Azad Demokratlar Partiyasının sədri Sülhəddin Əkbər Teleqraf.com-a müsahibə verib.

Mia.az həmin müsahibəni təqdim edir: 

- ABŞ-da Konqresin Nümayəndələr Palatasına və Senata seçkilər keçirilir. Mümkün nəticələr haqqında fikriniz nədən ibarətdir?

- ABŞ siyasi sistemini, ictimai-rəyini dərindən bilən amerikalı mütəxəssislərin rəyi belədir ki, Nümayəndələr Palatasında demokratlar çoxluğu əldə edəcək, amma yuxarı palata hesab olunan Senatda respublikaçılar kiçik fərqlə üstünlüyünü saxlayacaq.

- Yəni seçkilərdən sonra qeyri-adi siyasi proses yaşanmayacaq?

- Əgər proqnozlar düz çıxsa və aşağı palata olan Nümayəndələr Palatasında demokratlar çoxluğu əldə edəcəksə, bu ciddi dəyişiklik demək olacaq.

- Hansı dəyişikliklər ola bilər?

- Demokratlar Prezident Donald Trampa qarşı araşdırmaları dərinləşdirəcək. Nəzərə alın ki, aşağı palatada bir sıra komitə və komissiyaların sədri demokratlardan olacaq. Həmçinin bu halda Tramp administrasiyasının bir sıra istiqamətlər üzrə qanunvericilik təşəbbüsünü bloklana bilər. Bu da, ABŞ-ın həm daxili, həm də xarici siyasətində öz təsirini tapacaq.

- Təsirlər nədən ibarət ola bilər?

- Məncə, Trampın həm daxili, həm də xarici siyasətinə təsir edəcək. Çünki qanunvericilik sahəsində Trampın ciddi problemləri yaranacaq. Administrasiyanın irəli sürdüyü qanunları demokrat konqresmenlər bloklamağa çalışacaqlar. O cümlədən aşağı palatada Trampın əl-qolunu bağlayacaq qanunlar qəbul ediləcək. Bu həm daxili, həm də xarici siyasətlə əlaqəli olacaq.

Digər tərəfdən, xüsusi prokuror Mülllerin apardığı təhqiqat genişləndirilə bilər. İmpiçment məsələsi qoyula bilər. Yəni həm daxili, həm də xarici siyasətdə Tramp üçün ciddi problemlər yaranacaq. Prezidentin komandasında yeni istefalar və ya prezidentin kimlərisə işdən uzaqlaşdırması halları ola bilər. Təbii ki, daxili siyasət kimi xarici siyasətin də aktual problemləri var.

- Demokratlar qalib gəlsə Trampın impiçmenti proseduruna başlanıla bilərmi?

- Bizim cəmiyyətdə impiçmentlə bağlı düşüncə bir qədər fərqlidir. Sizə deyim ki, impiçment hələ prezidentin vəzifədən kənarlaşdırılması demək deyil. İmpiçment ola bilər, amma vəzifədən uzaqlaşdırma çətindir. Bunun üçün Konqresin hər iki palatasının üçdə ikisinin səsi lazımdır. Senatda isə respublikaçıların çoxluğu nəzərə alınsa, bu mümkünsüz görünür. İmpiçment məsələsi aşağı palatada qəbul oluna bilər, amma vəzifədən kənarlaşdırma real görünmür. Üstəlik Ali Məhkəmə proseduru da var.

ABŞ konstitusiyası və qanunları əsasında prezidenti vəzifədən uzaqlaşdırmaq çox mürəkkəbdir. Adətən təcrübədə belə olub ki, impiçment olub, amma sonradan prezidentin özü istefa verib. Trampın xarakterini nəzərə alsaq, impiçment olsa belə, onun könüllü istefası mümkün görünmür. Bu istefa yalnız o zaman baş verə bilər ki, xüsusi prokuror Mülllerin apardığı araşdırma çərçivəsində Trampa qarşı, xüsusilə onun Rusiya ilə əlaqələrinə dair ciddi faktlar ortaya qoyulsun, prezidentin yalan ifadə verməsinə dair ciddi sübutlar ortaya çıxarılsın.

- Seçkilərdən sonra demokratlar Trampın Rusiya ilə bağlı siyasətini tormozlaya bilərmi?

- Mümkündür. Ötən ilin avqustunda Rusiya, İran və Şimali Koreyaya qarşı qanun layihəsi qəbul edildi. Qanunda Trampın bu sanksiyaları ləğv etmək hüququ məhdudlaşdırılıb. Hətta belə nümunələr var. Demokratlar seçkini udsa daha da güclənəcəklər, amma onların qarşısını alan ciddi bir siyasi məqam var.

- Siz, hansı məqamı nəzərdə tutursunuz?

- Məsələn, tutaq ki, Trampa impiçment elan olundu və o, istefaya getdi. Bu halda onun vəzifəsini kim yerinə yetirəcək? Sözsüz ki, vitse-prezident Mayk Pence. Bu isə demokratlar üçün daha əlverişsiz variantdır. Mənim fikrimcə, demokratlar aşağı palatada səs çoxluğunu əldə etsə belə strategiya dəyişməyəcək: Trampı maksimum sıxışdırmaq, zəiflətmək və idarə edilən Trampla qalan iki ili başa vurmaq, növbəti seçkiyə getmək və respublikaçıları məğlub etmək. Məncə, demokratlar bu strategiyaya üstünlük verəcəklər.

- Hətta sabiq prezident Barak Obama da son bir həftədə mitinqlərdə iştirak edərək insanları demokratlara səs verməyə dəvət edir...

- Əsas hədəf odur ki, Konqresin aşağı palatasında çoxluq əldə edilsin və demokratlar yuxarıda qeyd edilən strategiyanı rahat həyata keçirə bilsinlər.

- Maraqlıdır, prokuror Robert Müllerin apardığı və Trampa qarşı olduğu şübhə doğurmayan "Rusiya izi” araşdırması nə zaman başa çatacaq?

- Məncə, bu araşdırmanı indiyə qədər uzatmaqda məqsəd bu gün keçirilən seçkilərin nəticəsini gözləmək olub. Yəni demokratlar çoxluq qazansın ki, araşdırmanın həm dərinləşdirilməsi üçün Konqresdən daha güclü dəstək alınsın, həm də araşdırmanın nəticələri ortaya qoyulan zaman daha təsirli olsun. Böyük ehtimalla Donald Tramp ifadə verməyə çağırılacaq. Zənnimcə, məqsəd seçkilərdə demokratların daha güclü çıxmasına nail olmaqdır. Bu halda Trampın üzərinə daha güclü getmək imkanı yaransın.

- Senatın üçdə birini və Nümayəndələr Palatasını respublikaçılar götürsə, nə olacaq?

- Bu halda tam tərsinə olacaq, Trampın əli güclənəcək, özünü rahat hiss edəcək. Xüsusən diqqəti xarici siyasətə yönəldəcək. Nəzərə alsaq ki, iki partiyalı siyasətə dəstək olacaq, həmçinin yəhudi lobbisinin dəstəyi var, bu halda Tramp davam edəcək. Üstəlik Tramp Konqresdə qanunvericilik təşəbbüsü baxımından problem yaşamayacaq və qanunvericilik təşəbbüsləri imkanından daha faydalı istifadə edəcək. Habelə daxili siyasətini daha inamla həyata keçirəcək.

Onu da nəzərə alın ki, ABŞ daxilində orta sinif və iş adamları, əməkçilər arasında Trampın əhəmiyyətli dərəcədə dəstəyi var. Çünki Trampın daxili siyasətinin hədəflərindən birinin investorların ölkə daxilinə investisiya qoymağa cəlb etmək, iş yerləri açmağa təşviq etmək və vergiləri azaltmaqdır. Bu həm biznes dairələrinin, həm də əməkçilərin maraqlarına uyğundur. Odur ki, hər iki palatada respublikaçılar üstünlük əldə edə bilsə, Tramp ABŞ daxilində daha güclü mövqe əldə edəcək.

- Həm də xarici siyasətdə daha aqressiv olacaq?

-Bəli. Xüsusən iki partiyalı dəstək olan istiqamətlərdə. Bu istiqamətlərdən biri də İran məsələsidir.