Zelenski və atəşkəsin qiyməti: taktiki geri çəkilmə, yoxsa gələcək strategiyası? - Üç mümkün ssenari... (TƏHLİL)

Zelenski və atəşkəsin qiyməti: taktiki geri çəkilmə, yoxsa gələcək strategiyası? - Üç mümkün ssenari... (TƏHLİL)

SİYASƏT

Bugün, 13:51

21 oktyabr 2026-cı ildə Fox News telekanalına müsahibəsində Zelenski hazırkı cəbhə xətti boyunca atəşkəslə razılaşmağa hazır olduğunu bildirib. Ukraynanın ərazisinin 75 faizini və ya daha çoxunu qoruyub saxlayacağı bir razılaşma barədə suala müsbət cavab verib, lakin ABŞ və Avropa dövlətlərinin təhlükəsizlik zəmanətlərinin zəruriliyini vurğulayıb (Reuters, Babel).

Burada vacib məqam ondan ibarətdir ki, söhbət cəbhə xəttinin dondurulmasına hazır olmaqdan gedir, ərazilərin Rusiyaya hüquqi baxımdan verilməsinə razılıqdan deyil. Ərazilər üzərində faktiki nəzarətin itirilməsi ilə yeni sərhədlərin beynəlxalq hüquq baxımından tanınması fərqli məsələlərdir.

Bu mövqenin səbəbi aydındır: uzunmüddətli müharibə insan, iqtisadi və hərbi resursları tükəndirir, infrastrukturu dağıdır, investisiyaları azaldır və miqrasiyanı gücləndirir. Atəşkəs müharibədən diplomatiyaya keçidə və ölkənin bərpası üçün vaxt qazanmağa imkan verə bilər. Lakin bunun üçün real təhlükəsizlik zəmanətləri olmalıdır. Əks halda, yaranan fasilə qarşı tərəfə qüvvələrini yenidən toplamaq imkanı verə bilər. Ölkə daxilində belə bir addımın kəskin müzakirələrə səbəb olacağı qaçılmazdır. Çünki ərazi dövlət suverenliyi, milli kimlik və vətəndaşların dövlətə etimadı ilə sıx bağlıdır. Kiyevin nəzarətində olmayan ərazilərdə yaşayan insanların vəziyyəti isə xüsusilə mürəkkəb olacaq. Ukrayna rəhbərliyi cəmiyyəti inandırmalıdır ki, atəşkəs milli maraqlara xidmət edir.

Bu addımın özü hələ onun resursları qorumaq məqsədilə atılmış taktiki geri çəkilmə, yoxsa dövlətin zəifləməsi, beynəlxalq dəstəyin itirilməsi və yeni hücumlar qarşısında müdafiəsiz qalması ilə nəticələnə biləcək strateji məğlubiyyət olduğunu müəyyən etmir. Cavab razılaşmanın şərtlərindən asılıdır: təhlükəsizlik zəmanətləri, atəşkəsə beynəlxalq nəzarət, hərbi yardımın davam etdirilməsi, iqtisadiyyatın bərpası və razılaşma pozulduğu təqdirdə görüləcək tədbirlər. Bu baxımdan ABŞ və Avropanın rolu böyükdür. Onlardan sadəcə siyasi bəyanatlar deyil, konkret öhdəliklər və yeni hücum baş verəcəyi təqdirdə atılacaq aydın addımlar tələb olunur. Bununla belə, razılaşmaların uzunmüddətli olması Rusiyanın da həmin şərtlərə əməl etməyə hazır olmasından asılıdır.

Üç mümkün ssenari mövcuddur: birincisi, ərazi məsələsi açıq qalsa da, genişmiqyaslı döyüşlərin dayandırıldığı və bərpanın başlandığı davamlı atəşkəs; ikincisi, müharibənin yenidən başlanması riski və yüksək müdafiə xərcləri ilə müşayiət olunan dondurulmuş münaqişə; üçüncüsü isə təhlükəsizlik zəmanətləri və nəzarət mexanizmləri olmadıqda yeni eskalasiyadan əvvəlki qısamüddətli fasilə. Öhdəliklərin nə dərəcədə yoxlanıla biləcəyi, Qərbin yardımının davam edib-etməyəcəyi, Ukraynadan ərazi itkilərini hüquqi baxımdan tanımağın tələb olunub-olunmayacağı və hakimiyyətin bu kompromisin mahiyyətini vətəndaşlara necə izah edəcəyi aydınlaşdıqca vəziyyətə daha dəqiq qiymət vermək mümkün olacaq.

Bu addımı kapitulyasiya kimi qiymətləndirmək hələ tezdir. Eyni zamanda, onu uğurlu strateji manevr hesab etmək də tələsik olardı. Hər şey Ukraynanın bunun müqabilində nə əldə edəcəyindən asılıdır. Əgər ölkə suverenliyini və təhlükəsizliyini qoruyaraq bərpa imkanları əldə edərsə, atəşkəs gələcək inkişafın əsasına çevrilə bilər. Əks halda, kompromisin qiyməti onun mümkün üstünlüklərindən xeyli yüksək ola bilər.

Əlifağa Hakverdi

MİA.AZ

Dİgər xəbərlər

SON XƏBƏRLƏR

BÜTÜN XƏBƏRLƏR