İpoteka, yoxsa nağd pulla ev almaq?! - Ekspertdən şərh

İpoteka, yoxsa nağd pulla ev almaq?! - Ekspertdən şərh

İQTİSADİYYAT

Bugün, 12:55

"Bu gün daşınmaz əmlak bazarında vətəndaşları düşündürən əsas məsələlərdən biri evin ipoteka krediti ilə, yoxsa nağd vəsait hesabına alınmasının daha sərfəli olmasıdır. Əslində, bu suala birmənalı cavab vermək düzgün olmazdı. Çünki burada söhbət yalnız ev almaqdan deyil, şəxsin maliyyə imkanlarından, gəlirlərinin sabitliyindən, kapitalın idarə olunmasından və gələcək iqtisadi risklərdən gedir".

Bu sözləri Mia.az-a açqılamasında əmlak məsələləri üzrə mütəxəssis Fərid Cəfərli deyib.

Onun sözlərinə görə, ilk növbədə qeyd etmək lazımdır ki, nağd pulla ev almaq insanı uzunmüddətli kredit öhdəliyindən və faiz yükündən azad edir:

"Alıcı bank qarşısında borclu qalmır, aylıq kredit ödənişi etmir və maliyyə müstəqilliyini qoruyur. Bundan əlavə, nağd alıcı bəzi hallarda satıcı ilə daha əlverişli qiymət üzrə razılaşmaq imkanına malik olur. Lakin məsələnin digər tərəfi də var. Əgər şəxs bütün yığımını bir daşınmaz əmlaka yatırırsa, onun likvidliyi, yəni ehtiyac yarandıqda sərbəst istifadə edə biləcəyi maliyyə resursları ciddi şəkildə azalır. Bu isə gözlənilməz xərclər, biznes imkanları və digər investisiya qərarları zamanı müəyyən məhdudiyyətlər yarada bilər".

Ekspert deyir ki, ipoteka isə fərqli maliyyə strategiyasıdır:

"Bu mexanizm alıcıya bütün vəsaitini bir anda xərcləmədən mənzil sahibi olmaq imkanı yaradır. İlkin ödəniş etməklə və qalan məbləği uzun müddətə bölməklə şəxs öz kapitalının müəyyən hissəsini əlində saxlaya bilir. Ancaq burada mühüm bir məqamı nəzərə almaq lazımdır: ipoteka sadəcə mənzil əldə etmək vasitəsi deyil, uzunmüddətli maliyyə öhdəliyidir. Kreditin faiz dərəcəsi, müddəti, aylıq ödənişin ailə büdcəsində tutduğu yer və gəlirlərin gələcəkdə dəyişmə ehtimalı mütləq hesablanmalıdır.

Mənim fikrimcə, ən böyük səhvlərdən biri yalnız evin ilkin qiymətinə və ya aylıq kredit ödənişinə baxaraq qərar verməkdir. Əslində, alıcı evin yekun dəyərini, kredit üzrə ümumi faiz xərcini, sığorta və digər əlavə ödənişləri, həmçinin daşınmaz əmlakın gələcək bazar dəyərini birlikdə qiymətləndirməlidir.

Digər mühüm məsələ inflyasiya amilidir. Uzunmüddətli sabit faizli kreditlərdə inflyasiya müəyyən şəraitdə borcalanın xeyrinə işləyə bilər. Çünki zaman keçdikcə pulun alıcılıq qabiliyyəti dəyişir, lakin kredit üzrə nominal ödənişlər əvvəlcədən müəyyən edilmiş qaydada qalır. Bununla belə, bu üstünlük yalnız gəlirlər inflyasiya şəraitində qorunduğu və kredit ödənişləri büdcə üçün dayanıqlı olduğu halda real iqtisadi üstünlüyə çevrilir.

Digər tərəfdən, nağd vəsaitə sahib olan şəxs üçün də alternativ imkanlar mövcuddur. Əgər həmin kapitalın daşınmaz əmlaka yatırılması əvəzinə daha yüksək və riskə uyğun gəlir gətirən investisiya alətlərində yerləşdirilməsi mümkündürsə, ipoteka iqtisadi baxımdan daha məqsədəuyğun ola bilər. Lakin burada nəzəri gəlirlə real və zəmanətli gəliri qarışdırmaq olmaz.

Mən hesab edirəm ki, bu məsələdə əsas meyar insanın borc götürə bilməsi deyil, həmin borcu hansı səviyyədə və hansı risklə idarə edə bilməsidir.

Nəticə etibarilə, nağd pulla ev almaq maliyyə təhlükəsizliyini və borcsuz mülkiyyət imkanını ön plana çıxarır. İpoteka isə kapitalın qorunması, ödənişlərin zamana bölünməsi və maliyyə resurslarından daha çevik istifadə baxımından üstünlük yarada bilər.

Ən doğru qərar bütün vəsaiti evə yatırmaq və ya mütləq ipoteka götürmək deyil. Ən doğru qərar şəxsin gəlirinə, kapitalına, maliyyə intizamına və risk daşımaq qabiliyyətinə uyğun optimal balansı tapmaqdır. Çünki daşınmaz əmlak almaq yalnız mənzil sahibi olmaq deyil, eyni zamanda uzunmüddətli maliyyə strategiyası formalaşdırmaqdır".

Samir MUSAYEV

MİA.AZ

Dİgər xəbərlər

SON XƏBƏRLƏR

BÜTÜN XƏBƏRLƏR