“Konqresdə erməniləri istəmirik” - Azərbaycanyönlü respublikaçı konqresmen bəyan etdi (TƏHLİL)

VAŞİNQTON, DC – Amerika Erməni Milli Komitəsi (ANCA), ABŞ Konqresinin Xarici Əlaqələr Komitəsinin üzvü olan Florida ştatından respublikaçı konqresmen Randy Fine-in milli podkastda “ermənilərin Konqresdə xidmət etməsini istəmirik” deməsindən sonra ölkə miqyasında tənqid kampaniyasına rəhbərlik edir. Bu bəyanat ABŞ siyasi spektrinin müxtəlif təbəqələrindən — konqres üzvləri, media nümayəndələri və sosial şəbəkə təsirçiləri tərəfindən sərt reaksiya ilə qarşılanıb.

Fine bu sözləri “The Jenny Beth Show” proqramında deyib. O, əvvəlcə respublikaçı praymerizdəki rəqibi Dan Bilzerianın erməni mənşəyini hədəfə alıb, daha sonra hücumunu ümumilikdə erməni-amerikalılara yönəldib.

“Biz bunun partiyamızda kök salmasını istəmirik,” — deyə Fine bildirib. “Biz ermənilərin Konqresdə xidmət etməsini istəmirik.”

ANCA-nın icraçı direktoru Aram Hamparian bildirib:

“Randy Fine-in erməniləri hədəfə alan irqçi çıxışı təəccüblü deyil — axı o, bu yaxınlarda 150 min erməni xristianın etnik təmizlənməsindən çıxmış, ‘soyqırımı törədən diktatura’ kimi təqdim edilən Azərbaycana silah yardımı etməyə yönəlmiş qanun layihəsini dəstəkləyir. Belə nifrət dolu radikalın Konqresdə yeri yoxdur.”

Fine-in bu çıxışı onun qanunvericilik fəaliyyətinə də uyğun gəlir. Florida respublikaçısı Anna Paulina Luna tərəfindən təqdim edilmiş H.R.6534 qanun layihəsinin həmmüəllifidir. Bu layihə ABŞ-ın Azərbaycana yardımına qoyulan məhdudiyyətləri aradan qaldırmağı nəzərdə tutur.

Hamparian əlavə edib:

“ANCA bu qanun layihəsinə qəti şəkildə qarşıdır. Bu, Azərbaycan tərəfindən erməni əsilli şəxslərə qarşı işgəncələrin, mədəni irsin dağıdılmasının və ərazilərin işğalının mükafatlandırılması deməkdir.”

ANCA ölkə üzrə kampaniya başladaraq ABŞ Konqres üzvü Lunadan soruşur ki, niyə ABŞ vergi ödəyicilərinin vəsaiti Azərbaycan hakimiyyətinə yönəldilməlidir.

 Fine geri addım atmadı

Üzr istəmək əvəzinə, Fine iki gün sonra çıxışını daha da sərtləşdirdi.

O, “X” sosial şəbəkəsində yazaraq digər etnik qrupları da hədəfə aldı:

“Ermənilər Konqresdə xidmət etməməlidir. Somalililər də yox. Qvatemalalılar da yox. Hətta — gözləyin — israillilər də yox.”

Tənqidçilər qeyd etdilər ki, israillilərin əlavə edilməsi əvvəlki çıxışın təsirini yumşaltmaq cəhdi idi.

 Konqres üzvləri Fine-i qınadı

Fine-in açıqlamaları ABŞ Konqresində də ciddi reaksiyaya səbəb oldu.

Konqresmen Brad Sherman bildirib:

“Fine-in erməni-amerikalıların Konqresdə xidmət etməməli olduğu ilə bağlı fikirləri həm iyrənc, həm də absurddur. ABŞ-da heç kim etnik mənsubiyyətinə görə kənarlaşdırılmır.”

Konqresmen Laura Friedman qeyd edib:

“Hər bir amerikalı bu fikirlərdən iyrənməlidir. Erməni-amerikalılar orduda xidmət edir, biznes qurur və bu ölkəyə töhfə verirlər.”

Digər konqresmenlər də bu çıxışları “açıq irqçilik” kimi qiymətləndiriblər.

 Media reaksiyası və təzyiq artır

ANCA-nın reaksiyası Newsweek və Washington Examiner kimi media orqanlarında da işıqlandırılıb.

Fine-in çıxışları onun həm ritorikasına, həm də dəstəklədiyi qanun layihələrinə görə artan tənqidlərə səbəb olub.

ANCA rəsmiləri bildirir ki: “Bu, sadəcə irqçilik deyil — bu, siyasi baxımdan qəbuledilməz mövqedir.”

“Asbarez.com” saytında gedən “‘We Don’t WantArmenians in Congress,’ Declares Pro-Azerbaijan Florida Republican” (“Biz Konqresdə erməniləri istəmirik,” — Azərbaycanyönlü Florida respublikaçısı bəyan edir) adlı məqalədə belə deyilir. Asbarez — ABŞ-da fəaliyyət göstərən erməni yönümlü xəbər və analitik platformadır. 1908-ci ildə yaradılıb, əsasən erməni diasporunun mövqeyini əks etdirir, ABŞ və beynəlxalq siyasətdə erməni maraqlarını müdafiə edən yazılar dərc edir. Yəni bu sayt neytral media sayılmır, daha çox diaspor və siyasi mövqe platformasıdır. Ona görə də bu məqalədə istifadə olunan terminlər və ittihamlar, obyektiv fakt kimi yox, müəyyən siyasi mövqenin ifadəsi kimi qiymətləndirilməlidir.

Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, ABŞ siyasi sistemində lobbiçilik fəaliyyəti geniş yayılmış və hüquqi çərçivədə tənzimlənən bir mexanizmdir. Konqres və Senat üzvləri müxtəlif maraq qrupları, şirkətlər və diaspor təşkilatları ilə işləyir, bu isə qərarların formalaşmasına təsir göstərən mühüm amillərdən biridir.

Bu kontekstdə erməni diasporu ABŞ-da ən təşkilatlanmış və təsirli lobbi qruplarından biri hesab olunur və uzun illərdir ki, regionla bağlı məsələlərdə aktiv mövqe tutur. Digər tərəfdən, Azərbaycan da son illərdə müxtəlif platformalar və tərəfdaşlıqlar vasitəsilə öz milli maraqlarını beynəlxalq müstəvidə daha effektiv şəkildə təqdim etməyə çalışır.

Ümumilikdə isə ABŞ-da lobbiçilik fəaliyyəti böyük maliyyə dövriyyəsinə malik sahədir, söhbət milyarlarla dollardan gedir və müxtəlif maraq qrupları bu prosesə ciddi resurslar ayırır. Amerika siyasətçiləri də pul qarşılığında kimlərinsə marağından çıxış edir. Ən maraqlısı odur ki, bu qanuni əməl kimi dövlət tərəfindən təqdir olunur. Bu da onu göstərir ki, beynəlxalq məsələlərə yanaşma çox vaxt yalnız prinsip və dəyərlərlə deyil, eyni zamanda maraqlar və təsir mexanizmləri ilə formalaşır.

Bu reallıq yeni deyil. Hələ 1998-ci ildə Heydər Əliyev The New York Times-a müsahibəsində açıq şəkildə qeyd edirdi: ‘Mən konqresmenlərdən soruşuram ki, niyə Ermənistanla bu qədər yaxın münasibətləri var. Onlar deyirlər ki, erməni diasporu onlara çoxlu pul verir. Bu, korrupsiyadır, ya yox?’ Mərhum H. Əliyev ABŞ siyasətində lobbi təsirinin nə qədər güclü olduğunu illər əvvəl ortaya qoymuşdu.

Elbəyi Həsənli, Sürix

mia.az