00:00 12 noyabr 2026

COP31 Antalyada: Türkiyənin diplomatik mesajları və regional münasibətlərin yeni konfiqurasiyası... - TƏHLİL

COP31 Antalyada: Türkiyənin diplomatik mesajları və regional münasibətlərin yeni konfiqurasiyası... - TƏHLİL

SİYASƏT

Bugün, 09:33

10–11 noyabr 2026-cı il tarixlərində Antalyada BMT-nin İqlim Dəyişikliyi üzrə 31-ci Konfransı (COP31) çərçivəsində Dünya Liderlərinin Sammiti keçirildi.

Tədbir yalnız ekoloji problemlərin müzakirə olunduğu platforma deyil, həm də beynəlxalq diplomatik münasibətlərin inkişafı baxımından mühüm siyasi hadisə kimi diqqət çəkdi. Sammitdə iqlim maliyyələşdirilməsi, enerji təhlükəsizliyi, təmiz enerjiyə keçid, nəqliyyat dəhlizləri və beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olundu. Türkiyə isə bu beynəlxalq platformadan özünün regional və qlobal siyasi mövqelərini nümayiş etdirmək üçün istifadə etdi.

Sammitin diqqətçəkən hadisələrindən biri Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Türkiyəyə səfəri oldu. Onu Antalya hava limanında Türkiyənin keçmiş baş naziri, AK Partinin keçmiş sədri və Türk Dövlətləri Təşkilatının Ağsaqqallar Şurasının sədri Binəli Yıldırım qarşıladı. Bu qarşılanma Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin xüsusi xarakterini və türk dünyası çərçivəsində əməkdaşlığın əhəmiyyətini bir daha nümayiş etdirdi. İlham Əliyevin Türkiyə rəhbərliyinin nümayəndələri və Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin lideri Tufan Erhürmanla təmasları da diqqətəlayiq idi.

Digər tərəfdən, Türkiyə ilə Pakistan arasında mövcud siyasi, iqtisadi və hərbi-texniki əməkdaşlıq Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərifin iştirakı və Ərdoğanla təmasları fonunda bir daha gündəmə gəldi. Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın sammitdə iştirakı və Ərdoğanla görüşü isə Ankara-İrəvan münasibətlərinin normallaşdırılması, regional kommunikasiyaların açılması və Cənubi Qafqazda sülh perspektivləri baxımından əhəmiyyət daşıyırdı. Bu proseslər Azərbaycanın regional nəqliyyat və iqtisadi imkanlarına da birbaşa təsir göstərə bilər.

Bununla yanaşı, sammitin ən diqqətçəkən diplomatik epizodlarından biri Kipr məsələsi ilə bağlı oldu. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin lideri Tufan Erhürmanı qəbul etməsi, lakin Kipr Respublikasının Prezidenti Nikos Xristodulidisi şəxsən qarşılamaması xüsusi siyasi məna daşıyırdı. Bu hadisənin mahiyyətini anlamaq üçün Kipr probleminin tarixinə nəzər salmaq vacibdir. 1974-cü ildə baş verən hadisələrdən sonra ada faktiki olaraq iki hissəyə bölünüb. 1983-cü ildə Şimali Kipr Türk Cümhuriyyəti elan edilsə də, onu bu gün yalnız Türkiyə tanıyır. Kipr Respublikası isə beynəlxalq səviyyədə tanınan və 2004-cü ildən Avropa İttifaqının üzvü olan dövlətdir. Ankara adanın gələcəyinin iki dövlət modeli əsasında həllini müdafiə etdiyi halda, Nikosiya adanın vahid dövlət çərçivəsində birləşdirilməsini dəstəkləyir.

Məhz bu ziddiyyət Antalyada baş verən diplomatik hadisəyə xüsusi məna qazandırdı. Ərdoğanın Şimali Kipr lideri ilə görüşməsi, Xristodulidisin isə Türkiyə Prezidenti tərəfindən şəxsən qarşılanmaması Ankaranın Kipr məsələsində mövqeyinin dəyişmədiyinə dair siyasi mesaj kimi qiymətləndirilə bilər. Bu, Türkiyənin Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinə verdiyi siyasi dəstəyin beynəlxalq platformada nümayişi idi. Xristodulidis isə öz çıxışında Kipr Respublikasının suverenliyini və beynəlxalq statusunu vurğuladı. O, həmçinin Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula fon der Lyayenlə görüşərək Kipr məsələsini və Türkiyə-Avropa İttifaqı münasibətlərini müzakirə etdi. Beləliklə, Kipr problemi yalnız Ankara ilə Nikosiya arasındakı mübahisə olaraq qalmır, həm də Türkiyənin Avropa ilə münasibətlərinə təsir edən mühüm geosiyasi məsələyə çevrilir. Bu hadisə göstərdi ki, diplomatik protokol bəzən dövlətlərin siyasi mövqelərini ifadə edən simvolik vasitəyə çevrilə bilər.

Ümumilikdə, COP31 müasir beynəlxalq münasibətlərdə iqlim diplomatiyasının siyasi, iqtisadi və geosiyasi maraqlarla nə qədər sıx bağlı olduğunu nümayiş etdirdi.

Türkiyə Azərbaycan, Pakistan, Ermənistan və digər dövlətlərlə təmaslar vasitəsilə regional mövqelərini möhkəmləndirməyə çalışdı. Azərbaycan üçün isə bu sammit enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat kommunikasiyaları və türk dünyası ilə əməkdaşlıq baxımından əhəmiyyətli platforma oldu. Xüsusilə Bakıda keçirilmiş COP29-un təcrübəsinin davam etdirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq iqlim diplomatiyasındakı rolunu bir daha xatırlatdı. Nəticə etibarilə, Antalya sammiti yalnız ekoloji məsələlərin müzakirə edildiyi tədbir deyil, həm də regional ziddiyyətlərin, strateji tərəfdaşlıqların və dövlətlərin xarici siyasət prioritetlərinin nümayiş olunduğu mühüm diplomatik platforma kimi yadda qaldı.

Əlifağa Hakverdi

mia.az

Dİgər xəbərlər

Ərdoğanın partiya aparatının işçilərinin maaşı verilmir? - AK Partiya iddiaları rədd etdi

Bugün, 09:09

Ərdoğanın partiya aparatının işçilərinin maaşı verilmir? - AK Partiya iddiaları rədd etdi
İrəvandakı Göy məsciddə təxribat - QMİ bəyanat yaydı

11.11.2026, 19:11

İrəvandakı Göy məsciddə təxribat - QMİ bəyanat yaydı
Dövlət İdarəçilik Akademiyasının prorektorları barədə şok iddialar yayıldı- FOTOLAR

11.11.2026, 17:44

Dövlət İdarəçilik Akademiyasının prorektorları barədə şok iddialar yayıldı- FOTOLAR
Vüqar Rəhimzadə: Milli Konstitusiyamız müstəqil dövlətçiliyimizin hüquqi və siyasi təməlidir

11.11.2026, 16:57

Vüqar Rəhimzadə: Milli Konstitusiyamız müstəqil dövlətçiliyimizin hüquqi və siyasi təməlidir
Azərbaycanın təşəbbüsü ilə irəli sürülmüş qətnamə BMT Komitəsində qəbul edilib - XİN məlumat yaydı

11.11.2026, 15:04

Azərbaycanın təşəbbüsü ilə irəli sürülmüş qətnamə BMT Komitəsində qəbul edilib - XİN məlumat yaydı
Ərdoğan Ursula fon der Leyeni belə qarşıladı, bu sözlərlə salamladı: \"Good morning, maşallah, how are you?\" - FOTO

11.11.2026, 12:43

Ərdoğan Ursula fon der Leyeni belə qarşıladı, bu sözlərlə salamladı: "Good morning, maşallah, how are you?" - FOTO
Holdinq rəhbərinin qızı oteldə elə şeylər etdi ki... - FOTO

11.11.2026, 10:47

Holdinq rəhbərinin qızı oteldə elə şeylər etdi ki... - FOTO
Azərbaycan–Türkiyə münasibətləri: sarsılmaz qardaşlıq və strateji güc... -TƏHLİL

11.11.2026, 00:09

Azərbaycan–Türkiyə münasibətləri: sarsılmaz qardaşlıq və strateji güc... -TƏHLİL
Vüqar Rəhimzadə: Tarixi Zəfər müstəqil Azərbaycanın gücünün təntənəsidir

11.11.2026, 00:01

Vüqar Rəhimzadə: Tarixi Zəfər müstəqil Azərbaycanın gücünün təntənəsidir
Ləğv olunmuş Daimi Nümayəndəlikdə qeyri-iş günü qeyri-adi hadisə: nə baş verir? - FOTOLAR

10.11.2026, 23:40

Ləğv olunmuş Daimi Nümayəndəlikdə qeyri-iş günü qeyri-adi hadisə: nə baş verir? - FOTOLAR
Ceyhun Bayramov səfirə medal təqdim etdi

10.11.2026, 15:32

Ceyhun Bayramov səfirə medal təqdim etdi
Azərbaycan XİN: \"Dünya tarixində silinməz iz qoymuş böyük şəxsiyyət Atatürkü dərin ehtiram və...\"

10.11.2026, 09:11

Azərbaycan XİN: "Dünya tarixində silinməz iz qoymuş böyük şəxsiyyət Atatürkü dərin ehtiram və..."

SON XƏBƏRLƏR

BÜTÜN XƏBƏRLƏR