[/b] [color=000040][b]"Əgər narazı olan insanlar müxalifəti gözləmədən meydanları doldursa, o zaman hökumətin repressiya maşını sıradan çıxar" [/b][/color] Digər seçkilərdə olduğu kimi, referendumdan sonra da müxalifət düşərgəsində süstlük yaranıb. Aparıcı müxalifət partiyalarının bir araya gəldiyi Qarabağ və Respublika Uğrunda Vətəndaş Hərəkatı da passiv mövqe tutub. Müxalifət nümayəndələri belə mövqe tutmalarını hakimiyyətin yürütdüyü siyasətlə əlaqələndirirlər. "Reytinq"ə müsahibə verən Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının (AXCP) sədri Əli Kərimlinin də arqumentləri bu qəbildəndir. - Siyasi fəaliyyət harada olmalıdırsa, o meydanların - televiziyalar, ictimaiyyətlə görüşlər, kütləvi aksiyalar, regionlara səfərləri nəzərdə tuturam,- heç biri yoxdur. Əksəriyyətimizin heç ofisi də yoxdur. Ona görə də siyasi fəaliyyətin imkanları obyektiv olaraq məhdudlaşıb. Referendum dövründə tez-tez tədbir keçirən müxalifətin dinamik fəaliyyətini hiss etmədiyinə görə mətbuat belə qənaətə gəlib. Amma bizim görüşlərimiz, məsləhətləşmələrimiz davam edir. Ola bilsin ki, bu görüşlərin hamısı barədə mətbuata məlumat verilmir. Yəqin ki, bələdiyyə seçkiləri ərəfəsində ictimai fəallıq yaratmaq mümkün olacaq. [b]- Ölkədəki vəziyyət aydındır. Ancaq müxalifət də bir qüvvə olaraq özü proses yaratmalıdır. Bizim müxalifət bunu da bacarmır... [/b] - Azərbaycandakı rejim çox da orijinal deyil. Bizdə olan idarəetmə təqribən dünyada 20-30 ölkədə tətbiq olunmuş formadır. Tək Azərbaycana aid deyil, belə iderəetmədə müxalifət üçün meydan daralır. Əgər siyasi mübarizənin, rəqabətin heç bir oyun qaydaları yoxdursa, hakimiyyət bütün güc vasitələrindən müxalifətə qarşı istifadə edirsə, belə bir şəraitdə hansı normal siyasi mübarizədən söhbət gedə bilər? Azərbaycanda müxalifətin meydanı daralıb. Bizdəki qədər müxalifət üçün meydanların daraldığı ölkələr - yalnız Orta Asiya respublikaları, bir sıra ərəb ölkələrindəki monarxiya rejimləri və bir neçə Afrika ölkəsi qalıb. Əgər problem Azərbaycan müxalifətində olsaydı, yeni bir müxalifət çıxardı ortalığa və təbii seçim üzrə indiki müxalifətin edə bilmədiklərini həmin müxalifət edərdi. Əgər bu olmursa, deməli, bizim izahlarımız haqlıdır. Bir çoxları haqlı olaraq, belə bir sual qoyurlar ki, Azərbaycanın müxalifət liderlərinin siyasi vitrində fəaliyyətləri çox uzun illərdir davam edir. Hətta bir çoxlarımızı buna görə qınayırlar. Bəzi Qərb müşahidəçiləri də bunu qeyri-adi bacarıq kimi qiymətləndirirlər. [b]- Bəs, əsas səbəb nədir? [/b] - Əsl izahat odur ki, əgər gerçəkdən Azərbaycanda demokratiyaya yaxın bir şərait olsaydı, eyni adamlar bu qədər müddətdə müxalifətə liderlik edə bilməzdilər. Ya hakimiyyətə gələrdilər, ya da onları müxalifət düşərgəsində daha bacarıqlı adamlar əvəz edərdi. Amma Azərbaycanda normal siyasi yarış getmir, disident hərəkatı gedir. Bu gün ölkədə qəddar bir rejimlə müxalifətin qeyri-bərabər mübarizəsi gedir. Bu səbəbdən də hökumətlə barışmamaq, hökumətin eybəcər siyasətinə etiraz edə bilməyin özü az deyil. Baxın görün, ətrafınızda nə qədər adam bunu edir. Ona görə də bu qeyri-bərabər mübarizəni aparanların əgər daha artığını etmək imkanları yoxdursa, obyektiv səbəblərə nəzər yetirmək lazımdır. [b]- Lalə Şövkət Müstəqil İnformasiya Agentliyinə müsahibəsində bildirib ki, kütləvi etiraz aksiyalarının keçirilməsi nəzərdə tutulub. Siz nə düşünürsünüz, yaxın müddətdə aksiyaları reallaşdıra biləcəksinizmi? [/b] - Biz referendum ərəfəsində Bakı şəhərində 8 dəfə müxtəlif yerlərdə kütləvi aksiyalar keçirmək üçün müraciət etdik. 30-40 rayonda mitinq keçirmək istədik. Lakin heç birində imkan verilmədi. Bu gün Azərbaycan bütövlükdə Avropa Şurasına üzv olan ölkələr arasında tək ölkədir ki, sərbəst toplaşmaq azadlığı təmin olunmur. Hökumətlə razılaşmadan, qarşıdurma şəraitində kütləvi aksiyaları keçirmək üçün hazırda cəmiyyətdə nə ciddi həvəs, nə də elə bir zərurət var. Belə addımları o zaman atmaq olar ki, elə hadisələr baş versin ki, artıq minlərlə insan hətta hökumətin razılığı olmadan etiraz etməyə daxili ehtiyac duysun. Yaxud da Azərbaycan cəmiyyəti müəyyən bir daxili hazırlıqlardan sonra nəhayət özü qərara gələməlidir ki, hökumətin qadağaları ilə hesablaşmamağın vaxtı çatıb. Hələlik bunlar müşahidə olunmur. Ona görə də eyni partiya funksionerlərinin növbəti dəfə meydana çıxarılıb polis dəyənəyinin altına salınması nə qədər doğrudu? Bizim partiya funksionerləri dəfələrlə döyülüblər, hətta şikəst olublar. Amma cəmiyyət kütləvi şəkildə o insanları meydanlarda müdafiə etməyə hazır deyilsə, eyni adamların hamının əvəzinə hər həftə döyülməsi ədalətli mövqedirmi? Ona görə də hesab edirəm ki, hələlik o zəmin Azərbaycan cəmiyyətində yoxdur. Beynəlxalq birlik də sərbəst toplaşmaq azadlığının təmin olunması ilə bağlı Azərbaycan hökumətinə təyziqlər edir. Biz isə ilk növbə cəmiyyətlə işləməliyik ki, meydana çıxanda yalnız partiya funksionerlərini görməyək. Əgər ölkədəki vəziyyətə etiraz edən insanlar müxalifəti gözləmədən meydanları doldursa, o zaman hökumətin repressiya maşını da sıradan çıxar. Biz o vəziyyəti yetişdirməliyik. [b]- Əgər bu gün xalq meydana çıxıb etiraz etmirsə, bu, o demək deyilmi ki, hökumətdən narazılıq yoxdur? [/b] - Xeyr, o mənaya gəlmir. Yaxşı olar ki, sizin kimi jurnalistlərə seminar keçirəsən və avtoritar ölkələrin təcrübəsi ilə tanış edəsən. O zaman görərsiniz ki, bu ölkədə kütləvi aksiyaların olmaması razılıq əlaməti deyil. Elə bir xalq yoxdur ki, onu qorxutmaq və diktaturaya tabe etmək mümkün olmasın. Müvəqqəti də olsa, ən mübariz xalqları da müxtəlif vaxtlarda avtoritar rejimlərin tabeliyinə salmaq mümkün olub. Ona görə də əgər xalq repressiyadan qorxaraq etiraz edə bilmirsə, bunu razılıq kimi qiymətləndirmək köhnəlmiş fikirdir. [b]- Bu mənim mövqeyim deyil. Hakimiyyət nümayəndələri müxalifətin mitinqlərinə insanların gəlməməsini, geniş kütlənin narazılığının olmaması kimi qiymətləndirir... [/b] - Mənim də onlara cavabım budur: onlardan xalq razıdır, necə ki, Şimali Koreya, Kuba, Orta Asiya xalqları öz diktatorlarından razıdır. Onlar öz hökumətlərindən nə qədər razıdırlarsa, o hökumətlər nə qədər qabiliyyətlidirlərsə, ölkəni necə gözəl idarə edirlərsə, Azərbaycan hökuməti də yavaş-yavaş o siyahıya yaxınlaşır. Azərbaycan iqtidarını belə bir şöhrət maraqlandırırsa, bəli, o siyahıya doğru çox sürətlə irəliləyir. [b]- Əli bəy, qarşıdan bələdiyyə seçkiləri gəlir. Sizin də təmsil olunduğunuz Qarabağ və Respublika Uğrunda Hərəkatdakı partiyalar bu seçkidə birgə iştirakla bağlı ilkin razılıq əldə edib. Yekun qərarı nə zaman verəcəksiniz, seçki bloku yaratmağı düşünürsünüzmü? [/b] - Hərəkatdakı altı partiya liderinin prinsipial razılaşması olub ki, bələdiyyə seçkilərində də indi mövcud olan birliyimizi qoruyub saxlayaq. Çalışıb elə mexanizmlər tapaq ki, bu partiyaları təmsil edən namizədlər bir-birinə alternativ olmasınlar. Amma seçki bloku yaratmaq, birmi, yoxsa bir neçə seçki bloku yaratmaqla bağlı bizim rəsmi qərarımız yoxdur. Bu, hələ bir sıra müzakirələrdən sonra məlum olacaq. [b]- Mətbuatda bildirilir ki, guya bu məsələlərlə bağlı hərəkatda fikir ayrılıqları var...[/b] - Heç bir fikir ayrılığı yoxdur. Mən sizə deyə bilmərəm hansı partiya istəyir ki, mütləq seçki bloku olsun, yoxsa bir neçə blok. Bütün partiyalar razılaşıblar ki, daxildə müzakirələr aparılsın. Bilirsiniz, bələdiyyə seçkiləri daha çox yerli təşkilatların mənafeyinə toxunur, nəinki partiya rəhbərlərinin. Ona görə də bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı müzakirələr yerli təşkilatların iştirakı ilə aparılacaq. [b]- Bələdiyyə seçkilərinə birgə gedəcəyiniz məlumdur. Bəs, 2010-cu ildə keçiriləcək parlament seçkilərində birliyi qoruyub saxlaya biləcəksinizmi? [/b] - Çox uzaq hədəflərlə bağlı arzular etmək, hədəflər qurmaq olar, amma vədlər vermək bir qədər düzgün olmaz. Biz referendumda indiyə qədər müxtəlif qütblü partiyaların birliyinə nail olduq. Hüquqi nəticəyə təsir etməsə də, amma mənəvi-siyasi baxımdan Azərbaycan cəmiyyətində müxalifətin geniş spektrinin birliyi müsbət qarşılandı. Biləndə ki, xalq müxalifətin birgə fəaliyyətini dəstəkləyir, birgə fəaliyyətdən imtina etməyin heç bir məntiqi olmaz. Qarşılıqlı kompromislərlə çalışmalıyıq ki, birliyə xələl gətirən addımlar atılmasın. Ümid edirəm və çalışacağam ki, bu birlik qorunub saxlansın. [b]- Yeri gəlmişkən, Demokratiya Uğrunda İttifaqla (DUİ) Sizin hərəkatın əməkdaşlıq məsələsi bir neçə həftə öncə gündəmə gəlsə də, qarşılıqlı ittihamlarla müşaiyət olundu. Müttəfiqiniz Sərdar Cəlaloğlu DUİ ilə əməkdaşlığın mümkün olmadığını bildirdi. Siz bu barədə nə deyə bilərsiniz? [/b] - Referendum öncəsi biz Qarabağ və Respublika Uğrunda Hərəkatda bir araya gələndə çalışdıq ki, müxalifət düşərgəsində heç bir qüvvə bu hərəkatdan kənarda qalmasın. Sizin də gözünüz qarşısında çox təkidlə DUİ-ni hərəkata daxil olmağa çağırdıq. Bir neçə dəfə belə müraciətlərimiz oldu, amma bizə bildirdilər ki, müraciət yetişməyib. Sonra dedilər ki, yazılı müraciət olsun, yazılı müraciət də oldu. Nəhayət, biz, Leyla xanımın təşəbbüsü ilə belə bir görüşün də keçirilməsinə nail olduq. Amma məlum oldu ki, DUİ-dəki partiyaların hərəkatda təmsil olunmaq istəkləri yoxdur və referendum dövründə bizim ciddi əməkdaşlığımız alınmadı. Bundan sonra bizdə elə bir təəssürat yarandı ki, əgər əməkdaşlıq istəyi olsaydı, ən önəmli olan milli bir məsələ ətrafında buna nail ola bilərdik. Ümummilli məsələdə əməkdaşlığa nail ola bilməmişiksə, deməli, bu işin perspektivi görünmür. Açıq müşahidə edirəm ki, bəzi mətbuat orqanları şüurlu şəkildə DUİ-dəki partiyalarla Qarabağ və Respublika Uğrunda Hərəkatdakı partiyalar arasında mübahisələr yaratmağa çalışır. Müxalifətin birliyinin olmadığını kiməsə sübut etməyə çalışırlar. Ona görə də mən belə diskussiyalarda iştirak etmək istəmirəm. [b]- DUİ bu günlərdə Qarabağ Forumunun keçirilməsi təklifini də irəli sürüb. Sizi də foruma dəvət edirlər, qatılacaqsınızmı? [/b] - Bizim hərəkatımız elə Qarabağ üçün yaranıb. Hətta "Qarabağ" sözü bizim hərəkatın adında respublikadan da əvvəl gəlir. Biz bu hərəkatı Qarabağ üçün yaratmışıq və burda təmsil olunmaq üçün həmin partiyalara həddindən artıq təkid eləmişik. Doğrudan da Qarabağla bağlı hansısa narahatlıq hiss olunurdusa, ümumi bir müzakirələrə ehtiyac duyulurdusa, təhlükələrlə əlaqədar birgə iş formatı nəzərdə tutulurdusa, Qarabağ və Respublika Uğrunda Hərəkat ən uyğun format idi. Onsuz da hərəkata daxil olan partiyalar keçmişdə müxtəlif mövqelərdə olublar. Yəni bu, hansısa partiyanın monopoliyasında olan hərəkat deyildi. Qarabağla bağlı gerçəkdən təhlükə yaranacaqsa, əlbəttə, hansısa forma tapılacaq ki, müxalifətin geniş spektrinin bir araya gəlməsinə nail olaq. Amma prosesin gedişində yeni çalarlar olmayacağı təqdirdə, gərək, bu tədbirin əsl məqsədinin nə olduğunu öyrənim. [b]- ADP isə Qarabağ məsələsi ilə bağlı hakimiyyətlə dialoq təkilifini irəli sürüb. Buna ehtiyac duyursunuzmu? [/b] - Demokrat Partiyası ehtiyac duyub və belə bir müraciət edib. Eləmi? [b]- Bəli.[/b] - Əgər ehtiyac duysaydıq, biz də belə bir müraciət edərdik. Deməli, biz ehtiyac duymamışıq. [b]- YAP-çı deputat Aydın Mirzəzadə də belə bir dialoqa ehtiyac duymur... [/b] - Biz müsahibənin əvvəlində ölkədəki vəziyyətdən danışdıq. Təhlil elədik ki, ölkədə avtoritar rejim var, müxalifət mövqeyində durmağın özü çətin bir işdir. Hazırda müxalifət belə bir çətin vəziyyətdə mübarizə aparır. Amma siz, müsahibə boyunca məni sövq etmək istəyirsiniz ki, Qarabağ və Respublika Uğrunda Hərəkatla DUİ-nin arasında hansısa deyişmə olsun. Məgər Azərbaycan demokratiyası, sizin təmsil etdiyiniz azad mətbuat bununla inkişaf edəcək? Qarabağ və Respublika Uğrunda Hərəkata daxil olan partiya bir mövqe nümayiş etdirib. Siz də bilirsiniz ki, hərəkata daxil olan partiyaların bütün məsələlərlə bağlı mövqeləri yüzdəyüz üst-üstə düşmür. Siz onu da yaxşı bilirsiniz ki, biz dialoqun tərəfdarı olsaq da, amma vaxtaşırı belə bir müraciətlə çıxış etməyi AXCP olaraq, düzgün saymırıq. Deməli, ona görə indi də ikinci mövzuya gəlirsiniz ki, mütləq ADP ilə AXCP arasında hansısa fikir ayrılığı ortaya çıxsın. Belə bir vəziyyətdə müxalifət qüvvələrinə kiçik də olsa, kömək etmək əvəzinə, onların arasında qarşıdurma təəssüratını yaratmaq, onları bir-birinə qarşı danışdırmaq nə qədər düzgündür? Mən keçmiş jurnalist həmkarınız kimi ərklə danışıram və sadəcə olaraq, bunun mənasını başa düşə bilmirəm ki, niyə qarşıdurmanın yaranmasında bu qədər maraqlısınız? [b]- Bəy, qarşıdurma yaratmaq istəmirəm. Amma əgər jurnalistin bir sualı ilə iki müttəfiq arasında qarşıdurma yaranacaqsa, deməli, həmin müttəfiqliyin kökü çürükdür, olmasındansa, olmaması yaxşıdır...[/b] - Birincisi, o yanlış fikirdir ki, əgər jurnalistin sözü ilə problem yaranacaqsa, onda bu, nə siyasət oldu. Deməli, həmin adamlar jurnalistikada təmsil olunsalar da, jurnalistikanın gücünü düzgün qiymətləndirmirlər. Türkiyənin Ermənistanla münasibətləri ilə bağlı prosesə baxın. Açıq-aşkar görünürdü ki, AKP hökuməti Ermənistanla sərhədləri 24 aprelə qədər açmağı planlaşdırır. Ancaq Azərbaycan və Türkiyə mediasında aparılan kampaniya Türkiyənin baş nazirini bu günə kimi ən azı iki dəfə təkzib etməyə məcbur etdimi? Nəzərdə tutulan qrafiki dəyişməyə məcbur etdimi? Yəni mətbuatın gücü çox böyükdür. Mətbuat qurucu da, dağıdıcı da ola bilər. İkincisi, Siz mənə müsahibə üçün müraciət edəndə artıq bilirdim ki, əsas suallarınız, ADP-nin dialoq təşəbbüsü və DUİ-nin Qarabağ forumu ilə bağlı olacaq. Sizcə, nəyə görə əvvəlcədən bilirdim ki, əsas mövzu bunlar olacaq? [b]- Görünür, Siz də oxunaqlı mövzuların nə olduğunu bilirsiniz... [/b] - Hər halda müxalifət daxilində gərginlik yaratmaq düzgün deyil... [b]Zaur ƏHMƏD [/b]