Aprelin 24-də dünya erməniləri uydurduqları saxta soyqırımın 99-cu ildönümünü qeyd etdilər. Həmin gün Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının (BAXCP) rəhbərliyi Bakının və Azərbaycanın digər ərazilərinin erməni hərbi birləşmələrindən azad edilməsi zamanı həlak olan türk əsgər və zabitlərinin xatirəsinə ucaldılmış abidənin ziyarətinə getdilər. Ancaq Azərbaycanın siyasi qüvvələri bu məsələdə BAXCP ilə həmrəylik nümayiş etdirmədilər. "Reytinq"ə müsahibə verən BAXCP sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyevlə söhbətə bu mövzudan başladıq.

- Azərbaycanın daxilində özünü milli, müxalif qüvvə adlandıranların bir çoxu, ölkənin maraqlarına uyğun olmayan addımlar atılanda bunun üzərindən sükutla keçirlər. Halbuki, iqtidarın öz missiyası, müxalifətin də öz missiyası var və bu, bütün dünyada qəbul olunub. Elə məsələlər var ki, iqtidar dövləti təmsil etdiyinə görə o barədə açıq danışa bilmir, müxalifəti isə istədiyini deyə bilər. Amma bizimkilərin müxalifətçilik səviyyəsi o həddə deyil ki, bunu anlasınlar. Biz, uzun illərdir 24 aprellə bağlı tədbirlər keçiririk. Ermənilər iddia edirlər ki, guya onlara qarşı soyqırım həyata keçirilib. Amma hamı bilir ki, o dövrdə hansı hadisələr baş verib.

Türkiyənin baş naziri Ərdoğan da dəfələrlə təklif edib ki, bununla bağlı birgə komissiya yaradılsın və faktlar araşdırılsın. Bunu sözdə yox, əməldə də həyata keçirmək olar. Əslində, 24 apreldə Ərdoğan həmin hadisələr zamanı ölən türk əsgərlərini belə xatırlamadı.

Bilirsiniz ki, erməni başkəsənləri tərəfindən yüzminlərlə türk qətlə yetirilib. Soruşmaq lazımdır ki, köçürülmə qərarı niyə verildi? Ona görə ki, türklərin silahlandırdığı ikiyüz minlik erməni qiyam qaldırıb, türk kəndələrini soyqırıma məruz qoymuşdular. Erməni başkəsənlərinin Azərbaycanda törətdikləri cinayətlər də faktlarla sübuta yetirilib.

Ancaq Ərdoğanın həmin çıxışında tamam fərqli bir mövqe tutuldu, guya burada türklər o qədər zərər görməyib. Bu da onun prezident seçilmək niyyəti ilə bağlıdır. Bununla Qərbin xoşuna gəlmək istəyir. Amma hesab edirəm ki, belə bir mövqe sərgiləməklə çox ciddi yanlışlığa yol verdi. Bu, həm də bizə zərbədir. Əminəm ki, Ərdoğan bunu təzyiq qarşısında elədi və türk dövlətini yox, öz şəxsi maraqlarını daha üstün tutdu.

- Belə baxanda, Ərdoğan bu yanaşma ilə 15 ildir hakimiyyətdə qala bilib. Sizcə, bundan sonra da davam edə biləcəkmi?

- Bu gün Ərdoğanın maraqlarına uyğundur ki, Azərbaycanla münasibətləri yüksək səviyyədə saxlasın. Bu, bizim qardaş xalq olmağımızla deyil, Ərdoğanın iqtisadi maraqları ilə əlaqəlidir. Çünki Azərbaycan üzərində enerji daşıyıcıları Avropaya gedir, Ərdoğan da bundan faydalanır. Mən sizi əmin edirəm ki, Azərbaycanın iqtisadi gücü olmasaydı, çoxdan Ermənistanla sərhədləri açıb, ticarət ələqaləri qurardılar.

- Amma bizdə də müəyyən qüvvələr sanki gözləyirdilər ki, ilk dəfə Ərdoğan məsələnin üzərinə getsin...

- Ərdoğana yarınmaq istəyən qüvvələr var. Bilirlər ki, Ərdoğan Türkiyədə hakimiyyətdədir, artıq orda da siyasi rejim gündən-günə güclənir. Bir qrup da Qərbdən maliyyələşən, ordan faydalanan tərəf olduğundan, bu məsələdə Ərdoğanın mövqeyini dəstəkləyir.

Müharibə, öz dövlətinə qarşı çıxmaq, separatizmə yol vermək çox pis şeydir. Öz ata-babalarının insanlığa qarşı ağır cinayətdə ittiham olunmasına imkan vermək mənəvi cəhətdən şikəstlikdir. Kimsə düşünürsə ki, bu yolla Qərbi sakitləşdirə biləcək, çox ciddi səhvə yol verir. Ermənilər bunun ardınca onları məcbur edəcək ki, "soyqırım" ifadəsini işlətsinlər. Çalışacaqlar ki, bu sözü Amerikadan öncə Türkiyəyə dedirtsinlər. Onun ardınca təzminat və üzr istəmək məsələsi meydana çıxacaq.

Sonra kürd terrorçularından üzr istənilməsi, onlara kompensasiya verilməsi, arxasınca ərazi iddiaları məsələsi gündəmə gələ bilər. Hesab edirəm ki, Ərdoğan iqtidarda olduğu müddətdə Türkiyə böyük problemlərlə üz-üzə qalacaq. Çünki bu dəqiqə iqtidar partiyasının əsas siyasəti ölkənin inkişafına yox, hakimiyyətin qorunub saxlanmasına yönəlib. Ərdoğan yürütdüyü siyasətlə hamını özünə düşmən edib. Bir Azərbaycanla münasibətləri yaxşıdır, onun da səbəbini qeyd elədim. Ancaq Ərdoğan ermənilərə üzrxahlıq eləməklə milyonlarla sadə azərbaycanlının qəlbini qırdı.

- Qüdrət bəy, Siz bir neçə il öncə Rusiya ilə bağlı ortaya fərqli mövqe qoysanız da, bu, birmənalı qarşılanmırdı. Artıq Rusiyanın hansı mövqe tutduğu bəllidir. Sizcə, Azərbaycan indi hansı mövqe tutmalıdır ki, həm müstəqilliyini qoruya, həm də Qarabağı azad edə bilsin?

- Azərbaycanın Rusiyaya yönəlik siyasətinə aydınlıq gətirilməlidir. Azərbaycan xalqı bilməlidir ki, biz Rusiya ilə münasibətləri tənzimləmək, Qarabağ probleminin həlli üçün nələri təklif edirik.

Rusiya regional gücdür və nüvə silahına malikdir. Onu da bilirəm ki, biz, Qarabağ probleminin həlli üçün Rusiya ilə dil tapa bilərik, amma Amerika və Avropa Birliyi ilə yox. Çünki onlar indiyə qədər birmənalı şəkildə Ermənistanı dəstəkləyib, bundan sonra da dəstəkləyəcəklər. Əlbəttə, Rusiya Ermənistanı daha ciddi dəstəkləyib, amma Rusiya ilə dil tapmaq mümkündür.

Rusiya Krımı işğal elədi. ABŞ-ın borcu idi ki, qarant dövlət kimi işğalçı ordunun ordan çıxarılmasında iştirak eləsin. Amma bunlar kənardan gülünc görünən addımlar atdılar və özlərinin nə qədər qorxaq, həm də öhdəliklərinə sayğısız olduqların göstərdilər. Belə dövlətlərə güvənib Rusiya ilə üz-üzə gəlmək olmaz.

Gürcüstandakı 2008 hadisləri, Krımdakı proseslər gözümüzün qarşısında baş verdi. Ona görə də Qarabağ naminə Gömrük İttifaqına da, Avrasiya İttifaqına da daxil ola bilərik. Hətta neft-qaz siyasətimizi də Rusiya ilə razılaşdırıb həyata keçirmək mümkündür.

Vaxtiylə mən səsləndirmişəm ki, türk dövlətlər birliyi, türk-slavyan respublikaları ittifaqı yaratmaq olar. Bu məsələlər də müzakirə olunmalıdır.

İndki məqamda Azərbaycan Ukraynanın ərazi bütövlüyünü tanınmalıdır, amma Rusiya ilə münasibətləri normallaşdırmalıyıq. Rusiya ilə Qarabağ məsələsinin həlli üçün razılıq əldə olunsa, bir sıra güzəştlərə də getmək mümkündür. Əsas odur ki, ən ağır problemimiz həll olunsun. Amma mən bilmirəm ki, indi Azərbaycan iqtidarı Rusiya ilə münasibətdə hansı siyasəti aparır. Bir daha vurğulayıram ki, bizim Qərbdən Qarabağ məsələsi ilə bağlı ədalətli mövqe gözləməyimiz absurddur. Siz görmüsünüzmü Qərb indiyə qədər Erəmənistana hansısa sanksiya tətbiq eləsin? Əksinə, Türkiyəni məcbur edirlər ki, Ermənistanla sərhədləri açsın. Yəni, Avropanın ikili standartları göz önündədir. Münaqişənin davam elədiyi illərdə Amerikada, Avropada nə qədər lider dəyişib, amma o dövlətlərin siyasəti dəyişməyib. Ona görə də bizim bu məsələdə Avropadan dəstək alacağımız az inandırıcıdır. Bu səbəbdən də Rusiya ilə anlaşıb razılığa gəlmək ən optimal variantdır.

- Hazırda Rusiyanın yürütdüyü siyasəti nəzərdən keçirəndə Azərbaycan üçün təhlükə görürsünüzmü?

- Əlbəttə, bu təhlükəni görürəm. Əgər Putin ABŞ və Avropa tərəfindən durdurulmasa, daha sərt addımlar atacaq. Qarant dövlət kimi onlar müharibədən də qorxmadıqlarını nümayiş etdirməliydilər.

Obamanın zəif siyasətçi olması, Avropanın da güclü lider önə çıxara bilməməsi bu mərhələdə Rusiyanın daha da irəli getməsinə səbəb olub. "KQB" məktəbi keçmiş Putin də bunu yaxşı gördüyündən, daha rahat hərəkət edir. Ona görə də Qarabağ problemini Rusiyanın əli ilə həll etməyə çalışmalıyıq. Türkiyəyə güvənməyə dəyməz. Çünki birinci Qarabağ savaşında Türkiyənin bizə nə qədər dəstək verdiyini, hara qədər gedə bildiyini görmüşük.

Türkiyə NATO-nun üzvüdür, ABŞ-dan asılı bir dövlətdir. Ərdoğanın hərdən Amerika əleyhinə danışmağına baxmayın, real mənzərə başqadır. Müharibə vaxtı onların Ermənistana taxıl verdikləri sübut olundu. Hansı ki, həmin dövrdə ermənilər bizim rayonları işğal edirdilər. Türkiyəyə qardaş deməklə məsələ düzəlmir.
Türklər vaxtiylə Azərbaycana yardım edib, əsgərləri burda şəhid olublar. Amma bugünkü Türkiyə həmin Türkiyə deyil. Mən də Türkiyəni çox sevirəm, amma Türkiyənin bizə bundan artıq kömək edəcəyini düşünmürəm.

Mən həmişə ürək ağrısı ilə xatırlayıram. Rəhmətlik Əbülfəz bəy deyirdi ki, Süleyman Dəmirəldən iki dənə mülki helikopter istəyəndə, deyib ki, bu addım Türkiyənin münaqişəyə qoşulması kimi dəyərləndiri-lə bilər.

Sözsüz ki, o vaxt Amerika da buna imkan vermirdi. O zaman Amerika müharibənin gedişində Ermənistana yox, bizə sanksiya tətbiq elədi. Bütün bunları nəzərə alaraq, hesab edirəm ki, mövcud reallıqlar çərçivəsində Rusiya ilə üz-üzə gəlməkdən maksimum yayınmaq lazımdır. Rusiyanın istədiyi odur ki, Azərbaycan alternativ enerji dəhlizi olmasın. Biz də buna gedə bilərik. Buna görə də Avropanın bizdən inciməyə haqqı yoxdur. Çünki Avropa indiyə qədər bütün gücü ilə Ermənistana dəstək verib. Bu səbəbdən də Rusiya ilə anlaşmağa çalışmalıyıq.

- Ukrayna hadisələrinin birinci mərhələsində bildirilirdi ki, bu, Azərbaycan müxalifətinin mövqelərini gücləndirəcək. Amma Rusiyanın müdaxiləsindən sonra hakimiyyətin gücləndiyi vurğulandı. Siz necə düşünürsünüz, bu hadisələr həqiqətənmi Azərbaycan iqtidarının güclənməsinə xidmət edir?

- İqtidarın mövqeyi onsuz da güclü idi. Azərbaycanda digər siyasi qüvvələrin ölkənin ictimai-siyasi həyatına təsir gücü sıfır səviyyəsindədir. Mən də həmin mövqeləri oxuyuram. Amma hesab edirəm ki, Rusiyanın Ukraynaya müdaxiləsindən sonra Azərbaycanda rusiyapərəstlərin mövqeyi güclənib. Hesab etmirəm ki, Azərbaycanın daxili siyasi sistemi çox güclüdür. Rusiya hesab etsə ki, burda hakimiyyəti dəyişib rusiyapərəst qüvvəni hakimiyyətə gətirə bilər, dərhal bu istiqamətdə işə başlayar. Rusiyada o əminlik olmadığına görə indiki iqtidarla əməkdaşlığa üstünlük verir.

Ukrayna hadisələri göstərdi ki, Azərbaycan iqtidarı çalışmalıdır ki, daxildəki nifrət və düşmənçilik yumşalsın, münasibətlər sivil məcraya düşsün. Ona görə də mən təklif eləmişdim ki, həbsdə olan müxalifətçilər əfv edilsin. Qarşıdan Heydər Əliyevin doğum günü gəlir, bunu əsas tutaraq, əfv fərmanı imzalamaq olar.

Azərbaycan Avropa Olimpiya Oyunlarına ev sahibliyi edəcək. Ona görə də ölkədə münasibətlər yumşalmalıdır ki, kənardan təhlükə yarandıqda, bütün siyasi qüvvələrin bir araya gəlib xalqı səfərbər etmək imkanları olsun. Elə olmasın ki, xaricdən müdaxilə olanda daxildəki parçalanmış qüvvələr ona dəstək versinlər. 2013-cü ildə Rusiya bunu sınadı və gördü ki, daxildə müəyyən qüvvələr ona dəstək verə bilər.

- Məsələ ondadır ki, bu gün iqtidar-müxalifət münasibətləri yumşalacaq səviyyədə deyil...

- Ola bilər ki, radikal müxalifətlə münasibətləri qısa müddətdə normal məcraya gətirmək mümkünsüzdür. Amma iqtidar konstruktiv müxalifətlə əməkdaşlıq etməli, çoxpartiyalı sistemin güclənməsinə şərait yaratmalıdır. Bu gün narazı kütlə dövlətə, millətə bağlı siyasi qüvvələrin ətrafında toplaşmayıbsa, bu narazı qüvvə yönləndirilmirsə, onlar bir anın içində xaricdən gələn gücün ətrafında birləşə bilərlər. Dövlətin suverenliyinə qarşı ən böyük təhlükə də budur.

- Hakim partiya nümayəndələrinin parlamentdəki müxalifət qüvvələri ilə görüşü keçirildi. Bunu ilkin addım kimi qəbul etmək olarmı?

- Çox istərdim ki, müzakirələr davam eləsin, bizim təklifləri dinləsinlər. Bizim məhkəmə və digər sahələrlə bağlı islahatların aparılması yönündə də təkliflərimiz var. Çoxpartiyalı sistem gücləndirilməli, partiyalara ayrılan maliyyə vəsaiti artırılmalıdır.

Rusiyada Putin imkan verib ki, narazı qüvvə Jirinovskinin, Züqanovun, Mironovun ətrafında toplaşıb. Həmin qüvvələr partiyalar ətrafında toparlanmasaydı, yaxud Nemsovun yanında olsaydı, bəlkə də Moskva küçələrinə bir milyon etirazçı çıxardı. Amma Putin çoxpartiyalı sistemə yer verib, hamısı parlamentdə yüksək səviyyədə təmsil olunurlar. Azərbaycan hakimiyyəti də bundan nümunə götürməlidir. Öncə cəmiyyətdə münasibətlər yumşaldılmalı, beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən siyasi motivlərlə həbs olunduğu iddia edilən şəxslər dərhal azadlığa buraxılmalıdır. Ona görə də hesab edirəm ki, hakimiyyət yumşaldıcı addımlar atmalıdır. Daxildə elə vəziyyət yaratmalıyıq ki, xarici təzyiqlər qarşısında ölkənin siyasi sisteminin davamlılığı olsun.