TDT Müsəlman dini liderləri Bakıya toplandı, bəyannamə qəbul etdi - MƏTN (YENİLƏNİB)

Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) Müsəlman dini liderlərinin Bakı Bəyannaməsi qəbul olunub.

Mia.az xəbər verir ki, bəyannamənin mətnini Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin (QMİ) sədr müavini Salman Musayev oxuyub.

Bəyannamədə deyilir:

"Türk Dövlətləri Təşkilatının Müsəlman dini idarə rəhbərləri Şurasının 7-ci Görüşü 2026-cı ilin 14 sentyabr tarixində Bakıda keçirilmişdir.

7-ci Görüşdə Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri Şeyxülislam Allahşükür Paşazadə, Qazaxıstan Müsəlmanları Ruhani İdarəsinin sədri, müfti Nauruzbay Taqanulı, Qırğızıstan Müsəlmanları idarəsinin sədri, müfti Əbdüləziz Zakirov, Türkiyə Dəyanət İşləri Başqanı Prof. Dr. Safi Arpaguş, Özbəkistan Müsəlmanları İdarəsinin sədri, müfti Nuriddin Holiknazar, Türkmənistan Müsəlmanları Ruhani İdarəsinin sədri, müfti Rahman Qurbanmuradov, Şimali Kipr Dini İşlər Başqanı Hakan Moral və Türk Dövlətləri Təşkilatının Baş katibi, səfir Kubanıçbek Ömüralıyev iştirak etmişlər.

TDT Müsəlman dini idarə rəhbərlərinin Şurası 3 oktyabr 2009-cu il tarixdə Naxçıvan şəhərində imzalanmış Türkdilli Dövlətlərin əməkdaşlıq Şurasının yaradılması haqqında Sazişin məqsəd və prinsiplərini, habelə TDT sammitlərinin bəyannamələrini və digər sənədlərini rəhbər tutaraq;

7-ci Görüşün təşkilinə və keçirilməsinə göstərdiyi ali diqqətə görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Zati-aliləri cənab İlham Əliyevə təşəkkürlərini bildirərək;

TDT-yə üzv dövlət başçılarının sammitləri zamanı türk dünyasında əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi və zənginləşdirilməsi, TDT çərçivəsində türkdilli dövlətlər arasında həmrəyliyin möhkəmləndirilməsinə sarsılmaz sadiqlik nümayiş etdirdiklərini alqışlayaraq;

Eyni din, ortaq tarix, dil, mədəniyyət və adət-ənənələri bölüşən türk dövlətləri və xalqları arasında həmrəyliyin daha da möhkəmləndirilməsi üçün öz qəti iradəsini bir daha təsdiq edərək;

Dünyada sülhün və rifahın gücləndirilməsi üçün Türk-İslam mənəviyyatının və mədəniyyətinin zəngin potensialından istifadə edilməsi və onun dəyərlərinin yayılmasına çalışaraq;

Dünyanın müxtəlif bölgələrində baş verən müharibələr və qarşıdurmalar ilə əlaqədar fəlakətli proseslərdən dərin narahatlıq ifadə edərək;

Qlobal iqlim dəyişikliyi, biomüxtəlifliyin itirilməsi, səhralaşma, torpaqların deqradasiyası, meşə yanğınları, ətraf mühitin çirklənməsi, ərzaq təhlükəsizliyi və su qıtlığından öz dərin narahatlıqlarını bildirərək;

TDT Müsəlman Dini idarə rəhbərləri Şurasının daha öncə Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstanda keçirilmiş görüşləri çərçivəsində Türk-İslam dünyasının görkəmli alim mütəfəkkirləri - Xoca Əhməd Yəsəvi, Əbu Mansur Əl-Matrudi və Siracuddin Əl-Oşiyə həsr olunmuş elmi-praktiki konfransları, habelə 7-ci Görüş çərçivəsində keçirilən Şeyx Seyyid Yəhya Bakuvi Konfransını alqışlayaraq;

Şura çərçivəsində fətva məsələləri üzrə işçi qrupunun fəaliyyətini yüksək qiymətləndirərək;

Bəyan etdilər ki, onlar:

1. Beynəlxalq hüquq normalarına və TDT-nin prinsiplərinə əsaslanaraq, terrorizm, ekstremizm, separatizm, ksenofobiya, islamofobiya, türkofobiya, təkfirçilik, məzhəblər arası ayrıseçkilik və nifrət çağırışları meyillərinin qarşısının alınması üçün birgə səylər göstərməyə davam edir,

2. Türk-İslam mənəviyyatının və mədəniyyətinin potensialından dünyada sülhün və rifahın möhkəmləndirilməsi, onun dəyərlərinin dünyada yayılması və gənclərin maarifləndirilməsinə çalışır,

3. Dini təhsilin və milli özünü dərk etmənin təkmilləşdirilməsi üçün birgə elmi konfransların təşkili və dini mərkəzlərin yaradılmasına kömək edir, yetişməkdə olan yeni nəslə ənənəvi mənəvi dəyərləri ötürmək üçün tələbə, müəllim, ədəbiyyat və təcrübə mübadilələri, həmçinin dini və elmi tədqiqatların inkişafını təşviq edir,

4. Öz fəaliyyətini Türk-İslam mədəniyyətinin inkişafı, zənginləşdirilməsi və səmərəliliyi üçün müvafiq birgə layihələr hazırlamağa yönəldir, milli və dini əlamətdar günlərin, xüsusilə Ramazan və Qurban bayramlarının ilkin tarixlərinin spesifik xüsusiyyətlər nəzərə alınaraq birgə müəyyənləşdirilməsi, başlıcası isə mötədil islam və məzhəblərlərarası anlaşma prinsiplərinə xidmət edən ortaq fətvaların işlənib hazırlanması işlərini davam etdirir,

5. İnsan Hüquqları Ümumi Bəyannaməsi və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Uşaq Hüquqları Konvensiyasına əsasən, insan hüququları, o cümlədən qadın və uşaq hüquqlarının təşviqi və müdafiəsi sahəsində əməkdaşlıq edərək Türk-İslam mənəvi-əxlaqi dəyərlərinə uyğun olaraq qadınlar, gənclər və uşaqlar arasında dini-tərbiyəvi əhəmiyyətli tədbirlər keçirməyə, bu sahədə qarşılıqlı mübadilələr aparmağa, qadınların və gənc nəslin dövrün tələblərinə uyğun olaraq dini sahədə maarifləndirilməsi üçün şərait yaratmağa çalışır,

6. Türk dövlətlərinin dini və mənəvi mühitinə xarici müdaxilə hallarının, zərərli təbliğatın, sektantlığın və hər hansı ideoloji təxribatların qarşısının alınması üçün birgə səylərini davam etdirir,

7. Dini ədəbiyyatın və dinşünaslığın türk dövlətlərinin dillərinə tərcüməsi və onların qanunvericiliyə və milli ənənələrə uyğun olaraq tanıdılması, müvafiq metodologiyalar və vasitələrin mübadiləsi və onların inkişaf etdirilməsi məqsədi ilə birgə təlim seminarlarının, konfransların, simpoziumların və digər tədbirlərin təşkili sahəsində əməkdaşlığı davam etdirir,

8. Türk dünyasının tarixinin öyrənilməsi və gənc nəsillərə aşılanması sahəsində əməkdaşlığı təşviq edir, habelə TDT-yə üzv olan ölkələrdə dini və tarixi yerlərinin birgə ziyarət olunması və turların təşkili, onların beynəlxalq səviyyədə təbliğinə çalışır,

9. OTS-in Baş katibi Zati-aliləri səfir Kubanıçbek Omuralievin Türk Dövlətləri Təşkilatının Müsəlman Dini İdarələri Rəhbərləri Şurasının fəaliyyətinə verdiyi dəyərli töhfəni yüksək qiymətləndirir, onun səlahiyyət müddətinin başa çatmasını nəzərə alaraq, gələcək fəaliyyətində ona uğurlar arzulayırlar.

Nümayəndə heyətlərinin başçıları 7-ci Görüşün yüksək səviyyədə təşkilinə və bütün iştirakçılara göstərilən səmimi qonaqpərvərliyə görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Zati-aliləri cənab İlham Əliyevə və Azərbaycan Hökumətinə, habelə hazırlıq və koordinasiya prosesinə verdiyi dəyərli töhfəyə görə Türk Dövlətləri Təşkilatının Katibliyinə dərin minnətdarlıqlarını ifadə edirlər.

14 sentyabr 2026-cı il tarixində Azərbaycan Respublikası, Bakı şəhərində qəbul edilmiş və imzalanmışdır. Sənəd ingilis dilində bir nüsxədə tərtib olunmuş və Türk Dövlətləri Təşkilatının Katibliyində saxlanılmaq üçün təhvil verilmişdir".

***

Bakıda Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) Müsəlman dini liderlərinin 7-ci Görüşü başlayıb.

Mia.az xəbər verir ki, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin (QMİ) təşkilatçılığı ilə keçirilən TDT Müsəlman dini liderlərinin 7-ci Görüşündə 40-a yaxın ölkədən və 18 beynəlxalq təşkilatdan ümumilikdə 200-ə yaxın din xadimi iştirak edir.