"Makler bazarı"nda görünən və görünməyən həqiqətlər... - MÜSAHİBƏ
CƏMİYYƏT
Bugün, 09:15
"Daşınmaz əmlak bazarında ən ciddi yanlış təsəvvürlərdən biri elanlarda göstərilən qiymətlərin real bazar dəyəri kimi qəbul edilməsidir. Elan qiyməti satıcının gözləntisini, bəzən isə onun emosional yanaşmasını əks etdirir. Real bazar qiyməti isə alıcının ödəməyə hazır olduğu məbləğlə satıcının razılaşdığı məbləğin kəsişməsində formalaşır. Bu iki göstərici arasında ciddi fərq ola bilər".
Bu sözləri Mia.az-a müsahibəsində Əmlak məsələləri üzrə ekspert Fərid Cəfərli deyib.
Onun sözlərinə görə, məsələn, eyni binada, oxşar sahəyə və təmir vəziyyətinə malik iki mənzilin elan qiyməti eyni olsa da, onların real satış qiymətləri fərqlənə bilər:
FƏRİD CƏFƏRLİ
"Səbəb mərtəbə, mənzilin hüquqi statusu, sənədləşmə vəziyyəti, mənzilin planlaşdırılması, binanın texniki xüsusiyyətləri, likvidlik və satıcının satışa nə dərəcədə ehtiyac duymasıdır. Peşəkar yanaşmada qiymət elanların sayına və ya satıcının tələb etdiyi məbləğə əsasən deyil, müqayisəli bazar təhlili, faktiki sövdələşmələr və əmlakın fərdi xüsusiyyətləri əsasında müəyyən edilməlidir. Makler fəaliyyətinin əsas resurslarından biri informasiyadır. Lakin bu informasiya bazarda bərabər bölüşdürülmür.
Bir tərəfdə əmlakını satmaq istəyən, bazarın real vəziyyətini tam bilməyən mülkiyyətçi, digər tərəfdə isə hər gün onlarla obyektlə, alıcı ilə, satıcı ilə və qiymət təklifi ilə işləyən vasitəçi dayanır.
- Əlbəttə, satıcı daha baha satmaq, alıcı isə daha ucuz, lakin normal mənzil axtarırır. Bleə halda "makler"lərin üzərinə hansı öhdəlik düşür?
- Peşəkar makler yalnız mənzilin ünvanını və qiymətini bilən şəxs olmamalıdır. O, ərazinin inkişaf dinamikasını, alıcı tələbinin strukturunu, qiymət dəyişikliklərini, alternativ təklifləri, hüquqi riskləri və əmlakın satış perspektivini qiymətləndirə bilməlidir. Lakin burada mühüm problem də mövcuddur: informasiya üstünlüyü bəzi hallarda müştərinin maraqlarına xidmət etmək əvəzinə, onun üzərində kommersiya təzyiqi vasitəsinə çevrilə bilir.
Məsələn, süni şəkildə yaradılan alıcı marağı, mövcud olmayan rəqabətli təkliflər, şişirdilmiş qiymət gözləntiləri və reallığı əks etdirməyən satış proqnozları bazarda etimad problemini dərinləşdirir.
Bu səbəbdən daşınmaz əmlak vasitəçiliyində peşəkarlığın əsas göstəricisi sadəcə informasiyaya sahib olmaq deyil, həmin informasiyadan dürüst və məsuliyyətli istifadə etməkdir. Daşınmaz əmlak bazarında qiymətlərin yüksəlməsi hər zaman real tələb artımının nəticəsi olmur. Bəzən eyni obyekt müxtəlif elan platformalarında fərqli qiymətlərlə təqdim edilir. Bəzi hallarda isə bir əmlakın müxtəlif vasitəçilər tərəfindən fərqli qiymətlərlə reklam olunması bazarda yanlış təsəvvür yaradır. Bunun nəticəsində alıcı bazarın real qiymət diapazonunu müəyyən etməkdə çətinlik çəkir.
Digər tərəfdən, bəzi satıcılar qonşu mənzillərin yüksək elan qiymətlərini əsas götürərək öz əmlaklarının qiymətini artırırlar. Halbuki həmin elanların faktiki satışla nəticələnib-nəticələnmədiyi məlum deyil.
Beləliklə, bazarda bir-birini qidalandıran süni qiymət gözləntiləri formalaşa bilər.
- Belə çıxır ki, burada əsas "qiymət oynatma" amili özünü qabarıq göstərir. Deyilmi?
- Burada mühüm fərqi vurğulamaq lazımdır: qiymət manipulyasiyası ilə bazarın təbii bahalaşması eyni anlayış deyil. Real bahalaşma torpaq və tikinti xərcləri, maliyyələşmə şərtləri, tələb-təklif nisbəti, infrastruktur, gəlir səviyyəsi və digər iqtisadi amillərlə əlaqədar ola bilər.
Peşəkar analitik bazardakı hər qiymət artımını manipulyasiya kimi təqdim etməməli, eyni zamanda hər bahalaşmanı iqtisadi əsaslarla izah etməyə çalışan yanaşmanı da sorğulamalıdır. Maklerlik yalnız elan yerləşdirmək, telefon zənglərinə cavab vermək və müştəriyə mənzil göstərməkdən ibarət deyil. Bu fəaliyyət iqtisadi təhlil, satış strategiyası, hüquqi savadlılıq, danışıqların idarə edilməsi, müştəri psixologiyası və risklərin qiymətləndirilməsi bacarıqları tələb edir. Təəssüf ki, bazarda peşəkar vasitəçiliklə təsadüfi kommersiya fəaliyyəti arasında sərhədlər həmişə aydın deyil.
Bəzi vasitəçilər əmlakın hüquqi sənədlərini, faktiki vəziyyətini, mülkiyyət hüququ ilə bağlı mümkün məhdudiyyətləri və sövdələşmənin risklərini kifayət qədər araşdırmadan satış prosesinə başlayırlar. Bu isə yalnız alıcı və satıcı üçün deyil, bütövlükdə sektorun nüfuzu üçün təhlükə yaradır.
Mənim fikrimcə, makler bazarının inkişafında əsas prioritetlərdən biri peşəkar standartların formalaşdırılması olmalıdır. Vasitəçi müştərinin etibarından istifadə edən deyil, həmin etimadı qorumağa məsul olan xidmət təminatçısı kimi çıxış etməlidir. Makler komissiyası bazarda ən çox müzakirə olunan məsələlərdən biridir.
Burada prinsipial mövqeyim belədir: Komissiya sadəcə vasitəçilik faktına görə deyil, yaradılmış real dəyərə, göstərilmiş xidmətin keyfiyyətinə və tərəflərin razılaşdırdığı şərtlərə əsaslanmalıdır.
Xidmətin həcmi, ödənişin kim tərəfindən və hansı şərtlərlə həyata keçiriləcəyi əvvəlcədən şəffaf şəkildə müəyyən edilməlidir. Daşınmaz əmlakın yüksək qiymətə təklif olunması onun yüksək investisiya dəyərinə malik olması demək deyil.
- Fərid bəy, əmlakın iqtisadi cəhətdən nə qədər cəlbedici olduğunu müəyyən edən əsas amillərdən biri likvidlikdir. Yəni həmin əmlakın bazarda nə qədər müddətə və hansı qiymət güzəşti ilə pula çevrilə bilməsidir...
- Bəli, elədir. Bəzi mənzillər yüksək qiymətə satışa çıxarılsa da, aylarla, hətta daha uzun müddət bazarda qala bilər. Digər mənzillər isə düzgün qiymətləndirildiyi, yerləşdiyi ərazi və alıcı tələbi baxımından daha cəlbedici olduğu üçün nisbətən qısa müddətdə satılır.
Bu baxımdan alıcı yalnız mənzilin bugünkü qiymətinə deyil, gələcəkdə həmin əmlakı satmaq imkanına da diqqət yetirməlidir.
Satıcı isə anlamalıdır ki, bazarın qəbul etmədiyi qiymət strategiyası əmlakın satış müddətini uzadır və nəticədə onun kommersiya cəlbediciliyini azalda bilər. Daşınmaz əmlak qərarları yalnız iqtisadi hesablamalarla verilmir. Burada emosional faktorların rolu olduqca böyükdür.
Alıcı ailəsinin gələcəyini, təhlükəsizliyini və sosial statusunu düşünür. Satıcı isə çox vaxt əmlakına bazar dəyərindən əlavə şəxsi və emosional dəyər verir.
Bazarın sağlam inkişafı üçün təkcə vasitəçilərin deyil, mülkiyyətçilərin, alıcıların, tikinti şirkətlərinin, qiymətləndiricilərin və müvafiq dövlət institutlarının da məsuliyyəti var. Mənim qənaətimə görə, makler bazarının ən böyük problemi yalnız yüksək komissiyalar, qiymət fərqləri və ya qeyri-peşəkar fəaliyyət deyil. Əsas məsələ bazarda etimad kapitalının yetərincə formalaşmamasıdır. Etimad olmayan yerdə müştəri hər bir məlumatı şübhə altına alır, satıcı vasitəçini əlavə xərc kimi görür, alıcı isə maklerin maraqlarının onun maraqları ilə üst-üstə düşüb-düşmədiyini müəyyən edə bilmir.
Samir MUSAYEV
MİA.AZ
Dİgər xəbərlər
SON XƏBƏRLƏR
-
Məşhur aktyor kirvəsinin oğlunun nigah mərasimində mahnı oxudu, gəlinə bahalı qızıl seti bağışladı
Bugün, 09:20 ŞOU-BİZNES
-
"Makler bazarı"nda görünən və görünməyən həqiqətlər... - MÜSAHİBƏ
Bugün, 09:15 CƏMİYYƏT
-
"Beşiktaş"ın keçmş kapitanı restoran açdı - Qiymətlər "dodaq uçurdur"
Bugün, 09:10 İDMAN
-
Türkiyənin bir bölgəsində dabaq xəstəliyi yayılıb - 37 məhəllədə karantinə alınıb
Bugün, 08:53 İQTİSADİYYAT
-
Baş nazir qruplaşmaya bir həftə vaxt verdi: "Əgər əməl etməsələr..."
Bugün, 00:44 DÜNYA
-
"Şaban"ın "Yoksul" filmindəki "Leyla"sı: "Biz hələ ölmədik" - FOTO
Bugün, 00:22 MƏDƏNİYYƏT
-
Volkan Dəmirəl yeni komandanın başında - 1,5 illik müqavilə bağlandı
Bugün, 00:11 İDMAN
-
Qəzzada gərginlik artır - 4 fələstinli öldürülüb
Bugün, 00:07 DÜNYA
-
1000-dən çox inək şəhərə girdi, böyük zərər var - Bələdyyə sədri hökumətdən yardım istəyir
Bugün, 00:06 DÜNYA
-
Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR
Bugün, 00:02 CƏMİYYƏT
-
İlham Əliyevin sosial şəbəkə hesablarına kiberhücum var - Prezidentin Mətbuat Xidməti məlumat yayıb
15.11.2026, 23:14 SİYASƏT
-
Pərvanə Bayramqızının şeirlər kitabı çap olundu - Qulu Ağsəsin redaktorluğu ilə + FOTO
15.11.2026, 21:21 PRESS
-
Hörmüz boğazında daha iki gəmi minaya düşüb - Biri batıb
15.11.2026, 19:55 DÜNYA
-
Prezident İlham Əliyev televiziya və radio işçilərini təbrik edib
15.11.2026, 19:40 GÜNDƏM
-
Naxçıvanda qadınları yasa aparan avtobus aşdı - 11 nəfər xəsarət aldı (SİYAHI)
15.11.2026, 18:00 KRİMİNAL
-
Sökülən evlərin sahiblərinə vergi güzəşti olacaq - Bəs, kompensasiya necə hesablanmalıdır?
15.11.2026, 17:49 CƏMİYYƏT
-
Azərbaycanda iki nəfər minaya düşüb, biri həlak olub (YENİLƏNİB)
15.11.2026, 17:33 GÜNDƏM
-
Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz
15.11.2026, 12:18 CƏMİYYƏT
-
Azərbaycanlıların olduğu gəmiyə dron hücumu oldu - VİDEO
15.11.2026, 12:08 CƏMİYYƏT
-
"Real Madrid" Arda Gülərin maaşını artırır
15.11.2026, 11:44 İDMAN
-
Prezident İlham Əliyev Mahmud Abbasa məktub göndərdi - MƏTN
15.11.2026, 11:02 GÜNDƏM
-
Rəfah briqadasının komandiri öldürülüb
15.11.2026, 09:41 DÜNYA
-
Rəşad Məcidin anası vəfat edib
15.11.2026, 09:35 PRESS
-
"Xəzər Xəbər"in aparıcısı kanaldan ayrıldı
15.11.2026, 09:27 PRESS
-
Millətlər Liqası: 8 oyun, 7 qələbə, 1 heç-heçə...
15.11.2026, 09:00 İDMAN
-
Leyla Əliyeva COP31-də daha bir panel iclasda - FOTOLAR
15.11.2026, 00:15 GÜNDƏM
-
Ramiz Mehdiyevin qızının vəkili həbs edildi
15.11.2026, 00:04 SİYASƏT
-
İLHAM ƏLİYEVƏ BELƏ SUAL VERİLDİ: "Əgər siz dünyanın prezidenti olsaydınız..." - VİDEO
14.11.2026, 21:59 GÜNDƏM
-
"Bu xəstəlik də kökəlməyimə imkan vermir”
14.11.2026, 18:01 ŞOU-BİZNES
-
Küləkli hava şəraiti ilə əlaqədar gəmilərə xəbərdarlıq edilib
14.11.2026, 17:33 CƏMİYYƏT
-
Əli Abbasova ağır itki üz verib
14.11.2026, 17:02 CƏMİYYƏT
-
İCRA BAŞÇISI DEPUTATA "QIZIM SƏNƏ DEYİR, GƏLİNİM SƏN EŞİT" TAKTİKASIYLA CAVAB VERDİ - Gəncədə qrup maraqları, yoxsa... (VİDEO, FOTO)
14.11.2026, 16:33 SİYASƏT
-
Maliyyə Nazirliyi 35 dövlət qurumunda yoxlama aparır
14.11.2026, 16:30 İQTİSADİYYAT
-
Azercell və AKM kibertəhlükəsizlik sahəsində innovativ həllərin hazırlanmasına yönələn “FireWall 2026” hakatonuna start verir
14.11.2026, 16:25 İQTİSADİYYAT