00:00 13 iyul 2026

İMTAHAN FIRILDAĞI: texnologiyanın köməyi ilə qurulan yeni “biznes model”i - Osman GÜNDÜZ YAZIR

İMTAHAN FIRILDAĞI: texnologiyanın köməyi ilə qurulan yeni “biznes model”i - Osman GÜNDÜZ YAZIR

YAZARLAR

28.07.2025, 16:32

Osman GÜNDÜZ

***

Bir zamanlar imtahanlarda hansısa texniki vasitələrdən istifadə edənlər barmaqla sayılardı. DİM-in detektorları onları asanlıqla aşkar edirdi.

Amma indi vəziyyət dəyişib. Görünür ki, bəzi texnoloji işbazlar bu işi sistemli şəkildə biznes xidmətinə çeviriblər.

Tələb var, təklif də hazırlanır: kim imtahanda uğur qazanmaq istəyirsə, “gizli texnologiya paketi” hazırdır – mikroqulaqcıq, mikrokamera, mini telefon, naqil, Mi-Fi routeri və daha nələr...

Əldə etdiyim məlumata görə, məhz belə xidməti təklif edən bir şəbəkənin üzvləri artıq məhkəmə qərarı ilə saxlanılıb, cinayət işi açılıb və istintaq aparılır. Abituriyentlərdən nəticələri ləğv olunanlar var.

Əməliyyat DİM-in müşahidələri və rəsmi müraciəti əsasında DTX tərəfindən həyata keçirilib.

Görünür ki, qeyd olunan orqanlar bu tip halların artmasını müşahidə ediblər və bunun mərkəzləşmiş formada ola biləcəyindən şübhələniblər.

Yəni ola bilər ki, texniki avadanlıqlarla imtahana gələnlərin müəyyən təbəqəyə, müəyyən qrupa və ya regiona bağlı olması şübhə doğurub, yaxud elə imtahan prosesində özünü şübhəli aparanların çox olması müşahidə kameraları və süni intellektlə müəyyən edilib.

Əlbəttə, gizli avadanlıqlardan istifadə edənlər məcburdur ki, tez-tez qulağa toxunsunlar, paltarda nəsə qurdalasınlar, hansısa süni hərəkətlər etsinlər, mikroqulaqcıqlardan gələn səslər ətrafda əks-səda yaratsın və s.

Burada ən diqqətçəkən məqam isə budur:

Artıq bu tip fırıldaq imtahan verənin özünün şəxsi təşəbbüsü ilə deyil, xidmət olaraq, biznes olaraq təklif edilən “texnoloji dəstək paketi” kimi təqdim olunur. Yəni bu bir fərdi fırıldaq yox, kütləviləşən, pullu və təşkilatlanmış texnoloji cinayət modelidir.

Əlbəttə, burada DTX tərəfindən bu şəbəkənin ifşası və məsuliyyətə cəlb edilmələri təqdirəlayiq bir addımdır.

Amma bu hadisə bir daha göstərdi ki, məsələ sadəcə bir neçə abituriyentin fırıldağa əl atmasında deyil – texniki – texnoloji savadlı şəxslərin - təşkilatçıların öz biliklərini cinayətə yönəltməsindədir.

Bir neçə gün öncə də kiber sahədə cinayət törətmiş bacarıqlı bir gəncin məhkəmə prosesi cəmiyyətin gündəmində idi.

Və mən yenə o fikirdəyəm: Dövlət, cəmiyyət və xüsusilə təhsil və innovasiya qurumları səfərbər olmalıdır ki, bu tip texnoloji potensiallı insanlar fırıldağa və cinayətə yox, ölkənin inkişafına xidmət edən layihələrə üz tutsunlar və cəlb olunsunlar.

P.S. Yazı müəllifin Feysbuk-dakə səhifəsində yayılıb.

MİA.AZ

Dİgər xəbərlər

ABŞ–İran müharibəsi: diplomatiya bitdi, risklər böyüdü - Professor yazır

09.07.2026, 14:08

ABŞ–İran müharibəsi: diplomatiya bitdi, risklər böyüdü - Professor yazır
Məcburi köçkün statusu ləğv olundu: bu şəxslərə 3 il hər ay müavinət ödəniləcək - DEPUTAT YAZIR 

30.06.2026, 19:02

Məcburi köçkün statusu ləğv olundu: bu şəxslərə 3 il hər ay müavinət ödəniləcək - DEPUTAT YAZIR

Beynəlxalq Bank, AccessBank, ExpressBank, Yelo Bank... - Osman Gündüz problem və yoxa çıxan pullardan yazır

25.06.2026, 12:49

Beynəlxalq Bank, AccessBank, ExpressBank, Yelo Bank... - Osman Gündüz problem və yoxa çıxan pullardan yazır
\"Onu ilk dəfə həbs olunduğum gecə gördüm, dedi,  “Gördün, torbanı necə tikdim?” - Jurnalist həbsdən yeni çıxan generaldan yazdı

25.06.2026, 12:41

"Onu ilk dəfə həbs olunduğum gecə gördüm, dedi,  “Gördün, torbanı necə tikdim?” - Jurnalist həbsdən yeni çıxan generaldan yazdı
Bakıda tezliklə dəyişkən iş qrafiki... - Vüqar Bayramov yazır

11.06.2026, 09:28

Bakıda tezliklə dəyişkən iş qrafiki... - Vüqar Bayramov yazır
Həmin o parazit öz mənfəətini güdüb, rahatca işləyəcək, amma...

04.06.2026, 10:47

Həmin o parazit öz mənfəətini güdüb, rahatca işləyəcək, amma...
\"Reallıqları görmədən tənqid axınına qoşulmaq doğru deyil\" - Vahid Tağıyev yazır

31.05.2026, 18:24

"Reallıqları görmədən tənqid axınına qoşulmaq doğru deyil" - Vahid Tağıyev yazır
Qarşıda növbəti ağır mərhələ var:  ya yeni yol tapılmalı, ya yeni yol salınmalıdır

25.05.2026, 01:09

Qarşıda növbəti ağır mərhələ var:  ya yeni yol tapılmalı, ya yeni yol salınmalıdır
\"ADY-də problem artıq təkcə qiymət siyasəti deyil\" - Nazirlik yanında İc­timai Şu­ra üzvü 47 milyon dolların taleyini sorğulayır

22.05.2026, 17:19

"ADY-də problem artıq təkcə qiymət siyasəti deyil" - Nazirlik yanında İc­timai Şu­ra üzvü 47 milyon dolların taleyini sorğulayır
UŞAQ PULU, YOXSA NİSYƏ DƏFTƏRİ: “Doğub, törəyib, sonra da “pulumu verin!” deyə qışqırmayın” - Mirşahin elə sözlər yazdı ki...

22.05.2026, 11:12

UŞAQ PULU, YOXSA NİSYƏ DƏFTƏRİ: “Doğub, törəyib, sonra da “pulumu verin!” deyə qışqırmayın” - Mirşahin elə sözlər yazdı ki...
GÜRCÜSTANA QATAR QİYMƏTİ: SV və kupenin qiyməti gizlədilir - Nazirlik yanında Şura üzvü ağlasığmaz qiymət siyasətindən yazdı

20.05.2026, 17:26

GÜRCÜSTANA QATAR QİYMƏTİ: SV və kupenin qiyməti gizlədilir - Nazirlik yanında Şura üzvü ağlasığmaz qiymət siyasətindən yazdı
İTV-nin, yoxsa \"Hədəf\"in sahibinin qeyri-peşəkarlığı... - Yalçın İslamzadə \"sandığı açdı\"

20.05.2026, 15:22

İTV-nin, yoxsa "Hədəf"in sahibinin qeyri-peşəkarlığı... - Yalçın İslamzadə "sandığı açdı"

SON XƏBƏRLƏR

BÜTÜN XƏBƏRLƏR