ABŞ-da 2026-cı il aralıq seçkiləri: siyasi nəticələr, geosiyasi perspektivlər və Cənubi Qafqaza təsiri... - TƏHLİL

ABŞ-da 2026-cı il aralıq seçkiləri: siyasi nəticələr, geosiyasi perspektivlər və Cənubi Qafqaza təsiri... - TƏHLİL

SİYASƏT

Bugün, 17:47

3 noyabr 2026-cı ildə ABŞ-da keçirilən aralıq seçkilər ölkənin daxili siyasi həyatında mühüm hadisəyə çevrildi. Seçkilərin nəticələri Demokratlar Partiyasının Konqresdə mövqelərini gücləndirməsi, Respublikaçılar Partiyasının isə ciddi siyasi itkilərlə üzləşməsi ilə yadda qaldı.

Demokratların Nümayəndələr Palatasında və Senatda üstünlük əldə etməsi Donald Tramp administrasiyası üçün mühüm siyasi xəbərdarlıq hesab edilə bilər. Bu nəticə Amerika cəmiyyətində mövcud hakimiyyətin siyasətinə münasibətin dəyişdiyini və siyasi qüvvələr balansının yenidən formalaşdığını göstərir.

Respublikaçıların məğlubiyyətinin əsas səbəbləri arasında iqtisadi narazılıq, yaşayış xərclərinin artması, inflyasiya, eləcə də Tramp administrasiyasının daxili və xarici siyasəti ilə bağlı mübahisələr xüsusi yer tutur. Seçicilərin əhəmiyyətli hissəsi hökumətin iqtisadi siyasətinin onların gündəlik həyatında gözlənilən müsbət nəticələri yaratmadığını düşünürdü. Bununla yanaşı, İranla müharibə və Yaxın Şərqdə artan gərginlik enerji bazarlarına və yanacağın qiymətinə təsir göstərərək daxili iqtisadi narazılığı daha da gücləndirdi. Trampın seçki kampaniyasına birbaşa müdaxiləsi də nəticələrin onun şəxsi siyasi nüfuzu ilə əlaqələndirilməsinə səbəb oldu. Beləliklə, seçkilər müəyyən mənada prezidentin fəaliyyətinə verilən siyasi qiymətləndirməyə çevrildi.

Demokratların qələbəsindən sonra ABŞ-da hakimiyyət institutları arasında qarşıdurmanın güclənəcəyi gözlənilir. Konqresin hər iki palatasında üstünlüyə malik olan Demokratlar prezident administrasiyasının qərarlarına daha ciddi nəzarət edə, büdcə, miqrasiya, səhiyyə, vergi və hərbi xərclərlə bağlı məsələlərdə Respublikaçılarla mübarizəni gücləndirə bilərlər. Eyni zamanda, bu qələbə Demokratlara 2028-ci il prezident seçkilərinə daha əlverişli siyasi mövqedən hazırlaşmaq imkanı yaradır. Lakin Konqresdə üstünlük əldə edilməsi Trampın prezidentlik səlahiyyətlərini avtomatik məhdudlaşdırmır və bütün siyasi qərarların dəyişdirilməsi üçün kifayət etmir.

Seçkilərin nəticələri ABŞ-ın xarici siyasətinə də müəyyən təsir göstərə bilər. Xüsusilə İranla müharibə, Ukraynaya hərbi və maliyyə yardımı, NATO çərçivəsində münasibətlər və Çinlə strateji rəqabət məsələləri Konqresdə daha geniş müzakirə predmetinə çevrilə bilər. Demokratların üstünlüyü Avropa ilə münasibətlərdə daha proqnozlaşdırılan siyasətin formalaşmasına və Ukraynaya dəstək məsələsinin yenidən gündəmə gəlməsinə şərait yarada bilər. Bununla belə, ABŞ-ın xarici siyasətində əsas istiqamətlərin qısa müddətdə tamamilə dəyişəcəyini gözləmək düzgün olmazdı. Çünki xarici siyasətin müəyyənləşdirilməsində prezidentin səlahiyyətləri mühüm olaraq qalır.

Azərbaycan və Cənubi Qafqaz baxımından da Vaşinqtonda siyasi qüvvələr balansının dəyişməsi diqqətlə izlənilməlidir. ABŞ-ın regiondakı maraqları, xüsusilə enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat dəhlizləri, Ermənistan-Azərbaycan münasibətləri və regional təhlükəsizlik məsələləri gələcək siyasi müzakirələrdə əhəmiyyətini qoruyacaq. Demokratların Konqresdə üstünlük əldə etməsi ABŞ-ın Azərbaycan siyasətində dərhal dəyişiklik olacağı anlamına gəlmir, lakin ikitərəfli münasibətlərə və regionla bağlı qərarlara təsir göstərə biləcək yeni siyasi şərait yaradır.

Ümumilikdə, 2026-cı il aralıq seçkilərini yalnız partiyalar arasında qələbə və məğlubiyyət kimi deyil, ABŞ cəmiyyətinin mövcud siyasi kursa münasibətinin ifadəsi kimi qiymətləndirmək lazımdır. Demokratlar qazandıqları üstünlüyü real siyasi və iqtisadi nəticələrə çevirməyə çalışacaq, Respublikaçılar isə itirilmiş mövqelərini bərpa etmək üçün yeni strategiya müəyyənləşdirməli olacaqlar. Əsas məsələ bundan sonra ABŞ-da siyasi qarşıdurmanın hansı səviyyəyə çatacağı və bu qarşıdurmanın ölkənin beynəlxalq mövqeyinə necə təsir göstərəcəyidir.

Əlifağa Hakverdi

mia.az

Dİgər xəbərlər

SON XƏBƏRLƏR

BÜTÜN XƏBƏRLƏR