Donald Trampın siyasətinin ABŞ və qlobal sabitliyə vurduğu ağır zərər... - TƏHLİL
SİYASƏT
25.04.2025, 12:11
Donald Trumpın prezidentliyi müasir dövrdə ABŞ və bütün dünya üçün ən dağıdıcı dövrlərdən biri oldu. Onun siyasəti Amerikanın mənəvi liderliyini zəiflətdi, beynəlxalq institutları alt-üst etdi və müttəfiq ölkələri uzaqlaşdırdı.
Bir çox cəhətdən, onun vurduğu zərər hətta Adolf Hitler və Vladimir Putin kimi qatil diktatorların törətdiyi ziyandan daha ağırdır, çünki Trump diplomatiyanın, humanitar əməkdaşlığın və iqtisadi sabitliyin əsaslarını məhv etdi.
İqtisadi sabotaj və humanitar kömək imicinə xəyanət
ABŞ iqtisadiyyatı hərbi üstünlükdən daha çox humanitar investisiyalar—xarici yardım, inkişaf proqramları və beynəlxalq ticarət əlaqələri - sayəsində inkişaf etmişdir. Bu təşəbbüslər qarşılıqlı münasibətləri gücləndirir, bazar imkanlarını genişləndirir və ABŞ-nin xeyirxah superdövlət imicini möhkəmləndirirdi. Təcrübə göstərir ki, hümanitar kapital ən gəlirli uzun müddətli investisiyadır.
Lakin Trump bu modeli rədd edərək, qəfil gömrük rüsumları tətbiq etdi, ticarət sazişlərindən çıxdı və Dünya Ticarət Təşkilatı (DTÖ), Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) kimi qurumları zəiflətdi. Onun "Amerika Birinci" doktrinası məntiqini geri təpdi, dünyanı ABŞ-yə qarşı çevirdi və Amerikanın liderliyinə olan inamı sarsıtdı. Qısa müddətli qazancı uzunmüddətli ittifaqlardan üstün tutaraq, o, ABŞ-nin nüfuzunun dayandığı iqtisadi diplomatiyanı məhv etdi. Dünyanın azad olunmasında böyük rolu olan Azadlıq, Amerikanın səsi kimi media qruplarının sıradan çıxarılması, Harvard kimi dünya lideri universitetə hücumları, USaid-in işinin dayandırılması ABŞ-ı avtoritarizmə sürükləmirmi?
Amerikanın mənəvi nüfuzunun sarsılması
Putinin Rusiyası kimi ekspansionist rejimlərdən fərqli olaraq, ABŞ hər zaman ərazi işğallarına qarşı çıxıb. Lakin Trump açıq şəkildə Kanadanı və Qrenlandiyanı ilhaq etmək fikirlərini səsləndirdi, diktatorların imperiyaçı ritorikasını təkrarladı. Hətta Ukraynaya hücum edən savaş cinayətçisi Putin belə işğal üçün bəhanə uydururdu. Trumpın suverenliyə hörmətsizliyi isə ABŞ-nin beynəlxalq hüququn qoruyucusu kimi imicini dağıtdı. Paris İqlim Sazişindən və İran nüvə müqaviləsindən çıxmaq kimi addımları qlobal əməkdaşlığa nifrətini göstərdi və ABŞ-ni təcrid olunmuş vəziyyətə saldı.
Beynəlxalq ədalətin pozulması və cinayətkarların gücləndirilməsi
Trumpın avtoritar liderlərə heyranlığı təkcə sözlə qalmadı, həqiqi fəlakətlərə səbəb oldu. O, Putini açıq şəkildə müdafiə etdi, Rusiyanın Ukraynada törətdiyi müharibə cinayətlərini gözdən qaçırdı və hətta qurban olan ölkəni təhrik etməkdə günahlandırdı. Suiqəsdlərə, seçki müdaxiləsinə və qanunsuz ilhaqlara cavabdeh olan bir diktatoru legitimləşdirərək, Trump ABŞ-nin qorumaq iddia etdiyi ədalət prinsiplərinə xəyanət etdi. Onun administrasiyasının beynəlxalq məhkəmələri tanımaması və NATO kimi qurumlara hücumları qlobal nizamı zəiflətdi və bütün dünyada zorbaları cəsarətləndirdi.
Amerikanın etibarlılığına ciddi zədə
Trumpın ABŞ-nin qlobal nüfuzuna vurduğu zərər bəlkə də düzəlməzdir. Artıq etibarlı tərəfdaş hesab edilməyən ABŞ, iqtisadi və siyasi cəhətdən dünya tərəfindən uzaqlaşdırılır. Bir vaxtlar Amerikanın liderliyinə güvənən ölkələr indi müstəqil ittifaqlar qurur, çünki ABŞ-nin öhdəliklərinə sadiq qalacağına inam qalmayıb. Bu eniş o qədər dərinə işləyib ki, gələcək administrasiyalar etibarı bərpa etməyə çalışsa belə, Trumpın xəyanətinin izləri nəsillər boyu davam edəcək.
Təcili tədbirlərə ehtiyac
Əgər ABŞ ictimaiyyəti ciddi addımlar atmazsa—Trumpı cinayətlərinə görə mühakimə etməzsə, beynəlxalq sazişlərə qoşulub onları gücləndirməz və humanitar dəyərlərə sadiqliyini təsdiq etməzsə—ölkə tam çöküş riski ilə üzləşə bilər. Dünya Amerikanın liderliyinə inamını itirib və köklü dəyişikliklər olmazsa, bu eniş daha da sürətlənəcək. ABŞ-nin qlobal üstünlük dövrünü, çox güman ki, bərpa etmək çox çətin olacaq və yalnız Trumpın fəlakətli hakimiyyətinin törətdiyi dağıntı ilə yad ediləcək. İndi sual budur ki, Amerika parçalanmış nüfuzunu xilas edə biləcəkmi, yoxsa tarixə Trumpın sərsəm idarəçiliyi nəticəsində bir Rusiya diktaturası kimi dövlətəmi çevriləcək?
Saleh Məmmədov
Professor
Dİgər xəbərlər
SON XƏBƏRLƏR
-
İran Baş Qərargah rəisindən təhdid: "İrana qarşı yeni bir hücumun alovu hər kəsi bürüyəcək"
Bugün, 13:04 DÜNYA
-
"Soruşdu ki, Alim Qasımov toya neçəyə gedir, mən də dedim, bəlkə sizə xüsusi endirim edər..." -"Sonradan aralarında nə danışıldığını bilmirəm"
Bugün, 12:56 MƏDƏNİYYƏT
-
İlham Əliyev Malayziyaya səfərə dəvət olunub - Qəbul + FOTOLAR
Bugün, 12:42 GÜNDƏM
-
Sabah yağış yağacaq
Bugün, 12:40 CƏMİYYƏT
-
144 vəzifəli şəxsin işi prokurorluğa göndərildi
Bugün, 12:26 CƏMİYYƏT
-
“Azercell” yeni “Oyun Portalı”nı istifadəyə verir
Bugün, 12:18 İQTİSADİYYAT
-
Ramil Usubova ağır itki üz verib
Bugün, 12:12 GÜNDƏM
-
Prezident İlham Əliyev Avstriyanın yeni səfirini qəbul edib - FOTOLAR
Bugün, 11:57 GÜNDƏM
-
ƏRDOĞANIN AKP-sinin AZƏRBAYCANA QARŞI "HİCAB" OYUNU... - Konsulluğumuzun qarşısına toplananları kimlər yönləndirib? (TƏHLİL)
Bugün, 11:47 SİYASƏT
-
Məhkəmə hakimiyyətində yenilik - Özəl Məhkəmə Ekspertlərinin Palatası yaradılır, nələr olacaq?
Bugün, 11:19 CƏMİYYƏT
-
Məşhur biznesmeni ailəsi ilə hədələyiblər - 20 milyonluq şantaj işində yeni adlar açıqlandı
Bugün, 11:09 CƏMİYYƏT
-
Prezident dərman istehsalı müəssisəsinin açılışında - FOTOLAR
Bugün, 11:00 GÜNDƏM
-
İran Norveçə nota verdi
Bugün, 10:58 DÜNYA
-
Korrupsiya ilə bağlı qanun dəyişir - Sənəd Milli Məclisə daxil olub
Bugün, 10:52 CƏMİYYƏT
-
İstanbulda Yapon Mədəniyyət günü ilə bağlı təşkil olunan festivala hücum olub - "Allahu Əkbər" şüarı ilə
Bugün, 10:39 DÜNYA
-
Prezident 60 yaşı tamam olan deputatı təltif etdi - “Şöhrət” ordeni ilə
Bugün, 10:29 GÜNDƏM
-
Ramiz Mehdiyev məhkəməyə gələcək? - Bu gün növbəti iclas olacaq
Bugün, 10:25 GÜNDƏM
-
Adnan Əhmədzadənin "Grand-Mart"ında BÖHRAN? - Vergi borcu 1.2 milyonu ötdü
Bugün, 10:21 İQTİSADİYYAT
-
Rusiya Tədqiqat İnstitutunda baş verən ölüm dünyanı qorxuya saldı - 28 yaşlı qadın niyə öldü?
Bugün, 10:08 GÜNDƏM
-
Pünhan Piriyev: "Alim Qasımov toyumda oxumaq üçün 15000 istədi" - VİDEO
Bugün, 10:01 MƏDƏNİYYƏT
-
ABŞ super bombardmançı təyyarələrini Britanyadan təcili çıxardı - İran təhdidi var?
Bugün, 09:46 DÜNYA
-
Türkiyədə daha bir TV bağlandı: "Bu mübarizə biz çox zərər verdi"
Bugün, 09:29 PRESS
-
Millətlər Liqası: 8 oyun oldu - Almaniya Yunanıstana yenə qalib gələ bilmədi
Bugün, 09:21 İDMAN
-
10 il əvvəl deputatı ayağından vuran şəxs başından güllələnərək öldürülüb - Türkiyədə + FOTO
Bugün, 09:08 SİYASƏT
-
İstanbulda daha bir skandal: bir qrup hakim və prokurora cinayət işi açılıb, bir deputatın isə...
Bugün, 09:01 SİYASƏT
-
Yazıçı-jurnalist Əlmaniz Ələkbərlinin 55 illiyi təntənəli şəkildə qeyd olunub - FOTOLAR
Bugün, 08:55 PRESS
-
Bu gün Beynəlxalq Müəllimlər Günüdür
Bugün, 08:49 GÜNDƏM
-
Türkiyə futbolu son 30 ildə "çirkin üsullar"la idarə olunub: "Mən istefa vermirəm, verməyəcəm..."
Bugün, 00:36 İDMAN
-
"Qalatasaray"ın futbolçusu yığmadan gedir? - Açıqlama
Bugün, 00:28 İDMAN
-
"ƏGƏR BİRİNİN 112 NÜVƏ SİLAHI VARSA..." - Tramp Şimali Koreya lideri Kim Çen In və İrana yeni mesaj verdi
Bugün, 00:14 GÜNDƏM
-
Serdal Adalı yenidən "Beşiktaş" prezidenti seçildi
Bugün, 00:08 İDMAN
-
90-cı illərin müğənnisi.. - İllər Bendenizi çox dəyişdirib + FOTOLAR
Bugün, 00:07 MƏDƏNİYYƏT
-
Hülya Avşar tenis meydançasına elə geyimdə gəldi ki... - FOTO
Bugün, 00:05 ŞOU-BİZNES
-
Biləsuvarda 26 yaşlı gənc öldürüldü
Bugün, 00:01 KRİMİNAL