Təbriz VƏFALI

***

Dəfələrlə eşitmişik və oxumuşuq ki, çörək müqəddəs nemətdir və o, “Qurani-Kərim”dən irəlidir. Amma…
Yaxşı xatirimdədir, tələbə olanda, 1993-1994-cü illərdə Azərbaycanda iqtisadi böhranın dərinləşdiyi bir zamanda Bakıda və respublikamızın bütün bölgələrində çörək qıtlığı var idi.

Həmin dövrlərdə payız-qış, isti-soyuq demədən paytaxtdakı iri marketlərin, mağaza və dükanların, eləcə də piştaxtaların qarşısında dayanar, çörək almaq üçün saatlarla növbə gözləyərdik. Çörək almaq istəyənlərin sayı o qədər şox idi ki, nəfəs-nəfəsə, burun-buruna dayanmış insanların olduğu yerlərdə iynə atsaydın, yerə düşməzdi. O basırıqda güc-bəla ilə çörək alan və o sıxlıqdan paltarı cırılmadan çıxanlar əsl xalq qəhrəmanı hesab olunurdular.

Çox şükür ki, sonrakı illərdə ölkəmizdə sosial-iqtisadi durum düzəldi, çörək bolluğu yarandı, saatlarla növbə gözələməkdən qurtulduq.

Həmişə deyirik ki, çoxluq bolluq və ucuzluq deməkdir. Amma bəzən çoxluq bir zibilə dərman olmur. Çörək və un məmulatlarının bolluğu da bu qəbildəndir. 

Azərbaycanda hər gün zibilxanalara, zibil konteynerlərinə, səkilərə, yol kənarlarına və digər yerlərə tonlarla çörək və un məmulatları lazımsız əşya kimi atılır. Hələ quşları yemləmək üçün atılan və ayaqlar altında tapdanan çörək parçalarını görəndə sanki adamın ürəyi cızdağ edilir.

Təbii ki, gündəlik qida ərzağımız olan çörəyə bu cür hörmətsizliyin kökündə dayanan səbəblər təkcə istehlakçıların məsuliyyətsizliyi ilə əlaqədar deyil. Onlar bəzən məcburiyyətdən çörək və un məmulatlarını zibil kimi atırlar. Bunun günahı da çörəklərin istehsalı, email, saxlanması və satışı proseslərində ciddi nöqsanlara yol verənlərdədir. 

Məsələn, bəzi hallarda çörəyin istehsalında keyfiyyətsiz un, maya və digər inqredientlərdən istifadə olunur və onlar da çörəyin dadına və xüsusiyyətlərinə mənfi təsirini göstərirlər. Bəzən çörəyin saqqız kimi yapışqanlı olmasına, “droj” qoxusunun gəlməsinə, dadsızlığına, duzsuzluğuna çox rast gəlmişik. 

Yaxud, çörəklərin hazırlanması və bişirilməsi zamanı sanitariya-gigiyena qaydalarına riayət edilməməsi, texnoloji rejimlərin pozulması da başımızın bəlasına çevrilib. Bu səbəbdəndir ki, yeməyə hazırlaşdığımız, yaxud, yediyimiz vaxtlarda bəzi çörək və un məmulatlarının içərisində baş tükləri, daş və kərpic qırıntıları və digər “nadir tapıntıları” aşkara çıxarmışıq.  

Çörək və un məmulatlarının saxlanma şəraitinin düzgün müəyyənləşdirilməməsi, onların saxlanma qaydalarına düzgün əməl edilməməsi də ürəkağrıdan problemlər sırasındadır. Məsələn, isti çörəklər gətirilir mağazalara və supermarketlərə və düzülür piştaxtalara. Yay-qış uzunu kondisionerlər işlədiyindən uyğun olmayan temperaturda isti çörək o qədər bərkiyir ki, iraq bərəkətindən, adamın başına vursan dalı, qabağı kəsən qılınc kimi iki yerə bölər. Üstəlik, həmin çörəklər tez xarab olur və onların keyfiyyətləri aşağı düşür. 

Qanunvericiliyə görə, ticarət obyektlərində satışda olan qüsurlu çörəklər dövriyyədən çıxarılmalı və məhv edilməlidir. Amma biz bunu yalnız yuxuda görə bilərik.

Ona görə də naşükür, nankor və halal qazanca haram qatmaq istəyən və çörəyi dizinin üstündə olanlar barədə ciddi tədbirlər görülməli, cəzalar sərtləşdirilməli, cərimələr artırılmalıdır. 

Əks halda qida təhlükəsizliyini təhdid altında qoyan keyfiyyətsiz və təhlükəli çörək və un məmulatları istehlakçıların sağlamlığını böyük risk altında qoyacaq. 

Sonra demədi, deməyin…

MİA.AZ