Türk dünyası real siyasi gücə çevrilə bilərmi? - Ankara Zirvəsindən nə gözləməliyik? (TƏHLİL)

Türk dünyası real siyasi gücə çevrilə bilərmi? - Ankara Zirvəsindən nə gözləməliyik? (TƏHLİL)

SİYASƏT

Bugün, 09:44

29–30 oktyabrda Ankarada keçirilən Türk Dövlətləri Təşkilatının XIII Zirvə görüşü türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın gələcəyi baxımından əhəmiyyətlidir. Əsas sual budur: Türk dövlətləri yalnız dostluq və qardaşlıq haqqında danışacaq, yoxsa birlikdə real siyasi və iqtisadi gücə çevrilə biləcəklər?

Təşkilatın beş üzvü var: Azərbaycan, Türkiyə, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Özbəkistan.

Zirvədə ticarət, nəqliyyat, enerji, rəqəmsal texnologiyalar və müdafiə sənayesi sahələrində əməkdaşlığın müzakirəsi gözlənilir. Həmçinin Ankara Bəyannaməsinin qəbul edilməsi və təşkilata sədrliyin Azərbaycandan Türkiyəyə keçməsi nəzərdə tutulur.

İqtisadi əməkdaşlıq. Türk dövlətlərinin güclənməsi üçün təkcə siyasi bəyanatlar kifayət etmir. Ölkələr arasında ticarət artmalı, yeni iş yerləri yaradılmalı və birgə layihələr həyata keçirilməlidir. Dövlətlər iqtisadi cəhətdən bir-birinə daha çox dəstək verdikcə, onların siyasi əməkdaşlığı da güclənə bilər.

Orta Dəhliz: Bu nəqliyyat yolu Çin və Mərkəzi Asiyanı Azərbaycan və Gürcüstan vasitəsilə Türkiyə və Avropa ilə birləşdirir. Bu, Azərbaycan üçün böyük fürsətdir. Yüklərin ölkəmizdən daha sürətli və rahat daşınması həm iqtisadi gəlirləri, həm də Azərbaycanın strateji əhəmiyyətini artıra bilər. Bunun üçün yollar, dəmir yolları, limanlar və sərhəd-keçid məntəqələri inkişaf etdirilməlidir.

Təhlükəsizlik və müdafiə: Türk dövlətləri müdafiə sənayesi sahəsində bir-birinə daha çox dəstək verə, texnologiya və təcrübə mübadiləsini genişləndirə bilərlər. Ancaq bu əməkdaşlıq hələ vahid hərbi ittifaq demək deyil. Daha real gözlənti ölkələrin təhlükəsizlik məsələlərində bir-biri ilə məsləhətləşməsi və ortaq addımlar atmasıdır.

Əsas çətinliklər: Bütün türk dövlətlərinin maraqları eyni deyil. Onların Rusiya, Çin və Avropa ilə münasibətləri, iqtisadi imkanları və təhlükəsizlik məsələlərinə yanaşmaları fərqlənir. Buna görə də vahid siyasət yürütmək asan olmayacaq. Əsas məsələ bu fərqlərə baxmayaraq, ortaq maraqlar ətrafında birləşə bilməkdir.

Azərbaycan üçün bunun əhəmiyyəti nədir?

Ölkəmiz yalnız Asiya ilə Avropa arasında nəqliyyat yolu rolunu oynamamalıdır. Azərbaycan həm də enerji, ticarət, logistika və siyasi qərarların qəbulunda fəal tərəf olmalıdır. Türk dövlətləri ilə əlaqələrin güclənməsi Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyini daha da möhkəmləndirə bilər.

 Ankara Zirvəsindən dərhal vahid siyasi və hərbi gücün yaranacağını gözləmək düzgün olmaz. Əsas məsələ qəbul edilən qərarların həyata keçirilməsidir. Əgər türk dövlətləri yalnız birlik haqqında danışsalar, bu əməkdaşlıq əsasən diplomatik səviyyədə qalacaq. Ancaq ticarət, nəqliyyat, texnologiya və təhlükəsizlik sahələrində konkret nəticələr əldə etsələr, türk dünyası beynəlxalq siyasətdə daha təsirli qüvvəyə çevrilə bilər.

Əlifağa Hakverdi

mia.az

Dİgər xəbərlər

SON XƏBƏRLƏR

BÜTÜN XƏBƏRLƏR