsələləri ilə əlaqələndirməyə çalışıb. Bu isə Rusiyanın enerji atəşkəsinə Qərblə daha geniş siyasi və iqtisadi danışıqların bir hissəsi kimi yanaşdığını göstərir.

ABŞ-ın mövqeyi ikili xarakter daşıyır: Vaşinqton həm vasitəçi kimi çıxış edir, həm də ictimai bəyanatlar vasitəsilə siyasi təzyiq göstərməyə çalışır. Belə yanaşma diplomatik fəallıq yaratsa da, hücumların davam etməsi həm vasitəçiyə, həm də təşəbbüsün özünə olan etimadı zəiflədə bilər. Digər mühüm amil iqtisadiyyatdır. Danışıqlar Rusiya dizel yanacağının tədarükünə dair məhdudiyyətlərin müvəqqəti yumşaldılması ilə eyni vaxta təsadüf edib.

Reuters-in məlumatına görə, ABŞ dünya bazarında yanacağın qiymətlərinə də təsir göstərməyə çalışıb. Trampın bəyanatından sonra neft qiymətləri aşağı düşsə də, bu, qüvvədə olan atəşkəsin deyil, investorların gözləntilərinin nəticəsi idi. Avropa İttifaqının xarici siyasət üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallas Rusiyanın razılaşmaya əməl etməyə hazır olduğuna şübhə ilə yanaşıb. Avropa ölkələri hücumların real şəkildə dayandırılmasında maraqlı olsalar da, Moskvaya güzəştlərin sanksiya təzyiqini zəiflədə biləcəyindən narahatdırlar.

Əsas maneələr tərəflər arasında etimadın olmaması və dəqiq qaydaların müəyyənləşdirilməməsidir. Hansı obyektlərin qorunacağı — elektrik stansiyaları, neft emalı zavodları, qaz kəmərləri, neft anbarları və ya ixrac terminalları — hələ də aydın deyil. Məhdudiyyətlərin nə vaxt qüvvəyə minəcəyi, pozuntuları kimin yoxlayacağı və qaydaların pozulmasının hansı nəticələr doğuracağı da müəyyənləşdirilməlidir. Bu məsələlər həll olunmasa, atəşkəs real təhlükəsizlik mexanizminə deyil, qarşılıqlı ittihamlar mübadiləsinə çevrilə bilər.

Vəziyyətin inkişafı ilə bağlı üç əsas ssenari mümkündür: rəsmi təsdiq və nəzarət mexanizmi ilə məhdud, lakin işlək atəşkəsin əldə olunması; atəşkəsin yalnız bəyanatlar səviyyəsində qalması və qeyri-müəyyənliyin davam etməsi; yaxud təşəbbüsün uğursuzluğa düçar olması və hücumların yenidən intensivləşməsi. Sonuncu ssenari qış ərəfəsində xüsusilə ciddi nəticələrə səbəb ola bilər.

Nəticə etibarilə, enerji atəşkəsi gərginliyin azaldılması istiqamətində ilk praktiki addım ola bilər, lakin bunun üçün qarşılıqlı və yoxlanıla bilən öhdəliklər vacibdir. Diqqət yetirilməli olan əsas göstəricilər hər iki tərəfin razılaşmanı rəsmi təsdiqləməsi, enerji obyektlərinə hücumların dinamikası və pozuntuların yoxlanılması mexanizminin yaradılmasıdır. Məhz bu amillər təşəbbüsün real deeskalasiya vasitəsinə çevriləcəyini, yoxsa yalnız diplomatik bəyanat olaraq qalacağını müəyyən edəcək.

Əlifağa Hakverdi

MİA.AZ