Klub prezidentini başından güllələdilər - Bolqarıstanda

Azərbaycan ilə Rumıniya arasındakı dərin münasibətlər... - TƏHLİL

Türkiyə və Azərbaycan birgə qırıcı təyyarə istehsal edib - İlk dəfə nümayiş olundu (FOTOLAR)

Ombudsmanın aylıq vəzifə maaşı 12 min manat müəyyənləşdi

Prezident İlham Əliyev Birləşmiş Krallığın müdafiə üzrə dövlət nazirini qəbul edib - Müzakirə + FOTO

Ağsaqqallar Şurasının keçmiş sədrinə ağır cəza tələb olundu

Nazirin birinci müavini Federasiya prezidenti seçildi

Bərdədə 26 yaşlı gənc öldürülüb

Milli Məclis Azərbaycanla daha bir ölkənin viza rejimini ləğv edir

ABŞ ordusu İraqdan tamam çəkildi

$\"Möhtəşəm Yüzyıl\"ın \"Huriçihan Sultan\"ı geri döndü$

"Möhtəşəm Yüzyıl"ın "Huriçihan Sultan"ı geri döndü

Məhkəmə-Hüquq Şurası toplandı - 39 hakimliyə namizədlə fərdi söhbətlər aparıldı

Azərbaycan ilə Rumıniya arasındakı dərin münasibətlər... - TƏHLİL

SİYASƏT

Bugün, 18:00

Azərbaycan ilə Rumıniya arasındakı münasibətlərin tarixi kökləri kifayət qədər dərindir.

Azərbaycan diplomatik tarixində 1473-cü ildə Ağqoyunlu hökmdarı Uzun Həsən ilə Moldova knyazı Stefan arasında bağlanmış ittifaq da bu əlaqələrin ilkin nümunələrindən biri kimi qeyd olunur. Lakin müasir dövlətlərarası münasibətlər Azərbaycanın müstəqilliyini bərpa etməsindən sonra formalaşmağa başlayıb. Rumıniya Azərbaycanın müstəqilliyini 11 dekabr 1991-ci ildə tanıyıb, diplomatik münasibətlər isə 19 iyun 1992-ci ildə qurulub.

1990-cı və 2000-ci illərdə əlaqələr tədricən genişlənərək siyasi və iqtisadi əməkdaşlığı da əhatə etməyə başlayıb. Rumıniya üçün Azərbaycan Cənubi Qafqazda yerləşən, zəngin enerji ehtiyatlarına və Avropa ilə Asiyanı birləşdirən əlverişli coğrafi mövqeyə malik ölkə idi. Azərbaycan üçün isə Rumıniya Avropa İttifaqı və NATO üzvü olmaqla, Avropaya çıxış baxımından mühüm tərəfdaş kimi ön plana çıxırdı.

Münasibətlərin inkişafında enerji əməkdaşlığı xüsusi rol oynadı. Avropanın enerji təhlükəsizliyi məsələsinin daha da aktuallaşması Azərbaycanın Avropa üçün əhəmiyyətini artırdı. Rumıniya da enerji mənbələrinin şaxələndirilməsində maraqlı olduğundan Azərbaycanla qaz və digər enerji layihələri üzrə əməkdaşlığı genişləndirdi. 2022-ci ildə Azərbaycan, Rumıniya, Gürcüstan və Macarıstan arasında yaşıl enerjinin inkişafı və ötürülməsi ilə bağlı strateji tərəfdaşlıq sazişinin imzalanması əməkdaşlığın yeni mərhələyə keçdiyini göstərdi.

Beləliklə, Azərbaycan–Rumıniya münasibətləri təkcə ikitərəfli əlaqələr çərçivəsində qalmadı. Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyində, Rumıniya isə Xəzər regionu ilə Avropa arasında enerji və nəqliyyat əlaqələrinin qurulmasında mühüm tərəfdaşa çevrildi. Bu əməkdaşlıq hər iki ölkənin regional və iqtisadi maraqlarının müəyyən qədər üst-üstə düşməsinə səbəb oldu.

2020-ci ildən sonra münasibətlərdə Qarabağ amili də ön plana çıxdı. Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinə başlaması xarici ölkələrin bu prosesə cəlb olunması üçün yeni imkanlar yaratdı. Rumıniya ilə əməkdaşlıq da enerji və nəqliyyatla yanaşı, investisiya, tikinti, turizm, təhsil və mədəniyyət sahələrinə doğru genişlənməyə başladı.

19 sentyabr 2026-cı ildə Azərbaycanın Xankəndi, Ağdərə və Xocalı rayonları üzrə xüsusi nümayəndəsi Elçin Yusubovun Rumıniyada keçirdiyi görüşlər də bu prosesin davamı kimi qiymətləndirilə bilər. Görüşlərdə iki ölkənin şəhər və regionları arasında əlaqələrin qurulması, investisiya, turizm, iqtisadi və mədəni əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunub. Qarabağ regionu ilə Rumıniya regionları arasında əlaqələrin inkişaf etdirilməsi də gündəmdə olub.

Hazırda münasibətlər əvvəlki dövrlə müqayisədə daha çoxşaxəli xarakter daşıyır. Enerji əməkdaşlığı ilə yanaşı, nəqliyyat, investisiya, ticarət, regional təhlükəsizlik və Qarabağın bərpası kimi istiqamətlər də ön plana çıxır. 2026-cı ilin iyununda iki ölkənin xarici işlər nazirlərinin görüşündə də nəqliyyat, kommunikasiya, təhsil, əczaçılıq və investisiya sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi müzakirə olunub.

Gələcəkdə münasibətlərin əsas istiqamətlərindən biri enerji olaraq qalacaq. Bununla yanaşı, yaşıl enerji, nəqliyyat dəhlizləri, Qara dəniz üzərindən Avropa ilə əlaqələrin genişləndirilməsi və Rumıniya şirkətlərinin Azərbaycandakı layihələrə cəlb olunması da əhəmiyyət qazana bilər. Xüsusilə Azərbaycanın Xəzər regionu ilə Avropa arasında enerji və nəqliyyat bağlantısında oynadığı rol Rumıniya ilə münasibətlərin strateji əhəmiyyətini artırır.

Ümumilikdə, Azərbaycan–Rumıniya münasibətlərinin inkişafını diplomatik əlaqələrin qurulmasından iqtisadi tərəfdaşlığa, oradan isə enerji və regional əməkdaşlığa keçid kimi xarakterizə etmək olar. Bu proses göstərir ki, iki ölkənin əlaqələri artıq yalnız ikitərəfli münasibətlərdən ibarət deyil və Avropanın enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat marşrutları və Cənubi Qafqazdakı proseslərlə də sıx şəkildə bağlıdır.

Əlifağa Hakverdi

MİA.AZ