00:00 20 iyun 2026

Təhsilə tənqidi yanaşmada məsuliyyət haqqında - Vahid Tağıyev yazır

Təhsilə tənqidi yanaşmada məsuliyyət haqqında - Vahid Tağıyev yazır

YAZARLAR

20.04.2026, 10:10

Vahid Tağıyev,

Təcrübəli, peşəkar təhsil işçisi

***

Təhsilə yanaşmada müşahidə etdiyim bəzi meyllər haqqında düşünürəm ki, bütün hallarda sağlam niyyətli tənqid peşəkar olmalı, nöqsanların aradan qaldırılmasına xidmət etməlidir.

Cəmiyyət üçün vacib mövzularda müzakirələrə hər zaman ehtiyac var. Bu müzakirələr düzgün istiqamətdə, düşünülmüş və səviyyəli təqdim olunduqda fayda verir. Dəyərlərə olan tələbat da məhz belə müzakirələr və uğurlu praktik təcrübələrin nəticələri ilə formalaşır, dərinləşir və davamlılıq qazanır. Əks halda xaos və qeyri-müəyyənlik hökm sürür.

 Xüsusilə təhsil kimi geniş və strateji əhəmiyyətli sahə cəmiyyətin böyük hissəsini əhatə etdiyi üçün hər kəs bu barədə fikir bildirməyə çalışır. Lakin təhsil sahəsi və onu idarə edənlər heç vaxt indiki qədər ümumi tənqid və bəzən də təhqir obyektinə çevrilməmişdir. Bu isə düşündürücü, narahatedici və nəticə çıxarmağı tələb edən bir tendensiyadır.

 Şübhəsiz ki, nöqsanlar və çatışmazlıqlar olub, var və az deyil. İllərlə yığılmış problemlər – bir çox məsələlərin, xüsusilə müəllim və digər bütün kadrların seçilməsi, təyin edilməsinin yalnız şəxsi münasibətlər və fərdi razılaşmalar əsasında həll edildiyi, ictimai şüurda dərin izlər buraxan bir dövr yaşanılıb. Kimlərsə bəzən həmin dövrə həsədlə baxsa da, istedad, savad və bacarıq uzun müddət arxa planda qalmış, bu isə adi hala çevrilmişdi. Bu stereotiplərdən xilas olmaq asan deyil və əzmkar yanaşma tələb edib.

Müasir təhsil sistemində çatışmazlıqların həm görünən, həm də görünməyən tərəfləri var. Düşünürəm ki, hazırda əsas problem daha çox təhsil fəlsəfəsinə yanaşma ilə bağlıdır. Bu isə təhsilin mahiyyəti, məqsəd və hədəflərində qeyri-müəyyənlik yaradır. Bəzən bu problemin təhsili idarə edən strukturlarda da müşahidə olunması narahatlıq doğurur.

Bu barədə dəfələrlə təhlili, tənqidi və təklif xarakterli yazılarla çıxış etmişəm. Lakin ömrünü təhsilə həsr etmiş bir insan kimi bu sahənin uğurlarını görməzdən gəlib, onu bütövlükdə yalnız aşağılayan yanaşma mənə ağır gəlir.

Ən çox düşündürən məqam isə odur ki, təhsildə fədakarcasına çalışan, bütün varlığını bu sahəyə həsr edən, bacarıqlı və günahsız çoxsaylı müəllimlər bu ümumi yanaşmanın kölgəsində qalır.

  Təhsilin bütövlükdə kütləvi tənqid obyektinə çevrilməsi doğru deyil. Orta məktəb rəhbərləri, regional və mərkəzi təhsil strukturlarında təməl prinsiplərə sadiq, əqidəli və bacarıqlı kadrlar vardır ki, təhsilimizin inkişafına töhfə verməyə çalışırlar.

 Son 10–15 ildə əldə olunan nailiyyətləri də inkar etmək mümkün deyil. Bir vaxtlar müşahidə olunan qeyri- obyektivliklər bu gün xeyli dərəcədə aradan qaldırılmışdır. Fənn olimpiadaları, müxtəlif müsabiqələr, ali məktəblərə qəbul, eləcə də pedaqoji kadrların seçimi, təyinatı və yerdəyişməsi sahəsində şəffaflıq əhəmiyyətli dərəcədə artmışdır. Ayrı-ayrı hallarla bağlı şübhələr yaransa da, bütövlükdə ədalət prinsipini görməzdən gəlmək düzgün olmaz.

 Yaranmış bir çox reallıqlar təlim- tərbiyə prosesinin, habelə cəmiyyət üçün layiqli vətəndaş yetişdirmək üçün mühum mərhələ olan ümumi təhsilin məqsədyönlü təşkilinə mane olur. Belə ki, ali təhsilə qəbul proqramlarının ümumtəhsil səviyyəsi ilə uyğunlaşdırılmaması ciddi çətinliklər yaradır. Etiraf etməliyik ki, cəmiyyətdə ümumi təhsilə daha çox ali məktəblərə qəbul vasitəsi kimi yanaşma mövcuddur. Nəticədə məktəbin təlim-tərbiyə funksiyası zəifləyir, repetitorluq isə ön plana keçir. Bu isə sistemli və köklü islahatlar tələb edir. Son zamanlar bu kimi problemlərin həlli üçün müəyyən tədbirlər görülsə də bunlar kifayət etmir.

Belə bir şəraitdə məsuliyyətin yalnız müəllimin üzərinə qoyulması ədalətli deyil. Əksinə, müəllimə qarşı əsassız ittihamlar və aşağılayıcı münasibət onun fəaliyyətinə və motivasiyasına mənfi təsir göstərir. Bu cür yanaşmalara son qoyulmalıdır!

Eyni zamanda, təhsil işçilərinin məsuliyyətinin, bilik və bacarıqlarının artırılması istiqamətində davamlı iş aparılması da zəruridir. Artıq bu sahədə müəyyən nailiyyətlər var.

 Unutmamalıyıq ki, təhsilin və tərbiyənin səviyyəsi birbaşa məktəbin nüfuzu, müəllimə göstərilən hörmət və ehtiramla bağlıdır.

 Hazırda dünyada gedən böyük siyasi, hərbi mübarizələr, güc nümayişi və rəqabətlər gündən- günə güclənən dövlətimizin qüdrətinin daim artmasını indi həmişəkindən daha çox tələb edir. Bütün sahələrdə uğur, inkişaf, rəqabətədavamlılıq isə müasir tələblərə cavab verən yüksək, keyfiyyətli təhsillə qazanılır.

MİA.AZ

Dİgər xəbərlər

Bakıda tezliklə dəyişkən iş qrafiki... - Vüqar Bayramov yazır

11.06.2026, 09:28

Bakıda tezliklə dəyişkən iş qrafiki... - Vüqar Bayramov yazır
Həmin o parazit öz mənfəətini güdüb, rahatca işləyəcək, amma...

04.06.2026, 10:47

Həmin o parazit öz mənfəətini güdüb, rahatca işləyəcək, amma...
\"Reallıqları görmədən tənqid axınına qoşulmaq doğru deyil\" - Vahid Tağıyev yazır

31.05.2026, 18:24

"Reallıqları görmədən tənqid axınına qoşulmaq doğru deyil" - Vahid Tağıyev yazır
Qarşıda növbəti ağır mərhələ var:  ya yeni yol tapılmalı, ya yeni yol salınmalıdır

25.05.2026, 01:09

Qarşıda növbəti ağır mərhələ var:  ya yeni yol tapılmalı, ya yeni yol salınmalıdır
\"ADY-də problem artıq təkcə qiymət siyasəti deyil\" - Nazirlik yanında İc­timai Şu­ra üzvü 47 milyon dolların taleyini sorğulayır

22.05.2026, 17:19

"ADY-də problem artıq təkcə qiymət siyasəti deyil" - Nazirlik yanında İc­timai Şu­ra üzvü 47 milyon dolların taleyini sorğulayır
UŞAQ PULU, YOXSA NİSYƏ DƏFTƏRİ: “Doğub, törəyib, sonra da “pulumu verin!” deyə qışqırmayın” - Mirşahin elə sözlər yazdı ki...

22.05.2026, 11:12

UŞAQ PULU, YOXSA NİSYƏ DƏFTƏRİ: “Doğub, törəyib, sonra da “pulumu verin!” deyə qışqırmayın” - Mirşahin elə sözlər yazdı ki...
GÜRCÜSTANA QATAR QİYMƏTİ: SV və kupenin qiyməti gizlədilir - Nazirlik yanında Şura üzvü ağlasığmaz qiymət siyasətindən yazdı

20.05.2026, 17:26

GÜRCÜSTANA QATAR QİYMƏTİ: SV və kupenin qiyməti gizlədilir - Nazirlik yanında Şura üzvü ağlasığmaz qiymət siyasətindən yazdı
İTV-nin, yoxsa \"Hədəf\"in sahibinin qeyri-peşəkarlığı... - Yalçın İslamzadə \"sandığı açdı\"

20.05.2026, 15:22

İTV-nin, yoxsa "Hədəf"in sahibinin qeyri-peşəkarlığı... - Yalçın İslamzadə "sandığı açdı"
SÖZÜM SİZƏDİR: NARAZI VƏ \"ƏLİ PAYALI\" VALİDEYNLƏR...

16.05.2026, 21:40

SÖZÜM SİZƏDİR: NARAZI VƏ "ƏLİ PAYALI" VALİDEYNLƏR...
Vüsal müəllimin şübhəli fikri... - Osman Gündüz yazır

16.05.2026, 11:59

Vüsal müəllimin şübhəli fikri... - Osman Gündüz yazır
\"Facebook”da önəmli motivasiya qərarı…  - Məhəmmədəli Qəribli yazır

16.05.2026, 11:47

"Facebook”da önəmli motivasiya qərarı… - Məhəmmədəli Qəribli yazır
Necə olmalıdır? - Vahid Tağıyev yazır

15.05.2026, 08:20

Necə olmalıdır? - Vahid Tağıyev yazır

SON XƏBƏRLƏR

BÜTÜN XƏBƏRLƏR