$\"Rusiya hücum edəcək qədər axmaqdırsa...\" - BAŞ KATİBDƏN XƏBƏRDARLIQ$

"Rusiya hücum edəcək qədər axmaqdırsa..." - BAŞ KATİBDƏN XƏBƏRDARLIQ

Türkiyə parlamentində şok olay - Deputatlar gözləri və ağızlarını bağladı + FOTO

Babək başlatdı, Atatürk bitirdi: Ankaradan Azərbaycana hökm verən “imam” kimdir? - TƏHLİL

$ABŞ Prezidenti: \"Gözləyin və görün İrana nə edəcəyik\"$

ABŞ Prezidenti: "Gözləyin və görün İrana nə edəcəyik"

Hakan Fidan Bakıya gəlir

$\"İranın \"Səhər\" telekanalı Diyarbakırdəki tədbirə aid görüntüləri...\" - MEDİA DAHA BİR BƏYANAT YAYDI$

"İranın "Səhər" telekanalı Diyarbakırdəki tədbirə aid görüntüləri..." - MEDİA DAHA BİR BƏYANAT YAYDI

Lavrov Bakıya gəlir

$Bulvar İdarəsinin keçmiş rəhbəri hakim qarşısında - \"O, maaşımızı əlbəəl verirdi\"$

Bulvar İdarəsinin keçmiş rəhbəri hakim qarşısında - "O, maaşımızı əlbəəl verirdi"

Osimhen Lamine Yamalın qolundan tutaraq bacısı ilə şəkil çəkdirməyə aparıb - FOTOLAR

$Röya Ayxan məktəbli geyimindən yazdı: \"Bu gün verilən qərarlara görə bir neçə il sonra təşəkkür edəcəksiniz\"$

Röya Ayxan məktəbli geyimindən yazdı: "Bu gün verilən qərarlara görə bir neçə il sonra təşəkkür edəcəksiniz"

$Prezident \"Rebuild Karabakh\" sərgisinin iştirakçılarına müraciət edib - MƏTN$

Prezident "Rebuild Karabakh" sərgisinin iştirakçılarına müraciət edib - MƏTN

Halk TV-yə qəyyum təyin edildi, yayım dayandırıldı

"Əgər mənzil qiymətləri gəlirlərlə müqayisədə daha sürətlə yüksəlirsə..." - Ekspertdən mənzil və kirayə bazarı ilə bağlı mühüm açıqlamalar (MÜSAHİBƏ)

$\"Əgər mənzil qiymətləri gəlirlərlə müqayisədə daha sürətlə yüksəlirsə...\" - Ekspertdən mənzil və kirayə bazarı ilə bağlı mühüm açıqlamalar (MÜSAHİBƏ)$

İQTİSADİYYAT

Bugün, 14:10

Azərbaycanda mənzil və kirayə qiymətləri zaman-zaman cəmiyyətin aktual müzakirə etdiyi mövzulardır.

Mia.az-ın əməkdaşı bu marağı nəzərə alaraq, əmlak məsələləri üzrə ekspert Fərid Cəfərli ilə söhbətləşib:

- Fərid bəy, Bakının mənzil bazarında vəziyyət necədir? Bahalaşma nə vaxta qədər davam edəcək?

- Bakıda mənzil qiymətlərinin artımını bir səbəblə izah etmək düzgün olmazdı. Burada bir-biri ilə əlaqəli bir neçə iqtisadi amil mövcuddur.

İlk növbədə, paytaxtda yaşayış sahəsinə olan tələb yüksək olaraq qalır. İş imkanlarının, təhsil müəssisələrinin, səhiyyə xidmətlərinin və digər sosial infrastrukturun böyük hissəsinin Bakıda cəmləşməsi şəhərdə mənzilə olan tələbi dəstəkləyən amillərdəndir.

İkinci mühüm amil torpaq sahələrinin məhdudluğu və tikinti xərcləridir. Xüsusilə nəqliyyat baxımından əlverişli, infrastrukturu inkişaf etmiş və mərkəzə yaxın ərazilərdə yeni layihələrin reallaşdırılması daha yüksək xərc tələb edə bilər. Torpaq, tikinti materialları, əməkhaqqı və mühəndis-kommunikasiya xərclərindəki dəyişikliklər də son satış qiymətlərinə təsir göstərir.

Digər tərəfdən, mənzil Azərbaycanda yalnız yaşayış vasitəsi deyil, həm də yığımların qorunması və investisiya qoyuluşu üçün istifadə edilən aktivdir. Bu səbəbdən bazara təkcə mənzil almaq istəyən ailələr deyil, investisiya məqsədilə hərəkət edən alıcılar da təsir göstərirlər. Ancaq burada vacib məqam var: qiymət artımını yalnız tələbin yüksək olması ilə əsaslandırmaq olmaz. Alıcının ödəmə qabiliyyəti, kredit resurslarına çıxışı və bazarda real sövdələşmələrin həcmi də nəzərə alınmalıdır.

- Mövcud şərtlər dəyişməz qalarsa, xüsusilə tələbin yüksək olduğu ərazilərdə qiymət artımı davam edəəckmi yəni?

- Mənim yanaşmam budur ki, bazarın gələcəyini üç mümkün istiqamət üzrə qiymətləndirmək lazımdır.

Birinci ssenari qiymət artımının davam etməsidir. Əgər mənzilə tələb yüksək qalarsa, tikinti və torpaq xərcləri artarsa, yeni təklif tələbə uyğunlaşmazsa, qiymətlər yüksəlməkdə davam edə bilər.

İkinci ssenari artım tempinin zəifləməsidir. Mənzil qiymətləri əhalinin gəlirlərindən daha sürətlə artdıqda alıcıların ödəmə qabiliyyəti məhdudlaşır. Bu halda bazarda qiymətlərin artım sürəti azala, alıcıların qərarvermə müddəti uzana və satıcılarla alıcılar arasında qiymət razılaşmaları çətinləşə bilər.

Üçüncü ssenari ayrı-ayrı seqmentlərdə qiymət korreksiyasıdır. Tələbin zəiflədiyi, təklifin artdığı və ya satıcıların gözləntilərinin alıcıların imkanlarını üstələdiyi ərazilərdə qiymətlər sabitləşə, bəzi obyektlər üzrə isə aşağı düşə bilər.

Bu səbəbdən yaxın dövr üçün ən düzgün yanaşma bazarda yalnız ümumi bahalaşmanı deyil, artım tempinin dəyişməsini də izləməkdir. Qiymətlərin artmağa davam etməsi ilə onların əvvəlki sürətlə bahalaşması eyni şey deyil.

Onu da bildirim k, daşınmaz əmlak bazarının dayanıqlılığı baxımından mühüm məsələdir. Mənzil qiymətlərinin artması özlüyündə bazarın sağlam inkişaf etdiyini göstərmir. Əsas məsələ həmin qiymətlərin əhalinin real alıcılıq qabiliyyəti ilə nə dərəcədə uzlaşmasıdır.

Əgər mənzil qiymətləri gəlirlərlə müqayisədə daha sürətlə yüksəlirsə, ilk növbədə orta gəlirli ailələrin mənzil əldə etmək imkanları daralır. İnsanlar daha kiçik sahəli mənzillərə, şəhərin kənar ərazilərinə və ya daha uzunmüddətli maliyyələşmə imkanlarına yönələ bilərlər.

- Kirayə mənzil bazarını yaxın gələəckəd nə gözləyir?

- Kirayə qiymətlərinin sürətlə olaraq artacağını demək olmaz. Umumiyyətlə, mənzil almaq və ya kirayə götürmək qərarını yalnız qiymətlərin düşəcəyi və ya artacağı ehtimalına bağlamaq risklidir. Çünki bazarda dönüş nöqtəsini əvvəlcədən dəqiq müəyyənləşdirmək mümkün deyil. Əgər şəxs mənzili öz yaşayışı üçün alırsa, ilk növbədə gəlirinin sabitliyini, ilkin ödəniş imkanını, aylıq maliyyə yükünü və mənzilin uzunmüddətli ehtiyaclarına uyğunluğunu qiymətləndirməlidir.

İpoteka və ya digər kredit öhdəliyi götürülürsə, yalnız aylıq ödəniş deyil, mümkün əlavə xərclər və gəlirlərdə dəyişiklik ehtimalı da nəzərə alınmalıdır.

İnvestisiya məqsədilə alış zamanı isə gözlənilən gəlirlilik, likvidlik, kirayə potensialı və gələcəkdə əmlakı satmaq imkanı əsas meyarlardır.

Mənim tövsiyəm odur ki, alıcı emosional qərar verməsin, eyni ərazidə bir neçə analoji mənzili müqayisə etsin, sənədləri yoxlasın və elan qiymətini faktiki satış qiyməti ilə qarışdırmasın.

Qiymətlərin mütləq düşəcəyini gözləmək də, onların fasiləsiz artacağını düşünərək tələsik alış etmək də düzgün strategiya deyil.

- Mənzil bazarında dövlət siyasətinin rolunu necə qiymətləndirirsiniz?

-Sözsüz ki, dövlətin təsiri əsasən maliyyələşmə imkanları, mənzil təklifinin genişləndirilməsi, şəhərsalma qərarları və infrastrukturun inkişafı vasitəsilə hiss olunur. Üstəlik, ipoteka imkanlarının genişlənməsi müəyyən alıcı qruplarının mənzil əldə etmək qabiliyyətini artırır. Ancaq təklif eyni sürətlə genişlənməzsə, əlavə tələb qiymətlərə də təsir göstərə bilər.

Digər tərəfdən, yeni yaşayış layihələrinin inkişafı, nəqliyyat əlçatanlığının yaxşılaşdırılması və şəhər ətrafında infrastrukturun gücləndirilməsi alıcıların seçimlərini genişləndirə bilər.

Burada məqsəd yalnız daha çox mənzil tikmək deyil, həm də əhalinin ödəmə qabiliyyətinə uyğun, təhlükəsiz, keyfiyyətli və infrastruktura çıxışı olan mənzil təklifini artırmaqdır.

Uzunmüddətli və dayanıqlı bazar üçün həm tələb, həm də təklif tərəfinin nəzərə alınması vacibdir. Yalnız maliyyələşmə imkanlarını genişləndirmək və ya yalnız tikinti həcmini artırmaq bütün problemləri avtomatik həll etməyəcək.

F.ƏHMƏD

MİA.AZ