$\"Fənərbağça\"da baş məşqçi problemi həll olundu - Kartalla Yıldırım görüşdü və...$

"Fənərbağça"da baş məşqçi problemi həll olundu - Kartalla Yıldırım görüşdü və...

“Bəzi müğənnilərə inkubator cücələri deyirəm” - Afaq Aslan + VİDEO

58 ölkə və 9 beynəlxalq təşkilatın 150 nəfərdən ibarət heyəti Qarabağ bölgəsində... - Hikmət Hacıyevin müşayiəti ilə + FOTOLAR (Yenilənib)

$İran XİN başçısından generalın etirafına reaksiya: \"Amerika xalqı İsrailin müharibələrinin bədəlini ödəməməlidir\"$

İran XİN başçısından generalın etirafına reaksiya: "Amerika xalqı İsrailin müharibələrinin bədəlini ödəməməlidir"

$Trampa belə sual verildi: \"İranla müharibəyə girməyinizə peşmansınızmı?\"$

Trampa belə sual verildi: "İranla müharibəyə girməyinizə peşmansınızmı?"

$Hikmət Hacıyev: \"Qarabağ və Şərqi Zəngəzur əsl dirçəliş dövrünü yaşayır\"$

Hikmət Hacıyev: "Qarabağ və Şərqi Zəngəzur əsl dirçəliş dövrünü yaşayır"

İSTANBULDA NARKOBARON BELƏ SAXLANILDI - FOTOLAR

Azərbaycan nefti daha 6 dollardan çox qalxdı - Qara qızılın qiyməti 120 dollara çatır

$Çempionlar Liqası: ingilislər \"Sabah\"ı \"sökdü\" (YENİLƏNİB)$

Çempionlar Liqası: ingilislər "Sabah"ı "sökdü" (YENİLƏNİB)

Rusiya Ukraynanı bombalayır - Kiyev alova bürünüb, bir qəsəbədə isə...

Hakim partiyadan Mənsur Yavaşın Ərdoğanla görüşü barədə - Açıqlama

$Əziz Yıldırımdan baş məşqçinin istefa bəyanatına reaksiya: \"Başına butulka atdlar, ondan yana...\"$

Əziz Yıldırımdan baş məşqçinin istefa bəyanatına reaksiya: "Başına butulka atdlar, ondan yana..."

Hər şey “plan üzrə” gedir - Şahin CƏFƏRLİ YAZIR

YAZARLAR

22.06.2025, 20:41

Şahin CƏFƏRLİ

Politoloq

***

İsrailin təhlükəsizliyini təmin etmək ABŞ-ın Böyük Orta Şərq regionundakı siyasətinin təməl vəzifələrindəndir. Vaşinqtondakı azömürlü administrasiyaların cari prioritetlərindən asılı olmayaraq, bu bölgəyə cavabdeh olan ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) tərəfindən aparılan uzunmüddətli strategiya var.

CENTCOM sırf hərbi və kəşfiyyat xarakterli işlər görmür, siyasi-diplomatik müstəvilərdə də fəaliyyət göstərir. Strategiyanın əsas istiqaməti ondan ibarətdir ki, geniş Orta Şərq bölgəsində İsrailə təhdid yaradan hər hansı dövlət və qeyri-dövlət aktor mövcud olmamalıdır. Bu cür dövlətlər zəiflədilir və (və ya) çökdürülür.

İran öncə Səddam rejiminin süqutunun, sonra “ərəb baharı”nın yaratdığı fürsətlərdən bölgədə öz nüfuzunu yaymaq naminə yararlansa da, bunun qısamüddətli fürsət pəncərəsi olduğu, əvvəl-axır qapanacağı və İranın özünün hədəfə çevriləcəyi aydın idi. Nəticədə İraq, Liviya və Suriyadan sonra növbə İrana çatdı.

Gördüyümüz kimi, "Rusiya və Çin İrana hücum edilməsinə imkan verməz, 3-cü dünya savaşı başlayar" kimi fikirlər əsassız, "Pakistan söz verib ki, öz nüvə gücü ilə İranın arxasında olacaq" iddiaları isə gülünc idi. İran yalnızlığa məhkum durumdadır.

Növbənin yetişməsi İranda dərhal rejim dəyişikliyi olacağı, yaxud ölkənin tezliklə dağılacağı anlamına gəlməz. İsrail və ABŞ bombardmanları nəticəsində İranın nüvə proqramının tamamilə məhv edilib-edilmədiyi də xüsusi vacib məsələ deyil. Bu, təfərrüatdır. Önəmli məqam budur ki, İranın “zirehi” dəlindi və ona toxunuldu. Məsələnin çətin olan tərəfi (İranın düşmənləri üçün) məhz bu idi və bu psixoloji baryer aşılmış oldu. Əgər düşmən təyyarələri ölkəniz və paytaxtınız üzərində demək olar ki, maneəsiz uçursa, bu o deməkdir ki, sizin bundan sonrakı taleyiniz onun insafına qalmış olur. Sabah müharibə dayansa belə İsrail (hökümətdə kim olursa olsun) İranın toparlanmasına imkan verməməyə çalışacaq və özü üçün təhlükə hiss etdiyi anda nöqtə əməliyyatlara, aviazərbələrə davam edəcək. Belə bir vəziyyət - əgər bütün tərəfləri qane edəcək bir razılaşma imzalanmasa - rejimin tədrici deqradasiyası üçün zəmin yarada (İraq və Suriyadakı kimi illərə yayılmış şəkildə), ehtimal olunan kütləvi xalq etirazları isə rejimin iflası yolunda katalizator rolunu oynaya bilər.

Ümid etmək istərdim ki, İranda hadisələr Suriya ssenarisi üzrə inkişaf etməz, çünki bu, ilk növbədə İrandakı soydaşlarmız və dost xalqlar, digər tərəfdən isə bütün bölgə üçün faciəli nətəcələrə gətirib çıxaracaq. Amma əlbəttə ki, praqmatik yanaşma və strateji ağılla hər cür ssenariyə hazır olmaq lazımdır.

P.S. Yazı müəllifin Feysbuk hesabından götürülüb.

MİA.AZ