Nə ABŞ, nə BMT – İsraili bu dövlət yaradıb (TƏHLİL)
16-10-2024 [18:00]
Fransa Prezidenti Emmanuel Makron deyib ki, Baş nazir Benyamin Netanyahu İsrailin BMT-nin qərarı ilə yaradıldığını unutmamalıdır.
Aydın məsələdir ki, Makronun bunu deməsinin əsas səbəbi İsrailin BMT əleyhinə kəskin bəyanatlar verməsi və təşkilatın Baş katibi Antonio Quterreşin ölkəyə girişinə qadağa qoymasıdır. Bununla belə, onun “İsrail BMT-nin qərarı ilə yaradılıb” sözləri qərəzlidir, lakin bütünlüklə yanlış deyil.
Belə ki 1947-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən hazırlanmış paylaşma planı ilə Fələstin bölgəsində müstəqil ərəb və yəhudi dövlətləri ilə birlikdə beynəlxalq Qüds rəhbərliyinin qurulması istənildi. Nəticədə İsrail 1948-ci ildə müstəqilliyini elan etdi. BMT-nin Nizamnaməsi isə 1945-ci il 26 iyunda San-Fransisko konfransında 50 dövlətin nümayəndəsi tərəfindən imzalanıb. 1945-ci il 24 oktyabrda qüvvəyə minib. Yəni BMT 1945-ci ildə yaranıb. Cəmi üç ildir fəaliyyət göstərən bir ölkənin sıfırdan, özü də ərəblərin yaşadığı bir regionda yəhudi dövləti yaratması mümkünsüzdür.
Rəsmi olaraq İsrail BMT qərarı ilə qurulsa da, tarixi mərhələdə İsrailin qurucusu Böyük Britaniya imperiyası idi. Belə ki, yəhudi dövləti və sionizmin “fikir atası” Teodor Herzl yəhudilərin dünyanın hər yerində ikili standartlara, yəni antisemitizmə məruz qaldığını düşünür, buna görə bir dövlətlərinin olmasını istəyirdi. Bu minvalla o, dövrün nüfuzlu, varlı və siyasi əlaqələri geniş olan yəhudiləri ilə təmas quraraq arzusunu gerçəkləşdirməyi düşünürdü. Sözügedən məsələdə ilk ciddi təşəbbüsü Osmanlıda tanınan yəhudi hüquqşunas Emmanuel Karasu ilə təmas qurması olur. Karasu dövrün Osmanlı sultanı II Əbdülhəmidlə yaxın olduğu üçün Herzl onun hüzuruna çıxara bilir. T.Herzl sultandan Fələstində yəhudilər üçün torpaq satmağını, əvəzində Osmanlının bütün xarici borclarını ödəməyi təklif edir. Bilinənin əksinə, II Əbdülhəmid Herzlə kobud davranmır, lakin əsl niyyətini sezərək təklifini rədd edir. T.Herzl bundan sonra Böyük Britaniyanın qapısını döyür və dəstək qazanmağa çalışır. O, 1904-cü ilə qədər səylərini davam etdirsə də ömrü yetmir. Bununla belə Britaniyada yaşayan nüfuzlu və varlı yəhudilər T.Herzlin Yəhudi dövləti ideyasını davam etdirir.
1914-cü ilin noyabrında Osmanlı imperiyasına müharibə elan etdikdən dərhal sonra İngilis Müharibə Kabineti savaş xərclərini qarşılamaq üçün varlı və nüfuzlu yəhudilərin dəstəyini qazanmaq məqsədi ilə hərəkətə keçdi. 1917-ci ildə İngiltərə hökuməti Fələstində, yəhudi əhalinin az məskunlaşdığı Osmanlı bölgəsində “Yəhudi xalqı üçün milli ev”in qurulmasına dəstəyini elan edən Balfur Bəyannaməsini açıqladı. Osmanlının I Dünya müharibəsində məğlub olmasından sonra Fələstin Böyük Britaniya mandatı halına gəldi və Balfur Bəyannaməsinə uyğun olaraq yəhudilərin bölgəyə kütləvi köçünə başlandı. Lakin tədricən proseslər Böyük Britaniyanın nəzarətindən çıxdı. Vəziyyəti görən Britaniya Fələstinin gələcəyini cəmi üç ildir qurulan BMT-nin öhdəsinə buraxdı.
Nəticə etibarilə BMT olmasaydı belə, Böyük Britaniya yəhudilərin dövlət yaratmasına icazə verəcəkdi. Sadəcə bunu Böyük Britaniya etsəydi, imperiyanın digər müstəmləkələrində bənzər tələblər irəli sürülməsi ilə nəticələnə bilərdi. Digər tərəfdən, ingilislər regionda yenə özlərinin yaratdığı ərəb dövlətləri ilə münasibətlərin pisləşməsini istəmədiyi üçün belə bir qərar verdi. İsrail dövlətini yaradan BMT yox, Böyük Britaniyadır.
Turan Rzayev
MİA.AZ
SON XƏBƏRLƏR
Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR
20 Yanvar faciəsindən 36 il ötür
Astarada zəlzələ olub
Sumqayıtda "alma ovu"na çıxan məmur harada işləyir? - VİDEO
YPG İŞİD-çiləri həbsxanadan buraxdı - Ordu hərəkətləndi
Mehriban Əliyeva: "Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin!" - FOTO
Bolqarıstan prezidenti istefa verdi: "Oliqarxiya hakimiyyətə nəzarəti ələ keçirdi..."
"İcra başçısının müavini utanıb ərizə yazıb işdən çıxıb" - Rayon deputatlarından qalmaqallı videoya reaksiya
Prezident İlham Əliyev İsveçrədə - Görüşlərə Heydər Əliyev də qatılıb + FOTOLAR (Yenilənib)
"Namaz qılıb oruc tutmasam da..." - İcra başçısının müavinin əri qalmaqallı videoya görə üzr istədi, daha sonra isə... (YENİLƏNB)
Rusiya Ukraynada irəliləyir - Daha iki qəsəbə ələ keçirildi
Ceyhun Bayramovla ABŞ dövlət katibi arasında telefon danışığı olub - Nələr müzakirə edilib?
NORVEÇİN BAŞ NAZİRİ NOBELƏ GÖRƏ KÜSƏN TRAMPA CAVAB VERDİ: "Dəfələrlə sizə dedim..."
İranda internet bərpa olunur - Həftənin sonuna qədər
“Əli və Nino” kitab evinin sahibi “Liv Bona Dea” Hospitalda nələrlə üzləşib? - Şikayət + Cavab (Yenilənib)
Veysəloğlu Şirkətlər Qrupunun rəhbər heyəti Şəhidlər Xiyabanını ziyarət edib - FOTOLAR
Sabah Azərbaycanda güclü külək əsəcək - Xəbərdarlıq
Axtarışda olan 3 nəfər Azərbaycana ekstradisiya edilib
Vəkil Zabil Qəhrəmanova daha iki maddə ilə ittiham verilib
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank 2 günlük məzənnəni açıqladı
Kabildə gücvlü partlayış olub - Azı 10 nəfər ölüb
“Qurtuluş” Reabilitasiya Mərkəzi barədə cinayət işi açılıb - Nəsimi Nəbizadə ilə reklam şousu fiaskoya uğrayıb (Yenilənib)
Bakıda oğurluq edən qardaşlar saxlanılıb
İCRA BAŞÇISI DANLANDI - Qalmaqallı video rayon rəhbərinin məzuniyyətdən erkən dönməsinə səbəb oldu (VİDEO)
Əli Əsədov qərar imzalayıb - Tibb işçilərinin maaşları ilə bağlı
Qiyas Sadıqovun partiyaya sədrliyi təsdiqlənib
"Qarabağ" - "Ayntraxt" oyunu: nə qədər bilet satılııb?
Bakıda nəqliyyat hərəkətinə məhdudiyyət qoyulcaq - 20 yanvara görə
Azərbaycan əhalisinin sayı açıqlanıb
İTV-nin Yayım Şurasına yeni namizədlərın adları bəlli oldu - SİYAHI
Çempionlar Liqası: "Qalatasaray" "Atletiko Madrid"lə oyuna hansı oyunçularla çıxacaq?
Alim Qasımov: "Qadınlara araq vermədik, içib sərxoş olalar..."
"Burada pis nə var ki?" - Niyaməddin Musayevdən gecə klublarında oxumasına reaksiya
Ombudsman bəyanat verdi - MƏTN
İCRA BAŞÇISININ MÜAVİNİNİN ƏRİ XALQIN İNANCINI TƏHQİR ETDİ - Xanım məmur bu paylaşıma görə istefa verir? (VİDEO)
Bakıda sulu qar yağacaq - Sabahın hava proqnozu
“Yaponiya, Koreya - hamısı Kitaydır” - Meyxanaçı Balaəli + VİDEO
Deputat maaşlarla bağlı dəyişikliyə izahat verdi