jpg-1624466446.jpg)
Ahmet Kabaklı: Türk Mədəniyyəti və Ədəbiyyatının VİCDAN SƏSİ
29-07-2025 [15:05]
Ahmet Kabaklı XX əsr Türkiyə ədəbi və ictimai fikrinin formalaşmasında mühüm rol oynamış, həm müəllim, həm yazıçı, həm də ictimai xadim kimi dərin iz qoymuş şəxsiyyətdir.
O, yalnız yazdıqları ilə deyil, həm də milli dəyərlərə sadiqliyi, Türk kimliyinə bağlılığı və maarifçilik fəaliyyəti ilə yadda qalmışdır. Kabaklının əsərləri və publisistik çıxışları mədəniyyətə, milli mənsubiyyətə və klassik ədəbiyyatın təbliğinə yönəldilmişdir. Onun həyat və yaradıcılığı yalnız bir yazıçının bioqrafiyası deyil, eyni zamanda bir millətin öz kimliyini axtarışının ədəbi təcəssümüdür.
Ahmet Kabaklı 1924-cü ildə Elazığda dünyaya gəlmiş və ömrü boyu Türk maarifçiliyinin fəal təbliğatçısı olmuşdur. Ərzurum və İstanbul universitetlərində aldığı təhsil onun düşüncə dünyasını zənginləşdirmiş, klassik Şərq və Qərb ədəbiyyatını dərindən mənimsəməsinə şərait yaratmışdır.
Kabaklı uzun illər müəllim kimi fəaliyyət göstərmiş, ədəbi tənqid və publisistika sahəsində çalışaraq gənc nəslin milli şüurla yetişməsinə töhfələr vermişdir. Onun "Türk Edebiyatı" adlı monumental əsəri təkcə ədəbi icmal deyil, həm də milli özünüdərk manifestidir. Kabaklı burada sadəcə ədəbi fiqurların adını sadalamır, onların ideya dünyasına nüfuz edir, ictimai kontekstlə əlaqələndirir. Bu, onun elmi-tədqiqatçı yanaşmasının maarifçiliklə sintez olunduğunu göstərir.
Ahmet Kabaklının ədəbi baxışlarının mərkəzində Türk milli kimliyinin qorunması dayanır. O, xüsusilə Osmanlıdan Cümhuriyyətə keçid mərhələsindəki ədəbi ziddiyyətləri diqqətlə təhlil edir. Kabaklıya görə, ədəbiyyat yalnız estetika və sənət məsələsi deyil, eyni zamanda bir millətin ruhunu yaşadan vasitədir. Kabaklı ədəbi əsərlərdə milli dəyərlərin tənəzzülə uğradığını gördükdə, publisistik yazılarında bu məsələləri sərt şəkildə tənqid etmişdir.
O, Ziya Gökalp və Mehmet Akif Ersoy kimi milli düşüncəyə malik yazıçıları önə çıxararaq, onların ideyalarını yeni nəsillərə ötürməyə çalışırdı. Bu mənada o, sadəcə bir tənqidçi yox, həm də mədəniyyət keşikçisi idi.
Ahmet Kabaklının publisistik üslubu aydın, səmimi və qətiyyətlidir. O, mürəkkəb cümlə quruluşundan uzaq duraraq, oxucunu düşünməyə, milli və mənəvi dəyərləri yenidən qiymətləndirməyə çağırırdı. Kabaklının məqalələrində əxlaqi və ictimai mövqe ön plandadır. O, modernləşmənin kor-koranə təqlidinə qarşı çıxır, Qərbi mənəvi cəhətdən təhlil edərək milli dəyərlərlə uyğun gələn cəhətləri seçməyə çağırırdı.
Onun köşə yazıları "Türk Edebiyatı" dərgisində və "Tercüman" qəzetində geniş oxucu auditoriyası tərəfindən izlənilirdi. Bu yazılar həm ideoloji, həm ədəbi mübarizə vasitəsi idi. Kabaklı təkcə yazmırdı – o, bir missiyanın daşıyıcısı idi.
Bugünkü qlobal mədəni qarışıqlıq dövründə Ahmet Kabaklıya qayıdış, milli kimlik və mədəni özünüdərki yenidən nəzərdən keçirmək anlamına gəlir. Onun əsərləri və fikirləri bizə göstərir ki, ədəbiyyat sadəcə söz yığını deyil – xalqın yaddaşı, vicdanı və ruhudur. Kabaklının maarifçi, milli və əxlaqi duruşu çağdaş Türk və Azərbaycan ədəbiyyatına da ciddi nümunə ola bilər.
Ahmet Kabaklının həyatı və yaradıcılığı, milli ruhun sözə çevrilmiş formasını axtaran hər bir ədəbiyyatsevər üçün yol xəritəsidir. O, milli dəyərləri qoruyaraq modern dünyada yer almağın mümkünlüyünü göstərmiş, ədəbiyyatla cəmiyyət arasında körpü salmışdır.
Sənan Hüseynov
Mia.az
SON XƏBƏRLƏR
İran eyni anda 4 ölkəni birdən vurdu – Müharibə daha da şiddətlənr
İstefaya göndərilən Amerikalı general Trampa “ilişdi”: “Ordunun başında xarakerli lider olmalıdır”
İran PA Trampın tələbini lağa qoydu: “Təzminat ödə, sonra…”
Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR
Türkiyə derbisi: "Fənərbağça" son dəqiqədə "Beşiktaş"ı devirdi
"Rusiya tərəfinə bir daha xatırlatmaq istərdik ki..." - Rəsmi Bakıdan Kreml sözçüsünə etiraz
Sabah gücü külək olacaq - Xəbərdarlıq
Silinməmş vəsaitlər... - "Bakıkart" NFC funksiyası olan bank kartlarından istifadə edən şəxslərə müraciət edib
Sulutəpə - Hökməli yolunda subasma: tədbir görüldü - VİDEOLAR
Badamdar yamacında sürüşmə: nəqliyyatın hərəkəti dayandırılıb - Kəmaləddin Heydərov əraziyə gəlib (VİDEO)
Bu gün 49 mindən çox şagird buraxılış imtahanı verdi - 4 nəfər zaldan qovuldu (YENİLƏNİB)
Sabah yağış yağacaq
Şəmkirdə 16 yaşlı uşaq dəhşət saçdı - 19 yaşlı gənc öldürüldü
Keşlədə bəzi əraziləri su basıb - VİDEO
Xocalı soyqırımının təşəbbüskarlarından biri öldü
Məmur olmaq istəyənlər üçün imtahan keçirilir
Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR
İsa Nəcəfov: "Mən İslama dair 16 kitab tərcümə etdirmişəm" - "Əgər mən o kütləyə rəhbərlik etsəydim, bu, dövlətə qarşı çıxmaq olardı" (MÜSAHİBƏ)
Bu rayonlara qar yağır - SİYAHI
300 MİN İSTƏDİ, 16 MİN VERİLƏCƏK - "Tərtər işi"ndə işgəncəyə məruz qalan keçmiş hərbçiyə təzminat ödəniləcək
TƏBİB-in sədr əvəzi özünə müşavir götürdü - FOTO
“İsrail vurdu” mifini Türkiyə təkzib etdi
"Vergi də bir sevgidi, vaxtında bəyan etmək lazımdı" - Mühasiblər və vergi mütəxəssisləri bir araya gəldi (VİDEO, FOTOLAR)
Nizami Kino Mərkəzinin binasına zərər vuranlar saxlanıldı - Açıqlama + FOTO (YENİLƏNİB)
İllər ötdü, Ziya Məmmədov dəyişmədi - Sabiq nazir toyda + FOTO
"Kirayə gəlirləri ilə bağlı yanlış təsəvvür yaranıb" - Vergi Xidmətinin baş idarə rəisi son dəyişikliklərə şərh verib
Sabah yağış yağacaq
Xəzər dənizində zəlzələ olub
Vanda güclü zəlzələ olub
Prezident İlham Əliyevdən İrana iki dildə mesaj: "Dost və qardaş xalqlarımız əsrlər boyu bir-birinə dayaq olub və..."
Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR
ABŞ-ın məşhur nəşri yazır: “İran Pakistan vasitəsiylə Amerika ilə danışıqdan imtina edib” – Daha 3 ölkənin səyləri də nəticə vermir
Türkiyə-Azərbaycan Universitetinin rektoru: "Biz hər bir tələbə üzərində xüsusi həssaslıqla işləyirik" - MÜSAHİBƏ
Nadir şah Əfşardan yadigar qalan "Zindan"... - Deputatın oğlu bu nazirliyin də tenderini qazandı
"Haqqımız, uşaqların alın təri Əliyarın haramı olsun" - “Turan Tovuz”un prezidenti əsəbləşdi (VİDEO)
"Sosial şəbəkələrdə niyə təhqir olunmalıyam? - Elnarə Abdullayeva polisə şikayət edib
İran səmasında Çin istehsalı PUA vuruldu – Rəsmi Tehran iki müsəlman ölkəsindən izahat istədi
Veysəloğlu Şirkətlər Qrupunun dəstəyi ilə Aprel döyüşlərinin 10-cu ildönümünə həsr edilən “Zəfər Yolu” layihəsinin təqdimatı keçirilib - FOTOLAR
Güləş Federasiyasında qalmaqal - iki nəfər istefaya göndərildi