Dünya neft bazarında nə baş verir?

Dünya neft bazarında nə baş verir? - Təhlil

08-08-2015 [13:15]

İyulun 30-da Moskvada dünya neft bazarının perspektivlərinin nəzərdən keçirildiyi Rusiya-OPEK enerji dialoqunun dördüncü toplantısı keçirildi. Görüş neft qiymətlərinin ikiaylıq düşməsi fonunda baş tutdu.

Düşmənin əsas səbəblərindən biri artıq istehsaldır. Təklifin tələbatı üstələməsi həcmi hazırda İranın hasilatı ilə - gündəlik 2-2,7 milyon barrellə (müxtəlif dəyərləndirmələrə görə) bağlıdır. Liderlər – ABŞ, Rusiya və Səudiyyə Ərəbistanı hasilatın zirvəsinə çatıb, İraq, Liviya isə tezliklə bunu artıracağını bildirib. Əndişələr çoxaldı ki, sanksiyalar ləğv edildikdən sonra İran tədarükü iki dəfə artıracaq.

ABŞ-ın şistli neft şirkətlərinin "qiymət həssaslığı” aşağı düşüb. Onlar bir il öncə neft hasilatı üzrə layihələrin gerşəkləşdirilməsi üçün hər barrelə görə 70-80 dollara yön götürürdüsə, indiki 50 dollar müqabilində bəziləri - EOG Resources, Pioneer Resources, Occidental Petroleum və Diamondback Energy və s. yeni layihələr planlaşdırmağa başlayıb. Bu göstərir ki, sahə strukturlaşaraq daha azgəlirli layihələri bağlamaqla effektliliyi yüksəldib.

Eyni zamanda ən böyük neft-qaz şirkətlərinin yatırım fəallığı azalıb. Onlar, demək olar, 200 milyard dollar məbləğində 46 iri layihəni təxirə salıb. Layihələrin əksəriyyəti Meksika körfəzində və Qərbi Afrika sahillərindəki şelf layihələri, həmçinin Kanadada bituminoz qumluqların işlənməsi üzrə layihələrdir.

Təqdim edilmiş məlumatlar göstərir ki, 2015 və çox güman ki, 2016-cı ildə dünya hasilatı yeni hasilata azalan yatırımlar müqabilində zirvədə qalacaq.

Lakin müsbət tendensiyalar da var. Çin iqtisadiyyatı üzrə bir sıra mənfi yeniliklərə baxmayaraq, Səmalar ölkəsində neftə tələbat yetərincə sabit qalır. Hindistanda neftə tələbat çoxalıb. Ölkə hökuməti uzunmüddətli strateji neft ehtiyatlarını artırmağa çalışır.

Ehtimal ki, OPEK ölkələri ilə digər istehsalçılar arasındakı qiymət müharibəsi də sona yaxınlaşmaqdadır. OPEK-lə Rusiya arasında tez-tez baş tutan görüşlər faktı da bu nəticəni təlqin edir. Görüşdə tərəflər net bazarı ilə bağlı görüşlərini yoxlayır və strategiyaları, həmçinin Səudiyyə Ərəbistanının ilin sonunda hasilatı azaltmaq niyyəti haqda meydana çıxan məlumatı əlaqələndirməyə cəhd edir.

Bir sıra xarici ekspertlərin fikrincə, İran amilini dəyərləndirilməsi hələlik emosional xarakter daşıyır və gerçək analizin nəticəsi deyil. İran 2016-cı ilin əvvəlindən tez bazara qayıda bilməz və neft hasilatını sanksiyaöncəsi səviyyəyə qaldırmaq üçün ona bir neçə il və 50 milyard dollar yatırım lazım gələcək – bu şərtlə ki, Amerika Konqresi bağlanmış sazişi bəyənəcək və İran tərəfdən ona əməl edilməsi pozuntusu meydana çıxmayacaq.

WTI neft növünün hər barrelinin qiyməti 50 dollardan aşağı düşəndən sonra Amerika bazarındakı durum da dəyişilib. Qiymətin 60-70 dollardan yuxarı qalxacağını gözləyən banklar şist şirkətlərinin maliyyələşdirilməsini fəallaşdırdı. Nəticədə 2015-ci ilin birinci yarısında şistli neftin kəşfiyyatı və hasilatı üzrə şirkətlərin səhmlərinin qiyməti 2008-2009-cu illərin birgə götürülmüş qiymətinə bərabər oldu. Lakin qiymətlərin ləngidilmiş enməyinin "yeni raund”u Amerikanın şist şirkətləri ilə bağlı neft treyderlərinin əndişəsini artırdı. Onlar son həftə ərzində maksimal həddə qədər "əllərindən gələni” etdilər, qiymətlərin artmasını nəzərdə tutan mövqelərin həcmi 28%-ə qədər endi və hazırda 2010-cu ildən bəri ən aşağı səviyyədədir. Başqa sözlə, neft treyderləri neftin qiymətinin artması perspektivini bədbin qiymətləndirirlər. Belə şəraitdə şist şirkətlərinin kapital cəlb etməyi çətinləşib. Onların bu yaxınlarda səhm yerləşdirməyi çox da uğurlu keçmədi, istiqraz vəsaitlərinin dəyəri isə yüksəldi və hazırda bir çox şirkətlərin rəhbərliyi tərəfindən məşəqqətli hesab edilir. Artıq ən yaxın zamanlarda ən zəif şirkətlərin maliyyəyə çıxışı tamamilə kəsilə bilər.

Balaca şirkətlər hazırda, demək olar, hər həftə öz müflisləşməyi haqda açıqlama verməyə məcbur olur və ən yaxın vaxtlarda neftin qiyməti bərpa olunmasa, bu cür şirkətlərin sayı artacaq ki, bu da ortamüddətli perspektivdə ABŞ-da hasilatın azalmasına gəririb çıxarda bilər.

Amerika mütəxəssislərinin fikrincə, qiymətlərin düşməsi bütün şist sənayesində iş yerlərinin ixtisarının yeni mərhələsinə səbəb olacaq. Halliburton və Baker Hughes kimi şirkətlər artıq 27 min işçini ixtisara salıb və bu, gözlənildiyindən iki dəfə çoxdur.

Energy Aspects şirkətininn mütəxəssislərinin dəyərləndirməsinə görə, təklifin artacağını 2016-cı ildən tez gözləmək olmaz. Buna görə də OPEK-in baş katibi əl-Bədrinin Moskvada bildirdiyi kimi, neft qiymətləri uzun müddət hər barrelə 50-55 dollar səviyyəsində qala bilər.(strateq.az)

Vladimir Blinkov,

Rusiya Strateji Araşdırmalar İnstitutunun aparıcı elmi əməkdaşı

Digər xəbərlər

Məhkəmə Əli Kərimliyə "yox" dedi - AXCP sədri azadlığa buraxılmadı

Hikmət Hacıyevin adından saxta məzmunlu video yayılıb - XƏBƏRDARLIQ

Albaniya Baş naziri İsrail parlamentində İranı "yıxıb-sürüdü", Türkiyəni isə... - "Xomeyni Respublikası ilə bu incə əlaqələri də kəsdik"

Qərb Ərdoğandan yox, yeni Türkiyədən qorxur - TƏHLİL

XİN Holokost qurbanlarını anıb: "Biz soyqırımın və insanlığa qarşı cinayətlər..."

Moskvanı tanklar yox, relslər qorxudur... - Dəmir ipək yolu... (TƏHLİL)

İsrailin xarici işlər naziri Milli Məclisin deputatları ilə görüşüb - FOTO

İsa Həbibbəyli istefa ərizəsi yazıb? - AMEA-dan xəbərə reaksiya

Kamran Əliyev Manamada işgüzar səfərdə olub

İKİ ÖLKƏ İRANA HÜCUMA YAŞIL İŞIQ YANDIRDI - Nə gözlənilir? (TƏHLİL)

ABŞ Cənubi Qafqazda kimə nə verir: məhsul, yoxsa rol bölgüsü? - TƏHLİL

İsrail XİN başçısı Bakıda: "Prezident İlham Əliyevin müdrik siyasəti olmasaydı..." - "İran heç bir şərtlə nüvə silahına sahib olmamalıdır" (YENİLƏNİB)

SON XƏBƏRLƏR

14:02 27.01.2026

Qaz limiti barədə qərarın dəyişəcəyi gözlənilir - Deputat danışdı

13:27 27.01.2026

AZAL Gürcüstana səfər edənlərə xəbərdarlıq edib

13:15 27.01.2026

Məhkəmə Əli Kərimliyə "yox" dedi - AXCP sədri azadlığa buraxılmadı

13:08 27.01.2026

Hikmət Hacıyevin adından saxta məzmunlu video yayılıb - XƏBƏRDARLIQ

13:00 27.01.2026

"Nə oldu Mehriban Ələkbərzadə?!" - Əməkdar artistdən ixtisarlara maraqlı reaksiya

12:55 27.01.2026

Pediatrik onkoloji xidmətləri icbari tibbi sığorta qarşılayacaq - Açıqlama

12:47 27.01.2026

Məhkəmə sədrinin bıçaqlanan gəlini barədə - Açıqlama

12:45 27.01.2026

Ceyhun Bayramov Çinə gedib

12:40 27.01.2026

Arpaçay su anbarı donub - FOTO

12:21 27.01.2026

Albaniya Baş naziri İsrail parlamentində İranı "yıxıb-sürüdü", Türkiyəni isə... - "Xomeyni Respublikası ilə bu incə əlaqələri də kəsdik"

12:10 27.01.2026

Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz

12:08 27.01.2026

Prezident İlham Əliyev Sumqayıtda - FOTOLAR (Yenilənib)

12:01 27.01.2026

Qərb Ərdoğandan yox, yeni Türkiyədən qorxur - TƏHLİL

11:54 27.01.2026

İranda aksiyalar davam edir - Ölənlərin say 6 mini keçib

11:39 27.01.2026

"Sülh Qalxanı – 2026": bir qrup hərbçimiz BƏƏ-yə təlimə yollanıb - FOTO

11:19 27.01.2026

"Google" istifadəçiləri gizli dinləyirmiş - 68 milyon dollar təzminat ödəyəcək

11:16 27.01.2026

Nazir, komitə sədri... - Onların qəbul günləri + CƏDVƏL

11:05 27.01.2026

MƏHKƏMƏ SƏDRİNİN OĞLU CANINA QIYDI - Əvvəl arvadını bıçaqlayıb, sonra isə... (YENİLƏNİB)

11:02 27.01.2026

372 sayda saxta sayt, link və keçidlər bloklanıb - Azərbaycanda

10:56 27.01.2026

Çempionlar Liqası: "Mançester Siti" - "Qalatasaray" matçı TRT1-də canlı yayımlanacaq

10:50 27.01.2026

Valyuta ehtiyatlarımız 85 milyard dolları ötüb

10:40 27.01.2026

ABŞ Cənubi Koreyaya qarşı gömrük tariflərini artırıb - Tramp qərar verib

10:34 27.01.2026

XİN Holokost qurbanlarını anıb: "Biz soyqırımın və insanlığa qarşı cinayətlər..."

10:23 27.01.2026

Azərbaycan nefti cizi ucuzlaşdı

10:16 27.01.2026

Moskvanı tanklar yox, relslər qorxudur... - Dəmir ipək yolu... (TƏHLİL)

10:09 27.01.2026

"TikTok" Trampı qoruyur - Onunla bağlı neqativ xəbər bloklanır

10:01 27.01.2026

AzTV-də dəyişiklik - Nəcəf Həsənov direktor təyin olundu , Vəli Əkbər vəzifədən getdi

09:59 27.01.2026

Vergi borcu olan “Qardaşlar Mebel” tenderdə qalib elan olunub- Sənəd

09:52 27.01.2026

ABŞ-da güclü qar: 30 nəfər ölüb - Yarım milyondan çox insan işıqsız qalıb

09:44 27.01.2026

Azərbaycan və Dünya Bankı arasında regional enerji layihələri müzakirə olunub

09:30 27.01.2026

Zəngilan rayonunun Məmmədbəyli kəndinə növbəti köç olub

09:18 27.01.2026

DTX Bakıda səfirliyə hücumun qarşısını alıb, həbslər var - ƏMƏLİYYAT GÖRÜNTÜLƏRİ (VİDEO)

09:09 27.01.2026

Bu gündən məktəblərdə qış tətili başlayıb

09:03 27.01.2026

Xırdalanda anbar yanıb

00:27 27.01.2026

"Gözləmədiyimiz oyun oldu"- "Beşiktaş"ın Baş məşqçisi "20 milyon avrodan ucuz futbolçu tapa bilmirik" deyir

00:16 27.01.2026

ABŞ Suriyadakı İŞİD-çiləri ölkədən çıxarır? - FOTOLAR

00:16 27.01.2026

"XƏYAL QURMAYAQ, ABŞ-ın NÜVƏ ÇƏTİRİNİ DƏ İTİRƏRİK" - NATO Baş katibi Avropa liderlərinə açıq tribunadan elə mesaj verdi ki...

00:11 27.01.2026

Söyüşə görə TV-dən qovulan tanınmış jurnalistin yeni iş yeri bəlli oldu: "Həyəcanlıyam"

00:08 27.01.2026

Qvardiola "Qalatasaray"la oyunla balı azarkeşlərə səsləndi: "Dəstəyinizə ehtiyacımız var"

00:01 27.01.2026

Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR

22:01 26.01.2026

Daha bir "TikToker" həbs edildi

20:54 26.01.2026

Space TV-də gərginlik - "Götürmür, cəhənnəmə götürsün" (VİDEO)

20:13 26.01.2026

İmişlidə dəhşətli hadisə: 67 yaşlı kişini öldürüb sonra evini oda veriblər

20:13 26.01.2026

Bakıda qadın iki uşağını gözəllik salonunda qoyaraq gedib

19:54 26.01.2026

Nigeriya prezidenti Ankaraya gəlir

19:37 26.01.2026

Zelenski yeni görüş anonsu verdi: "Bu həftə üçtərəfli danışıqlara hazırlaşırıq"

19:10 26.01.2026

“Qadın Dəstək Xətti”nə müraciətlərin sayı 2,5 dəfə artıb

18:56 26.01.2026

İsrailin xarici işlər naziri Milli Məclisin deputatları ilə görüşüb - FOTO

18:08 26.01.2026

Xalq artisti: "Siz olsanız, öz balanız üçün iş axtarmazsınız, deməzsiniz?"

18:03 26.01.2026

İnternetdə fahişəliklə məşğul olmağa açıq çağırış... - Onları 500 manat cərimə gözləyir

DAVAMINI OXU