Emosional qərarların ədalət sisteminə təsiri...
CƏMİYYƏT
04.03.2025, 12:09
Biz bu məqalədə emosional şəkildə verilmişdir qərarların nə dərəcə ədalətli və məqsədəuyğun olduğunu düşünəcək, araşdıracağıq.
Hər bir insanın normal həyatında verdiyi qərarlarlarda da emosionallıq, obyektivlik mövcuddur, lakin Hüquq sahəsi üzrə bu mövzuya yanaşıldıqda isə bu bir çox yanlışlıqlara aparıb çıxara bilər.
Məqalədə bu kimi problemlərin həlli yollarına, strategiyalarına qəsa baxış edəcəyik.
Açar sözlər: emosional təsir, subyektiv yanaşma, qərarvermə mexanizmi, neytral düşüncə, emosional intellekt
Giriş
İnsan həyatı boyunca fərqli situasiyalarda seçim etməli olur. Bu seçimlər işgüzar münasibətlər, şəxsi həyat və ictimai fəaliyyət kimi müxtəlif sahələrdə özünü büruzə verir. Qərarvermə prosesi rasional düşüncə və analitik yanaşma tələb etsə də, emosional faktorlar bu qərarların formalaşmasına təsir göstərə bilər.
Bəzi hallarda emosiyalar insanın obyektiv düşünmə qabiliyyətini zəiflədərək qeyri-rasional qərarların qəbul edilməsinə səbəb olur. Hüquqi, inzibati və sosial məsələlərdə obyektivliyin qorunması olduqca vacibdir, lakin emosional təsirlər tərəfsiz qərar qəbul etmə prosesini çətinləşdirə bilər. Emosiyaların qərarverməyə təsiri və onların minimuma endirilməsi yolları isə ciddi müzakirə tələb edir.
İnsan beyni qərarvermə zamanı həm məntiqi, həm də emosional düşüncədən istifadə edir. Lakin emosional reaksiya nə qədər güclü olarsa, qərarın rasional əsaslandırılması bir o qədər çətinləşir. Emosional təsirlər bir çox sahələrdə problemlər yarada bilər. Hüquq sahəsində qərarlar tam obyektiv olmalıdır, lakin bəzi hallarda hakimlərin və hüquq mühafizəçilərinin emosional təsirlər altında subyektiv mövqe tutduğu müşahidə olunur. İctimai təzyiq və emosional nitqlər qərarların neytrallığını poza bilər.
İdarəetmə və təşkilati qərarlar zamanı rəhbər şəxslər işçiləri qiymətləndirərkən obyektiv kriteriyalardan istifadə etməlidirlər. Lakin emosional bağlılıq və şəxsi münasibətlər bəzən bu obyektivliyə kölgə sala bilər. Sosial münasibətlərdə isə dostluq və ailə əlaqələri bəzi fərdlərin haqsız üstünlük qazanmasına və digərlərinin haqsız yerə ikinci planda qalmasına gətirib çıxara bilər.
Emosional təsirlərin obyektiv qərarverməyə mane olmasının qarşısını almaq üçün bir sıra effektiv strategiyalar mövcuddur. İlk növbədə, emosional intellektin inkişaf etdirilməsi vacibdir. İnsan emosiyalarını tanıyıb idarə etdikdə, daha balanslı və qərəzsiz qərarlar verə bilər. Analitik yanaşma tətbiq edərək, qərar verməzdən əvvəl hadisələr və məlumatlar obyektiv şəkildə dəyərləndirilməlidir. Daxili və xarici faktorların nəzərə alınması, alternativ perspektivlərin qiymətləndirilməsi və müxtəlif mənbələrdən məlumat toplanması neytrallığı artırır. Həmçinin, tələsik reaksiya verməmək və qərarvermə prosesinə vaxt ayırmaq emosional dalğalanmaların təsirini azaltmağa kömək edir.
Nəticə
Emosional qərarvermə insan təbiətinin bir hissəsidir, lakin bu təsirlərin neytrallığı pozmaması üçün müəyyən strategiyalar tətbiq edilməlidir. Xüsusilə hüquq, idarəetmə və sosial münasibətlərdə obyektiv qərarvermə təmin olunmalıdır. İnsanlar emosional təsirləri düzgün idarə etməli, analitik düşüncəyə əsaslanmalı və subyektiv amilləri minimuma endirmək üçün müxtəlif metodlardan istifadə etməlidirlər. Bu yanaşma cəmiyyətin bütün sahələrində daha ədalətli və rasional qərarların qəbul olunmasına töhfə verəcəkdir.
Ədəbiyyat siyahısı
Qasımov, E. (2018). Emosiyalar və qərarvermə psixologiyası. Bakı: Elm və Təhsil Nəşriyyatı, səh. 45-67.
Hüseynov, R. (2020). Qərarvermə prosesində emosional təsirlər. Bakı: Şərq-Qərb Nəşriyyatı, səh. 112-130.
Məmmədova, S. (2019). İdarəetmədə obyektivlik və emosional intellektin rolu. Bakı: Təhsil Nəşriyyatı, səh. 78-95.
Əliyev, A. (2021). Hüquq və ədalətlilik prinsipləri: Emosional təsirlərin rolu. Bakı: Hüquq Nəşriyyatı, səh. 50-72.
Vəliyev, T. (2017). Psixoloji amillərin sosial münasibətlərə təsiri. Bakı: Elm və İnnovasiya Nəşriyyatı, səh. 33-58.
Müəllif: Qafiyə Rzayeva,
Naxçıvan Dövləti Universitetinin Hüquq fakültəsinin tələbəsi
MİA.AZ
Dİgər xəbərlər
SON XƏBƏRLƏR
-
Bakıda həkimin sürücüsü ilə bağban arasında dava - Villada nə baş verib? + VİDEO
Bugün, 00:07 GÜNDƏM
-
Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR
Bugün, 00:06 CƏMİYYƏT
-
Tramp Tehranla anlaşa bilmədiklərini etiraf etdi: "Neftin qiymətinin enməsi İrandan aslıdır"
20.11.2026, 22:22 GÜNDƏM
-
SABİQ NAZİR İDARƏ MÜDİRİ TƏYİN OLUNDU - Əvvəlki müdirə isə Agentlikdə yeni vəzifə verildi
20.11.2026, 21:32 GÜNDƏM
-
Həbsdən çıxıb klubu geri aldılar
20.11.2026, 21:01 İDMAN
-
BDU-nun prorektoru vəzifədən azad olunub
20.11.2026, 20:56 CƏMİYYƏT
-
YAP Ordubad rayon təşkilatında partiyanın 34-cü ildönümünə həsr olunmuş tədbir keçirilib - FOTOLAR
20.11.2026, 18:50 SİYASƏT
-
DTX-dən XARİCDƏ NÖVBƏTİ ƏMƏLİYYAT: iki nəfər saxlanılaraq ölkəmizə gətirildi - FOTOLAR
20.11.2026, 18:45 KRİMİNAL
-
“Dörd tabut”u oxuyursan, düşünürsən...
20.11.2026, 18:34 MƏDƏNİYYƏT
-
Arda Çakmak klub prezidentliyindən gedir: "Namizəd olmayacağam"
20.11.2026, 18:09 İDMAN
-
Dəyişiklik QHT-lərə necə təsir edəcək? – “Tam dayandırma tətbiq edilirsə...”
20.11.2026, 18:03 SİYASƏT
-
Türkiyədə deputatın toxunulmazlığı ləğv olunur
20.11.2026, 17:52 SİYASƏT
-
"Putin Çindəki uğursuzluğunun qəzəbini Ukraynadan çıxır" - Zelenskidən açıqlama
20.11.2026, 17:49 GÜNDƏM
-
Rusiyada qəribə olay: yüzlərlə canavar -56 dərəcədə bir araya gəldi və...
20.11.2026, 17:30 DÜNYA
-
Azercell-in 30 il səninlə lotereyasında daha 14 abunəçi iPhone 17 Pro 2 abunəçi isə Toyota Corolla Cross qazandı!
20.11.2026, 17:22 İQTİSADİYYAT
-
BDU-nun rektoru ölüm işinə görə vəzifədən çıxarılıb? - Elçin Babayevin xanımı danışdı
20.11.2026, 17:07 GÜNDƏM
-
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank 3 günlük məzənnəni açıqladı
20.11.2026, 17:00 İQTİSADİYYAT
-
Bakı və rayonlarda yağış intensivləşəcək - Xəbərdarlıq
20.11.2026, 16:58 GÜNDƏM
-
Millətlər Liqasının püşkü atıldı
20.11.2026, 16:51 İDMAN
-
Bir ay əvvəl qəfildən halı pisləşən baş məşqçi: "Əlayam, oyuna dönməyi səbrsizliklə gözləyirəm"
20.11.2026, 16:40 İDMAN
-
Putindən Finlandiyanın rus idmançılarına qadağasına sərt reaksiya: "Hardadır Beynəlxalq İdman Arbitraj Məhkəməsi?"
20.11.2026, 16:27 İDMAN
-
IX sinifdən kolleclərə qəbul dayandırılacaq
20.11.2026, 16:22 CƏMİYYƏT
-
İran XİN: "ABŞ blokadanı ləğv etməlidir"
20.11.2026, 16:09 DÜNYA
-
SOCAR Mərkəzi Avrasiyanın ən böyük şirkətlərinin reytinqinə başçılıq edib
20.11.2026, 16:02 İQTİSADİYYAT
-
"Yanıma gəldi, dedi ki..." - Özgür Özəl AKP-yə keçən bələdiyyə sədrinin sirrini açdı
20.11.2026, 15:49 SİYASƏT
-
"Qalatasaray"da 4 futbolçunu yola salır
20.11.2026, 15:28 İDMAN
-
Jurnalistlər üçün müsabiqə elan olunub
20.11.2026, 15:21 PRESS
-
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTOLAR
20.11.2026, 15:07 GÜNDƏM
-
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” adlı beynəlxalq simpozium keçiriləcək
20.11.2026, 15:03 MƏDƏNİYYƏT
-
Azərbaycanda əhalinin sayı artıb
20.11.2026, 14:57 GÜNDƏM
-
Deputat: "Ən vacib məqamlardan biri kadr siyasətidir" - "Gələn şəxs Məleykə Abbaszadənin qurduğu sistemi, mühiti dağıtmamamlıdır"
20.11.2026, 14:55 SİYASƏT
-
“Tünzalə tovuzlu qızımızdır, ancaq..." - Elza Seyidcahan ona keçmişini unutmasnı xatırlatdı
20.11.2026, 14:28 ŞOU-BİZNES
-
Deputat Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTOLAR
20.11.2026, 14:21 SİYASƏT
-
Nazir müavini Rauf Hacıyevin gəlini - Toydan sonra ilk paylaşımı etdi + FOTOLAR
20.11.2026, 14:07 ŞOU-BİZNES