jpg-1705053511.jpg)
TÜRKİYƏ İRANA HƏRBİ MÜDAXİLƏ EDƏ BİLƏR? - Təhlil
26-02-2026 [19:49]
Bir çox xarici mənbələrə görə, Türkiyə ABŞ-ın mümkün müdaxiləsindən sonra İranla sərhəddə yaranacaq güc boşluğunu doldurmaq üçün hərbi əməliyyat planlaşdırır. Türkiyənin miqrant axınının qarşısını almaq üçün sərhəd keçid məntəqələrindən kənarda, İran daxilində bufer zonası yaradacağı iddia edilir.
Əslində yanaşma elə də məntiqsiz deyil, belə bir hal daha əvvəl də olub. Məsələn, Suriya müharibəsi zamanı Türkiyə bu ölkəyə bir neçə dəfə ordu yeridib bufer zonalar yaratmış, terror təşkilatlarını öz sərhəddindən uzaqda saxlamağa çalışmaqla mülki insanların təhlükəsiz yaşaya biləcəyi bölgələr formalaşdırmışdı. Lakin İran Suriya deyil və Türkiyənin bu ölkəyə müdaxilə imkanları çox aşağıdır.
Hazırkı mərhələdə Ankaranın Tehranla bağlı vəziyyətə yanaşması tam və düzgün anlaşılmır. Doğrudur, Türkiyə İranın parçalanmasını və ya hakimiyyətin kənar müdaxilə nəticəsində dəyişdirilməsini istəmir. Daha dəqiq desək, İsrailin təhlükəsizlik reallıqları kontekstində formalaşan və İranın zəiflədilməsi üzərində qurulan ssenarilər Ankara üçün qəbul olunan deyil. Türkiyə regionda nəzarətsiz dağılma və xaosun əleyhinədir.
Lakin digər tərəfdən, İrana yönələn zərbələr və ya ölkə daxilində artan gərginlik fonunda müəyyən demoqrafik və geosiyasi nəticələr Ankaranın maraqlarına uyğun ola bilər. Xüsusilə İranda yaşayan türk mənşəli əhalinin Türkiyəyə doğru miqrasiyası ehtimalının Ankarada fərqli prizmadan qiymətləndirilməsi mümkündür.
Bunun obyektiv və subyektiv səbəbləri var. Belə ki, Türkiyənin şərq vilayətlərində demoqrafik dinamika uzun illərdir həssas məsələdir. Kürd əhalinin artım tempinin yüksək olması, türk kəsiminin isə ölkənin mərkəzi və qərbində məskunlaşmağa daha çox meyl etməsi gələcəkdə separatizm risklərinin yenidən alovlanması ehtimalını gündəmdə saxlayır. Bu kontekstdə, İran mənşəli türklərin mümkün axını Ankara üçün demoqrafik balansın tənzimlənməsi baxımından alternativ faktor kimi görülə bilər.
Buna görə ehtimal ki, sərhəddə yaradılması nəzərdə tutulan mexanizmlərin əsas məqsədi ümumi miqrasiya axınının qarşısını almaqdan çox, təhlükəsizlik riski hesab edilən kürd silahlı və ya siyasi elementlərinin nəzarətsiz keçidini əngəlləməkdir. Yəni prioritet humanitar axının tam bloklanması deyil, etnik-siyasi risklərin idarə edilməsidir.
Beləliklə, Türkiyənin İranla bağlı siyasəti ikili məntiq üzərində qurulmuş kimi görünür. Bir tərəfdən regional xaosun və dövlət kollapsının qarşısını almaq, digər tərəfdən isə mümkün proseslərin doğura biləcəyi demoqrafik və təhlükəsizlik nəticələrini öz strateji maraqlarına uyğun şəkildə yönləndirmək.
Turan Rzayev
MİA.AZ
P.S. Yeri gəlmişkən, dünən rsmi Ankara Türkiyənin İrana müdaxilə ehtimalını təkzib edib.
SON XƏBƏRLƏR
RƏSMİ MOSKVADAN BAKIYA MESAJ: "Biz Azərbaycanla bütün məsələləri yoluna qoymaq niyyətindəyik"
BDU tələbələrini şantaj edən şəxs saxlanıldı
Ramazanın 9-cu gününün duası: imsak və iftar vaxtı
Rəsmi Moskva "Biz İranın yanındayıq" mesajını verdi, ABŞ-ı ittiham etdi: "Məsuliyyətsiz şəkildə gərginliyi artırırlar"
Putinin müşaviri: "1000 əsgərin cəsədini Ukraynaya təhvil verdik"
Şimalda gərginlik - Rusiya PUA-sı vuruldu
ABŞ və Ukrayna heyətləri Cenevrədə görüşüblər - Açıqlama
Macarıstan Ukraynaya 90 milyardlıq yardımı bloklaylb: "Mənim rolum müttəfiqlər arasında..."
NATO-dan Avropa İttifaqına xəbərdarlıq: "ABŞ-ın nə edəcəyi barədə düşünməyi buraxın, özünüzə baxın..."
Ərdoğan Baş nazirlə qapalı müzakirə aparıb
TÜRKİYƏ İRANA HƏRBİ MÜDAXİLƏ EDƏ BİLƏR? - Təhlil
Leyla Əliyeva Qarabağ qazisi Rəvan Əzizova baş çəkib - FOTOLAR
Hava şəraiti ilə bağlı - Xəbərdarlıq
İqtisadi Şuranın iclası keçirilib - Nələr müzakirə olunub?
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank yeni məzənnəni açıqladı
Efiopiyanın Baş naziri Azərbaycana rəsmi səfərə gəlib
Prezident İlham Əliyev Ərdoğana zəng edib
Mikayıl Cabbarov türkiyəli nazirlə görüşüb - Açıqlama
Milli Məclis beynəlxalq təşkilatlara müraciət ünvanlayıb
AFFA iki klubu cəzalandırıb
Prezident və Birinci xanım Xocalı Soyqırımı Memorialının açılışında - VİDEO, FOTOLAR (Yenilənib)
Bir dustağı bir ayda 292 vəkil niyə ziyarət edib? - "Onlardan kuryer kimi istiadə edilir"
İran Azərbaycan sərhədində hava məkanını bağlayıb
QHT sədri 2 min manat cərimə edildi
İranın nüvə silahı istehsal etməyə çalışır: "Dəlillər var, gördük"
48 əczaçılıq müəssisəsində yoxlama aparılıb
Həbs olunan məmurun adı İH-nin saytında qalıb - FOTO
Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz
Teymur Musayev: "Bu icazəni almaq üçün xüsusi qaydalar hazırlanıb"
Cəbrayıl sakini iş yoldaşları tərəfindən bıçaqlanıb
Veysəloğlu Şirkətlər Qrupunun rəhbər heyəti “Ana harayı” abidəsini ziyarət edib - FOTOLAR
Polis əməliyyatı: Fuad Həsənov 51 kq narkotiklə saxlanılıb
Tramp ona etiraz edən müsəlman konqres üzvlərini deportla hədələdi: "Tezliklə gəldikləri yerə göndərilməlidir"
İcbari tibbi sığorta üzrə Xidmətlər Zərfində dəyişiklik olunub
Nazir “TƏBİB Səhiyyə Nazirliyinə birləşdirilə bilərmi?”, - sualına belə cavab verdi: "Buna Müşahidə Şurası..."
Rəsmilər Xocalı soyqırımı abidəsini ziyarət edib - FOTOLAR
Bir neçə fotonun yaratdığı suallar… - Vahid Tağıyev yazır
Ceyhun Bayramov: "Azərbaycan sülh istiqamətində ciddi addımlar atır"
Azərbaycan nefti ucuzlaşdı
İordan çayının Qərb sahilində gərginik - İsrail hərbçiləri atəş açdı, yaralılar var
Osimhen: "Yuventus" matçı qazanmağa layiq ola bilərdi, amma..."
Azərbaycan xalqı Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsini yad edir
Ərdoğan "Qalatasaray"ı təbrik etdi: "Gözlərinizdən öpürəm" - "Bu, sizin üçün ad günü hədiyyəsidir, cənab Prezident"
Okan Buruk: "Bu matç bizim üçün bir dərs oldu"