Tağı TÜRK

Taksi fəaliyyətilə məşğul olan Gənc Yazar avtobobilini uşaq xəstəxanasının yaxınlığında, yolun kənarında saxlayıb müştəri gözləyirdi. Bir neçə saatdan sonra zəiflikdən ayaq üstə güclə dayanan, o qədər də yaşlı olmasa da, üz-gözü qırışmış, gözlərində kasıblığın ağır və dözülməz ağrı-acıları hiss olunan bir nəfər ona yaxınlaşdı.

-Oğul, məni "Şamaxinka”ya neçəyə apararsan?

Gənc Yazar başını qaldırıb onu başdan ayağa süzdü.

Müştərinin cındırından cin hürkürdü. Ayaqqabısının bir tayı cırılmışdı. Yay olmasına baxmayaraq üzərini kir basmış kostyum geyinmişdi. Gənc Yazar qiymət deməyə tələsmədi.

-Hə, oğul, nə deyirsən, neçəyə apararsan?

-Əmi, beş manata.

-Oğlum, dörd manatım var, apararsan? - deyə müştəri yazıq görkəm aldı.

-Əmi, yol uzaqdır, axı. Mən ən aşağı qiyməti dedim.

-Uşağım burda xəstəxanada yatır, - əlini xəstəxanaya tərəf uzatdı, sonra sözünü davam etdirdi. - Vəziyyətimiz çox pisdir, həkimlər məndə pul qoymadı qala. O biri uşaq da kənddə ağacdan yıxılıb, təcili getməliyəm.

Gənc Yazarın ürəyi dözmədi, müştərinin sözü ilə xarici görkəmi bir birini tamamlayırdı.

-Əmi, gəl, onsuz da səni məndən başqa heç kim aparmayacaq.

Yol boyu hər ikisi bir qədər susdular. Sükutu Gənc Yazar pozdu:

-Əmi, hansı rayondansan?

-Qubadan

-Azərbaycanın ən gözəl, səfalı yerlərindən biridir.

-Nə olsun, ay bala? Gözəllik cibimizi doldurmur. İşsizlik, səfalət məni təngə gətirib. Bir istəyirəm özümü öldürəm, o tifillərə yazığım gəlir.

- Yox əmi, yox. Elə iş görmə, bunu Allah da bağışlamaz. Pis günün ömrü az olar, - deyə Gənc Yazar müştəriyə qəti etiraz etdi.

-Ay bala, neyləyim bəs, ailəmin üzünə baxa bilmirəm.

-Neyləmək olar, dözmək lazımdır, bizim xalq dözümlü xalqdır. Mən dövlət işində çalışıram, əmək haqqım ailəmi dolandırmağa yetmir, ona görə də məcburam işdən sonra taksi sürəm. Mən dözürəm, sən də döz, əmi. Ölkəmiz günü-gündən inkişaf edir, inşallah yaxın gələcəkdə hər şey düzələcək.

Söhbətin bu yerində müştəri tıncıxdı. Pencəyinin yan cibindən siqaret qutusunu çıxarıb dedi:

-Siqaret çəkə bilərəm?

-Buyur.

Müştəri siqaretin birini yandırıb dərin qullab vurdu. Sonra birini də Gənc Yazara təklif etdi.

-Əmi, çəkən deyiləm, sənə də məsləhət görmürəm.

-Mən də çəkən deyildim, dünyanın ağır yükü məni çəkməyə vadar etdi.

Araya yenə sükut çökdü. Müştəri:

-Oğlum, elə buradaca saxla mən düşüm.

Gənc yazarın yenə bəxti gətirməmişdi: "Bir müştəri tapasan o da belə... Amma eybi yox, bu da savabdır, həmişə pul qazanmaq olmaz ki... Mən də onu incitsəm həkimlərdən nə fərqim olar. Əşi, belə də iş olar, bu ölkədə heç kim vəzifə borcunu yerinə yetirmək istəmir. Gərək, mütləq pul verəsən. Keçən il qonşumuz Famil dayının ayağı sınmışdı. Yoxsul, imkansız olmasına baxmayaraq əməliyyata görə ondan min manat aldılar. Bu cəhənnəmə, Gecələr  qolundan tutub böyük bayıra aparmaq üçün də beş manat alırdılar. Vay o gündən ki, pulun olmaya, özün də düşəsən belə adamların əlinə. Onda karına heç "pampers”də yetməyəcək.”

Gənc Yazar avtobobilini asta-asta sürür, yol kənarında dayanan adamlara baxır, müştəriyə rast gələcəyinə özünü inandıraraq irəliləyirdi. Nəqliyyat Nazirliyinin yaxınlığında orta boylu, orta yaşlı bir kişi əlini yellədi. Gənc yazarın ürəyi atlandı. Tez avtomobilini yolun kənarına çəkib saxladı. Kişi maşına minər-minməz, salamsız-kəlamsız dedi:

-Nəqliyyat Departamentindən. Sənədləriniz var, yoxsa "ratsiya” ilə işləyirsiniz?

-"Ratsiya” nədir?- deyə Gənc Yazar təəcübünü gizlətmədi.

-Zəhmət olmasa deyin, sənədiniz var?

-Yoxdur.

-Sənədsiz niyə taksi sürürsünüz?

-Nə edim, sənəd almağa imkanım yoxdur, axşam 7-dən sonra bir-iki saat taksi sürürəm, onda da bir, ya iki müştəri aparıram.

Söhbətin bu yerində hardansa başqa adamlar da peyda olmağa başladı. Sayları getdikcə çoxaldı, altı oldular. Onlar maşını müasirəyə almışdılar. Gənc Yazar qeyri-ixtiyari onlara yüngülcə göz gəzdirdi. Qəribədir, elə bil ki, hamısını hansısa kombayn eyni ölçüdə, standart əsasında buraxmışdı. Heç birinin boynu dönmürdü. Maşında oturan orta boylu, orta yaşlı kişi bir göz qırpımında avtomobilin mühərrikinini söndürərək açarı götürdü. Sonra Gənc Yazardan maşının sənədlərini verməyi tələb etdi:

-Maşının texniki pasportunu ver.

-Yoxdur.

-O zaman sürücülük vəsiqəni ver.

-O da yoxdur.

-Necə yəni yoxdur? "Prava” olmadan niyə maşın sürürsən?

-Sənə nə, bəyəm yol polisisən?

-İndi yol polisi çağırarıq, bəlkə maşın oğurluqdur.

-Buyurun, çağırın.

Orta boylu, orta yaşlı kişi maşının "bardaçok”una əməlli başlı əl gəzdirdi. Gənc Yazarın arxa hissəsinə "PRESS” yazılmış xidməti vəsiqəsinə gözü sataşdı.

-Sən jurnalistsən?- təcüblə dilləndi.

-Hə, nə olsun ki?

-Bəs, jurnalistsən niyə qanuna əməl etmirsən?

-Hansı qanuna, iyirmi altı manatlıq lisenziyanı əllialtı, bəzən altmış manata satdığınız qanuna?

Avtomobilin sol tərəfində dayanmış boynuyoğunlardan biri sir-sifətini turşudub dedi:

-Ə, nə hətərən-pətərən danışırsan, düş aşağı maşından.

Orta boylu, orta yaşlı kişi qızmış öküzə oxşayanlara nisbətən bir az mülayim görkəm aldı:

-Əmioğlu, düş, keç yolun o biri tərəfinə, "rəis”imiz oradadır. Onunla danış, kömək edər sənə.

Gənc Yazar əlacsız qalıb maşından düşdü, yolu keçib "rəis”ə yaxınlaşdı. "Rəis”in baxışlarından hiss olunurdu ki, məsələdən xəbərdardır.

-Niyə sənədsiz maşın sürürsünüz?

-Sənəd deyəndə nəyi nəzərdə tutursunuz?

-Nəqliyyat Departamentinin müvafiq lisenziyasını.

-Nə bilim, məlumatsız olduğuma görə almamışam. İmkan varsa, bu səfər güzəşt edin, sənədlərimi yoluna qoyaram.

-Mümkün deyil, maşının sənədlərini təqdim edin, sonra gəlib 102 manat cəriməni ödəyərsiniz.

-Maşının sənədləri üstümdə yoxdur.

-Onda şəxsiyyət vəsiqənizi verin.

-Üzr istəyirəm, amma onu da götürməmişəm.

Görünür, "rəis”in yanında dayanmış, maşını mühasirəyə alanlarla eyni ölçüdə olan boynu yoğunlar orta yaşlı, orta boylu kişiyə işarə etdilər. O, Gənc Yazarın avtomobilinə əyləşib naməlum istiqamətə yön aldı.

Gənc Yazar dərhal "rəis”ə etiraz etdi:

-Bu nə deməkdir, sizin bu qanunsuz əməllərinizdən 102 xidmətinə şikayət edəcəm.

-Get kimə şikayət edirsən et,- "rəis” çox özündən razı danışdı. Sonra da əlavə etdi: - Özünü yorma, əhəmiyyəti yoxdur.

Gənc Yazar mübahisənin yersiz olduğunu anlayıb 102 xidmətinə zəng vuraraq Nəqliyyat Departamentinin əməkdaşlarının qanunsuz əməllərindən şikayət etdi. Sonra da üz tutdu polis bölməsinə. Növbətçi hissəyə yaxınlaşıb şikayət etmək istədiyini bildirdi:

-Maşınımı əlimdən alıblar.

-Kim alıb?

-Nəqliyyat Departamentinin işçiləri.

-Bir dəqiqə gözləyin.

Növbətçi hissənin polis nəfəri harasa zəng vurduqdan sonra dedi:

-Dəhlizin sonundakı otağa gedin, Sizi növbətçi təhqiqatçı Zaur Qurbanov qəbul edəcək.

Təhqiqatçının kabineti kiçik olsa da cəlbedici idi. Yaraşıqlı mebellə təhciz olunmuşdu. Təhqiqatçı çox gənc olmasına baxmayaraq ilk baxışdan gülərüz, xoşxasiyyətli və savadlı adama oxşayırdı. Başı üzərindən azərbaycanlıların ümummilli liderinin bir az zəhmli, bir az da mülayim görünüşü olan şəkli asılmışdı.

-Buyurun əyləşin. Sizdə nə məsələdir?-deyə gənc təhqiqatçı soruşdu.

-Özünü Nəqliyyat Departamentinin əməkdaşı kimi təqdim edən altı-yeddi nəfər maşınımı əlimdən alaraq naməlum istiqamətə aprdılar.

-İzahat yazın, məşğul olarıq.

Gənc Yazar başına gələn hadisəni öz izahatında qeyd etdikdən sonra təhqiqatçıya təqdim edib dedi:

-Yəni bunun bir xeyri olacaq?

-Əlbətdə olacaq, amma sənə deyim ki, bunların əlindən biz də bezmişik. Gündə nə qədər belə şikayət daxil olur, tutub gətiririk, deyirlər ki, bağışlayın səhv etmişik, bir də etmərik. Siz gedin, sabah əlaqə saxlayarıq.

Gənc Yazar hiss etdi ki, bu məsələdə gənc təhqiqatçı çox aciz görünür.

-Yaxşı, ümid edirəm ki, sabah bir nəticə əldə olunacaq.

 Bir gün sonra polis bölməsindən gələn zəng bir daha Gənc Yazarı dəqiq inandırdı ki, polis bu məsələdə son dərəcə gücsüzdür.

- Salam əleyküm. Qardaş, Sizi bölmədən narahat edirəm. Dünən Nəqliyyat Departamentinin əməkdaşlarından bölməyə şikayət ərizəsi ilə müraciət etmisiniz. Vallah, bizim gücümüz çatan məsələ deyil, Nəqliyyat Nazirliyinə müraciət edin.

Gənc Yazar telefonun o başından səsi gələn polis işçisinin danışıq tərzinə istehza ilə gülümsədi: "Bunun danışığına bax, sanki, küçədən keçən kimdənsə hansısa ünvanı soruşur. Qardaş... Nə isə...”

Hadisənin üstündən bir ay keçdi. Gənc yazar "rəisin” dediyi 102 manat cəriməni də çoxdan ödəmişdi. Telefonuna zəng gəldi:

-Daxili İşlər Nazirliyinin 102 Qaynar Xəttindən sizi narahat edirəm.

-Buyurun

-Müəllim, 102 Qaynar Xəttinə müraciət...

Əhvalı pozulmuş Gənc Yazar tələsik DİN əməkdaşının sözünü kəsdi:

-Arxadan atılan daş topuğa dəyər...