00:00 15 noyabr 2026

ABŞ bölgəyə qayıtmır, oyunu yenidən qurur - TƏHLİL

ABŞ bölgəyə qayıtmır, oyunu yenidən qurur - TƏHLİL

SİYASƏT

24.01.2026, 12:34

Qazaxıstan və Özbəkistanın Donald Trampın təşəbbüsü ilə yaradılan “Sülh Şurası”na təsisçi kimi daxil olması, Azərbaycan və Ermənistanın da eyni platformada yer alması təsadüf deyil. Bu, nə diplomatik jestdir, nə də humanitar romantika. Bu, ABŞ-ın Cənubi Qafqaz və Türküstanı eyni strateji paket kimi oxumağa başladığının açıq siqnalıdır.

Bu gün əsas sual “ABŞ bölgəyə diqqət ayırırmı?” deyil.

Sual budur: ABŞ bölgədə təsirini hansı üsulla artırır?

Cavab sadədir: tankla yox, platforma ilə; baza ilə yox, koordinasiya ilə; ultimatumla yox, normallaşma dili ilə.
“Sülh Şurası” hüquqi baxımdan zəif ola bilər. Amma geopolitikada institutlar həmişə kağız üzərində zəif başlayır. Güclü olan niyyət və ardıcıllıqdır. Vaşinqton artıq anlayıb ki, Rusiya köhnə imperiya refleksləri ilə, İran isə ideoloji isterika ilə bu bölgəni saxlaya bilməz. Çin isə iqtisadi təsir qurur, amma təhlükəsizlik yükünü daşımaq istəmir. Bu boşluqda ABŞ yeni rol biçir: arxitekt rolunu.

Azərbaycan bu arxitekturanın mərkəzindədir. Çünki Bakı təkcə Cənubi Qafqazın yox, Türküstan–Anadolu xəttinin də kilid nöqtəsidir. Enerji, tranzit, təhlükəsizlik və normallaşma eyni anda burada kəsişir. ABŞ bunu görür. İran da görür və məhz buna görə əsəblər bu qədər gərgindir.

Tehranın yüksək səviyyəli rəsmisinin “dəhliz Trampın muzdlu qüvvələri üçün qəbiristanlıq olacaq” deməsi diplomatik mövqe deyil. Bu, panikanın etirafıdır. Çünki İran anlayır: ABŞ-Azərbaycan yaxınlaşması tək başına təhlükə deyil; Türkiyə, Türküstan və Qərb koordinasiyası ilə birlikdə təhlükəlidir.

Əsas məsələ Cənubi Azərbaycandır. Bu mövzu illərdir susdurulub, ya da folklor səviyyəsinə endirilib. Amma indi vəziyyət dəyişir. ABŞ bu mövzunu açıq şəkildə qaldırmır, amma onu təcriddən çıxarır. Geopolitikada bəzən ən böyük dəyişiklik səssiz olur.

Bu, Cənubi Azərbaycan üçün sabah müstəqillik demək deyil. Bu, bayraq dəyişimi də deyil. Amma bu, xaos zamanı tam sahibsiz qalmamaq deməkdir. İran post-Xamneyi dövrə girərsə, parçalanma və ya dərin böhran yaşanarsa, Cənubi Azərbaycan ilk dəfə olaraq beynəlxalq gündəmdə “kor zona” olmayacaq.

ABŞ-ın Almaniya nümunəsində etdiyi də buydu: əvvəl platforma, sonra institut, daha sonra struktur dəyişimi. Burada da eyni mexanizm işə düşə bilər-fərqli coğrafiyada, fərqli sürətlə, amma eyni məntiqlə.

Bu proses nə Qərbin xeyirxahlığıdır, nə də romantik demokratiya ixracı. Bu, soyuq güc hesabıdır. ABŞ bölgədə qayıtmır, ABŞ bölgədə oyunun qaydasını dəyişir.

Ən vacib nəticə isə budur: bu dəfə oyun təkcə Tehran və Moskva arasında getmir. Bakı masadadır. Ankara yanındadır. Türküstan oyundadır. Bu, köhnə imperiyalar üçün pis xəbərdir.

Və geopolitikada pis xəbərlər adətən gec-tez gerçəyə çevrilir.

Elbəyi Həsənli. Sürix 

MİA.AZ

Dİgər xəbərlər

İCRA BAŞÇISI DEPUTATA \"QIZIM SƏNƏ DEYİR, GƏLİNİM SƏN EŞİT\" TAKTİKASIYLA CAVAB VERDİ - Gəncədə qrup maraqları, yoxsa... (VİDEO, FOTO)

14.11.2026, 16:33

İCRA BAŞÇISI DEPUTATA "QIZIM SƏNƏ DEYİR, GƏLİNİM SƏN EŞİT" TAKTİKASIYLA CAVAB VERDİ - Gəncədə qrup maraqları, yoxsa... (VİDEO, FOTO)
Vüqar Rəhimzadə: Azərbaycan-Böyük Britaniya əlaqələri çoxşaxəli siyasi-strateji müstəvidə...

14.11.2026, 14:29

Vüqar Rəhimzadə: Azərbaycan-Böyük Britaniya əlaqələri çoxşaxəli siyasi-strateji müstəvidə...
Paşinyan: \"İrəvan və Ankara münasibətlərin normallaşmasına yaxındır\"

14.11.2026, 10:07

Paşinyan: "İrəvan və Ankara münasibətlərin normallaşmasına yaxındır"
“Adımız var, səlahiyyətimiz yoxdur” – Deputatlar həmkarlarının bu fikri ilə razılaşır, yoxsa...? (AÇIQLAMALAR)

14.11.2026, 00:27

“Adımız var, səlahiyyətimiz yoxdur” – Deputatlar həmkarlarının bu fikri ilə razılaşır, yoxsa...? (AÇIQLAMALAR)
Leyla Əliyeva Xəzər dənizinin ekoloji problemlərinə dair müzakirələrdə iştirak etdi - Türkiyədə + FOTOLAR

13.11.2026, 21:48

Leyla Əliyeva Xəzər dənizinin ekoloji problemlərinə dair müzakirələrdə iştirak etdi - Türkiyədə + FOTOLAR
Yeni Partiyanın ilk Qurultayı... - Tarix bəlli oldu

13.11.2026, 16:45

Yeni Partiyanın ilk Qurultayı... - Tarix bəlli oldu
Azərbaycan BƏƏ-yə başsağlığı verib

13.11.2026, 16:11

Azərbaycan BƏƏ-yə başsağlığı verib
GENERALIN QIZI İLƏ GENERAL-MAYOR ARASINDA NİFAQ BÖYÜYÜR

13.11.2026, 15:38

GENERALIN QIZI İLƏ GENERAL-MAYOR ARASINDA NİFAQ BÖYÜYÜR
RƏSMİ BAKI: \"Azərbaycan Avropa Siyasi Birliyinin qəbul etdiyi üç sənədə qoşulmayıb\"

13.11.2026, 12:46

RƏSMİ BAKI: "Azərbaycan Avropa Siyasi Birliyinin qəbul etdiyi üç sənədə qoşulmayıb"
\"Şərurlu İsfəndiyar\" hara, universitetdə tələbələrlə görüş hara? - \"Təhsilim olmasa da, 76 yaşım var, həyat dərsi keçmişəm\"

13.11.2026, 11:56

"Şərurlu İsfəndiyar" hara, universitetdə tələbələrlə görüş hara? - "Təhsilim olmasa da, 76 yaşım var, həyat dərsi keçmişəm"
AHİK-də aylarla ləngidilən dəyişklik - Sahib Məmmədov müavinini yola saldı

13.11.2026, 11:29

AHİK-də aylarla ləngidilən dəyişklik - Sahib Məmmədov müavinini yola saldı
Hakan Fidan Abdullah Çatlı ilə bağlı suala cavab vermədi

13.11.2026, 00:05

Hakan Fidan Abdullah Çatlı ilə bağlı suala cavab vermədi

SON XƏBƏRLƏR

BÜTÜN XƏBƏRLƏR