“Yeni orfoqrafiya qaydaları “Söz necə deyilir, o cür də yazılsın” prinsipi ilə hazırlanıb” – Direktor detalları sadaladı
CƏMİYYƏT
16.01.2018, 13:22
"Orfoqrafiya Komissiyası "Azərbaycan dilinin orfoqrafiya qaydaları” layihəsini "Söz necə deyilir, o cür də yazılsın”, yəni "Fonetik” prinsipə əsaslanaraq hazırlayıb”.
Bunu "Report”a açıqlamasında Dövlət Dil Komissiyasının üzvü, Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun direktoru, akademik Möhsün Nağısoylu deyib.
O, nümunə göstərərək bildirib ki, ərəb dilindən alınan "iyyat”, "iyyət”, "iyyə” şəkilçisindən istifadə olunan sözlər bir "y” ilə tələffüz olunur: "Məsələn, "ədəbiyyat”, "üslubiyyət”, "məşğuliyyət” və s… Biz bu sözləri bir "y” ilə tələffüz edirik. Yeni layihədə olan təkliflər qəbul olunarsa, bu, həm də indiyə qədər mövcud olan qarışıqlıqları aradan qaldıracaq. Belə ki, bəzi sözlər iki "y” ilə, bəziləri isə bir "y” ilə yazılır. Məsələn, "mədhiyyə”, "ehtiyyat” iki, "mərsiyə”, "cəfəngiyat” isə bir "y” ilə yazılır, amma çox yerdə, elə ədəbiyyatlarda da bu qarışdırılır. Biz də bu qarışıqlığı aradan qaldırmaq üçün təklif edirik ki, belə sözlərin hamısı bir "y” ilə yazılsa daha yaxşı olar”.
Direktorun sözlərinə görə, "Azərbaycan dilinin orfoqrafiya qaydaları” layihəsində sonu iki samitlə qurtaran bəzi sözlərin mənbə dildən fərqli olaraq bir samitlə yazılması təklif olunur: "Bu təkcə avropalı mənşəli sözlərə yox, ərəb və fars dilindən alınan sözlərə də şamil edilir. "Stress”, "ekspress”, "konqress”sözünün iki "s” ilə yazılmasına ehtiyac yoxdur, çünki o bir "s” ilə tələffüz olunur”.
Mütəxəssis "Press” sözünün də bu qaydalara əsaslanıb-əsaslanmayacağı ilə bağlı suala cavab verərək bildirib ki, bu sözün dilimizdə bir "s” ilə yazılan variant da var: "Bu səbəbdən ola bilər "press” sözü istisna kimi saxlanılsın”.
"Əsgər” sözünə gəlincə, dilçi alim bildirib ki, bu söz indiyə kimi səhv yazılıb, həmin söz mənbə dildə "əskər”dir: "Digər bir söz isə "İsgəndər” sözüdür ki, həmin söz mənbə dildə "k” ilə yazılır. "İşgəncə”, "əsginas” sözü də bu qisimdəndir. Lüğətin hazırlanmasında fonetik prinsipə əsaslandığımız üçün, sözlərin deyiliş formasında yazılması əsas məqsədə çevrilib. Fonetik prinsip dili daha da asanlaşdıracaq. Onu da qeyd edim ki, lüğətimizdə bu tip olan "iskənə” sözü "k” ilə yazılır. Bu da bəzi insanlarda çaşqınlıq yaradır. Bəzən sual verirlər ki, niyə "misgər” sözü g” ilə yazılır, çünki o sözdəki "gər” peşə mənalı şəkilçidir. Məsələn: "zərgər”. Bu söz onlarla qarışdırılmamalıdır”.
"Fonetik prinsipə keçilməsinin bir məqsədi də dilimizin, imlamızın türk dilləri ilə ortaqlaşmasıdır. Məsələn, türklər ancaq fonetik prinsipə əsaslanır. Biz də istəyirik ki, heç olmasa əlifba məsələsində yaxınlaşmaya nail olaq. Hazırda bütün dünyada çalışırlar ki, sözlərin tələffüzü ilə yazılış forması arasında çox fərq olmasın”, – deyə, M.Nağısoylu əlavə edib.
Dİgər xəbərlər
SON XƏBƏRLƏR
-
İlham Əliyev Şuşadan görüntü paylaşdı - VİDEO
Bugün, 20:44 GÜNDƏM
-
Nazpəri Dostəliyeva evinizdən oğurlanan 311 min manatdan danışdı: "6 gənc idi, 5-i isə idmançıydı"
Bugün, 18:32 MƏDƏNİYYƏT
-
Bakıda və rayonlarda külək güclənəcək - Xəbərdarlıq
Bugün, 18:20 GÜNDƏM
-
Məhəbbət Kazımovun qardaşı vəfat etdi - FOTO
Bugün, 17:42 CƏMİYYƏT
-
7 QHT rəhbəri “Azəriqaz” yanında İctimai Şuranın üzvü seçildi - Aralarında SOCAR-ın keçmiş prezidenti də var + SİYAHI
Bugün, 15:40 CƏMİYYƏT
-
İlham Əliyev Xankəndi və Şuşada - Prezident sakinlərlə görüşüb (FOTOLAR, YENİLƏNİB)
Bugün, 14:58 GÜNDƏM
-
İlham Əliyev Xankəndidə Zəfər parkında - FOTOLAR
Bugün, 14:28 GÜNDƏM
-
Sabah yağış yağacaq
Bugün, 13:14 CƏMİYYƏT
-
“O zaman biz – mən, Tamerlan Qarayev və Ziyad Səmədzadə..." - Sabiq deputatdan açıqlama (FOTO)
Bugün, 13:07 SİYASƏT
-
Rövşən Nəcəf İtaliyada - Yeni vəzifəyə təyin olunan sabiq nazir rəsmi təqdimatda göründü (FOTOLAR)
Bugün, 11:54 İQTİSADİYYAT
-
Rusiyadan Ermənistana karbamid və un göndərilib - Azərbaycandan tranzit keçməklə...
Bugün, 11:05 İQTİSADİYYAT
-
ABŞ dövlət katibindən Azərbaycana mesaj: "Tərəfdaşlığın daha da möhkəmləndirilməsi və Cənubi Qafqazda..."
Bugün, 10:41 SİYASƏT
-
ABŞ İranı yenə vurdu, SEPAH operativ cavab verdi - Bölgədə gərginlik artır
Bugün, 09:17 GÜNDƏM
-
Azərbaycan neftinin qiyməti 102 dollara düşdü
Bugün, 09:09 İQTİSADİYYAT
-
Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR
Bugün, 00:15 MƏDƏNİYYƏT
-
Əli Nağıyev MDB üzrə həmkarları ilə bir arada: yeni əməkdaşlıq formatları barədə razılıq var - Müzakirə + FOTO
Bugün, 00:03 SİYASƏT
-
Bu gün Müstəqillik Günü qeyd olunur
Bugün, 00:01 GÜNDƏM
-
Zelenski: "Ukrayna ilə Azərbaycan arasında..."
27.05.2026, 18:38 SİYASƏT
-
Rövnəq Abdullayevin kürəkəninin bankındə dəyşiklik - "Rabitəbank"da yenidən pay bölgüsü oldu
27.05.2026, 16:40 İQTİSADİYYAT
-
“EuroHome” qapadıldı, növbə hansı bazarındır? - “Binə”, “Sədərək”, “8-ci km”...
27.05.2026, 15:04 CƏMİYYƏT
-
Hindistan prezidenti İlham Əliyevə məktub göndərdi: "Ölkəmizlə Azərbaycan arasında tarixi və..."
27.05.2026, 14:54 GÜNDƏM
-
Bakının Lökbatan-Güzdək yolunu sel dağıdıb - "Alternativ yol salınır"
27.05.2026, 14:10 CƏMİYYƏT
-
Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz
27.05.2026, 14:10 CƏMİYYƏT
-
"Azər Məmmədovun səlahiyyəti yoxdur, oranı Ziba xanım məsafədən idarə edir" - Sabiq icra başçısı "Azəriqaz"ın rəhbəri haqda belə deyir (FOTOLAR)
27.05.2026, 12:35 CƏMİYYƏT
-
“Orta gücə” malik Azərbaycan....- TƏHLİL
27.05.2026, 11:41 SİYASƏT
-
Hacı Surxay: "Kreditlə, borcla qurban kəsmək olmaz"
27.05.2026, 11:27 CƏMİYYƏT
-
Qurban bayramı: 134 ünvanda satış və kəsim xidmətləri göstərilir
27.05.2026, 11:16 CƏMİYYƏT
-
Lənkəranda hoteldə qadınlara hücum olub
27.05.2026, 10:04 KRİMİNAL
-
Azərbaycan məscidlərində Qurban bayramı namazı qılınıb
27.05.2026, 09:05 GÜNDƏM
-
Azərbaycan nefti ucuzlaşdı - 3.5 dollar
27.05.2026, 09:01 İQTİSADİYYAT
-
Göyçayda 14 il əvvəl törədilmiş qətlin üstü açıldı
27.05.2026, 00:52 KRİMİNAL
-
Prezident Maliyyə Nazirliyinə əlavə səlahiyyət verdi - Fərman
27.05.2026, 00:11 İQTİSADİYYAT
-
Bu gündən ölkədə 5 gün ardıcıl rəsmi iş günü olmayacaq
27.05.2026, 00:07 GÜNDƏM
-
Bu gün Qurban bayramıdır
27.05.2026, 00:04 GÜNDƏM