“Azəri” sözü niyə problem deyil, problemdir deyənlərə cavab... - TƏHLİL
23-01-2026 [14:57]
Azərbaycanda “Azəri” sözü ətrafında yenidən mübahisə açılıb. Milli Məclisin İnsan hüquqları komitəsində deputat Səyyad Aran “Azəriqaz” adına etiraz edib və iddia edib ki, “Azəri” sözü bizə aid deyil, guya İranda yaşayan ayrıca bir etnik qrupu ifadə edir. Bu arqumentlə “Azəri” sözündən imtina təklif olunur.
Eyni iclasda deputat Hikmət Babaoğlu bu yanaşmaya açıq etiraz edib və çox vacib bir həqiqəti xatırladıb: İranda “Azəri” adlı ayrıca, fars köklü etnik qrup yoxdur. Öz tərəfimdən onu da deyim ki, “Azəri”nin guya İranda fars mənşəli ayrıca etnik qrup olması iddiası elmi və etnoqrafik faktlara söykənmir. Bu, illərdir dövriyyədə gəzən, amma heç bir ciddi akademik mənbədə təsdiqlənməyən bir mifdir. Orada yaşayan “azərilər” Hikmət bəyin dediyi kimi, elə bizik-yəni azərbaycanlı türklər.
Bu detal önəmlidir. Çünki məsələ təkcə termin yox, kimlik siyasətidir. Və diqqət edin: bu mübahisə iqtidar partiyasının – YAP-ın – daxilində gedir. Yəni mövzu birmənalı deyil, “rəsmi həqiqət” yoxdur.
Mənim bu müzakirəyə münasibətim şəxsi təcrübədən də keçir. Yazılarımın birində “azəri” sözünü işlətdiyim üçün bir dostum – hörmətli professor – məhz Səyyad Aranın arqumentinə söykənərək mənə etiraz etdi. Yəni bu fikir artıq təkcə parlamentdə yox, intellektual çevrələrdə də dövr edir.
Mən bu etiraza qatılmıram.
Birincisi, “Azəri” sözü “Azərbaycan” sözünün kökündür. Bu məntiqlə gediriksə, onda “Azərbaycan” sözünün özünü də şübhə altına almalıyıq. Bu isə absurddur.
İkincisi, “azərbaycanlı” anlayışı bizi birləşdirir. Biz Ermənistan kimi monoetnik dövlət deyilik. Bu ölkədə talış da var, ləzgi də var, avar da var, yəhudi də var. “Türk” etnik kimlikdir, “azərbaycanlı” isə siyasi-milli kimlikdir. Dövlət dili, vətəndaşlıq və ortaq taleyin adı “azərbaycanlı”dır. Bizi birləşdirən anlayışdan imtina etmək siyasi baxımdan yolverilməz və təhlükəlidir.
Üçüncüsü və ən vacibi:
Tarix göstərir ki, sözlər mənşəyinə görə yox, yüklənən məna ilə yaşayır.
Baxın, “Turan” sözü fars mənşəlidir. Bunu hər kəs bilir. Amma bu gün fars ideoloji düşüncəsi bu sözdən işıqdan qorxan yarasa kimi qorxur. Niyə? Çünki türklər bu sözə elə bir məna, elə bir siyasi və mədəni əzəmət yükləyiblər ki, artıq söz onların nəzarətindən çıxıb.
Deməli, problem sözün haradan gəlməsi deyil.
Problem sözün kimə xidmət etməsidir.
Eyni yanaşma “Azəri” sözünə də tətbiq olunmalıdır. Bu sözü ya komplekslə kənara atacağıq, ya da ona elə bir məna, elə bir siyasi çəkı verəcəyik ki, heç kim onu ora-bura yozmağa cəsarət etməyəcək.
Sözlərdən qaçmaq yox, sözləri özümüzünküləşdirmək lazımdır.
“Azəri” sözü bizimdir. “Azərbaycanlı” sözü bizi birləşdirir. Bunlardan imtina etmək doğru deyil, özümüzə və öz sözümüzə inanmalıyıq...
Elbəyi Həsənli. Sürix
MİA.AZ
SON XƏBƏRLƏR
Kremlin sözçüsü: "Nə Rusiya, nə də Çin nüvə sınaqları keçirməyib"
Sabiq deputat bacısı oğlunun həbsini istəyir - TƏFƏRRÜAT
Ali Məclis deputatlarının köməkçiləri olacaq
Sabiq baş nazirdən Ədliyyə nazirinin təyinatına reaksiya: "Ona "Əlini çək, dostum" deməliydin..."
Qəbul imtahanları: qeydiyyat prosesi başlayıb
Bakının məşhur restoranlarında fantastik iftar qiymətləri - Siyahı
Media nümayəndələri üçün yeni mükafat təsis olunub
"Azercell"in dəstəyi ilə fəaliyyət göstərən "Uşaq Qaynar Xətti" ötən il 5 520 müraciət qəbul edib
Türkiyədə yeni syasi ittifaq yaranır - Ərbakan anons verdi
Mingəçevirdə 11-ci sinif şagirdi məktəb pəncərəsindən yıxıldı
Ali Məhkəmədən daha bir vahid qərar: "Şəxsin "WhatsApp" yazışmaları izlənilə bilməz"
AFFA bəzi klub və futbolçuları cəzalandırıb
İnşaat Kollecinə direktor təyin olunub
YAP növbəti qurultayı gələn ay keçiriləcək - Nələr gözlənilir?
Anar Ələkbərov Xalq şairini evində ziyarət edib - FOTOLAR
Cüdo texnikaları üzrə imtahan keçiriləcək
Azərbaycan millisinin heyəti açıqlandı
Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz
Perunun müvəqqəti prezidenti vəzifədən kənarlaşdırılıb - Çinə görə
Bəstəkarlar İttifaqının sədri: “3600 manat təqaüd alır, 5 manatı gətirib vaxtında vermir” - VDEO
Azərbaycan nefti 1.4 dollar ucuzlaşdı
Tahir Budaqov rektorlarla görüşdü - FOTO
Agentliyin əməkdaşı minaya düşdü - Xocalıda
İlham Əliyev Qambiya prezidentinə məktub göndərdi - MƏTN
ZAUR ƏLİYEV GEDİR, NAZİR MÜAVİNİ YERİNƏ GƏLİR: bir müddət sonra isə... - Səhiyyədə böyük dəyişiklik planı
Sabahdan Ramazan ayı başlayır
Daha 17 itkin-şəhidi dəfn olunacaq - FOTOLAR
DYP sürücülərə texniki baxışla bağlı - XƏBƏRDARLIQ
Plastik cərrahların sayı artırıldı - SİYAHI
ABŞ blokadaya aldı, Kubada həyat iflic oldu: yanacaq, qida və turizm böhranı dərinləşir
Rusiyada nazir və köməkçisi həbs olunub - Korrupsiya ittihamı ilə
WUF13: vahid əməliyyat koordinasiya mexanizmi işə salınacaq
"Yuventus"un baş məşqçisi: "Bu qolların qisasını almaq istəyirik"
Türkiyədə kriminal dəstələrə qarşı əməliyyat: 37 nəfər saxlanılıb
TƏBİB-də yoxlama başlayır? - Vüqar Qurbanovun həbs təhlükəsi yaranıb, xeyli kadr isə yol üstədir
TƏBİB "silkələnir" - Təcili və Təxirəsalınmaz Tibbi Yardım Mərkəzinin direktoru da gedir?
Osimhen: "Mənə it kimi davrandılar"
Levent Şahin yeni vəzifəsinin icrasına başlayıb
"Azəriqaz" məzuniyyət ödənişini niyə ləngidir? - Şikayət
Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR
Ərdoğan Baş nazirə "Togg" hədiyyə etdi
İran Prezidenti: "Ümid edirik ki, danışıqlar prosesi konkret nəticələrə gətirib çıxaracaq"
GENERAL ƏMR VERDİ, ABŞ ORDUSU ÜÇ QAYIĞI VURDU - 11 nəfər öldü
Bloger bu sevgilisindən də ayrıldı - FOTO