[b]Eldar Namazov: "Hansısa hakimiyyətdaxili qrup 2005-də parlamentdə çox yer ala bildi, bu seçkilərdə isə başqa bir hakimiyyətdaxili qrup öz adamlarını yerləşdirəcək" [/b] Seçki yaxınlaşdıqca hansı qüvvənin kimlərlə bir yerdə olacağı, kimin kimlə müttəfiqlik edəcəyi bəlli olur. Demək olar ki, müxalifət düşərgəsində hər kəs öz mövqeyini müəyyənləşdirib. Ötən parlament seçkilərində "Yeni Siyasət" blokunu yaradaraq prosesdə aktiv iştirak edən Azərbaycan Naminə İctimai Forumun prezidenti Eldar Namazov bu dəfəki seçkidə hansı formada fəaliyyət göstərəcəyinə hələ də qərar verməyib. Bu barədə bizimlə söhbətləşən politoloq E.Namazovun fikirlərindən aydın oldu ki, o, seçkidə namizəd kimi yox, kənardan dəstəkçi kimi iştirak etməyə üstünlük verə bilər. - Hələlik son qərar verilməyib və müəyyən məsləhətləşmələri davam etdiririk. Ancaq bir vacib istiqamət artıq tam aydındır. Biz bu seçkilərdə gənclər təşkilatlarının fəallarını, ictimai xadimləri dəstəkləmək fikrindəyik. Bizimlə həmfikir olan namizədlərin seçki kampaniyasını qurmaq, bu işdə onlara yardımçı olmaq, şəxsən mən özüm onları dəstəkləmək niyyətindəyəm. Bununla bağlı artıq bir neçə görüşlər, forumlar, treninqlər və seminarlar keçirmişik. Həmin treninqlərin, seminarların mövzusu o olub ki, uğurlu seçki kampaniyasını nə cür aparmaq, əhali ilə necə işləmək, müasir seçki texnologiyalarından necə istifadə etmək olar. Gənclər təşkilatlarının liderlərindən, ictimai xadimlərdən ibarət müəyyən bir qrup formalaşıb və onların seçki kampaniyasında fəal şəkildə iştirak etmək fikrindəyik. Çalışacam ki, bu seçkilərdə bizimlə həmfikir olan insanlara dəstək verək. Şəxsən özümün seçkilərdə iştirak edib-etməyəcəyimə gəlincə, mən, hələ son qərarımı verməmişəm. Mənə elə gəlir ki, ola bilsin, elə qeyd etdiyim şəxslərin seçki kampaniyalarında iştirak edib, onlara dəstək verməklə fəaliyyətim məhdudlaşsın. [b]- Belə anlaşıldı ki, seçkidə namizəd olaraq iştirak etmək niyyətində deyilsiniz. Bu, 2005-ci il parlament seçkilərinin nəticələri ilə bağlıdır, yoxsa başqa səbəblər var? [/b] - Təbii ki, 2005-ci il seçkilərinin nəticələri nəzərə alınır. O nəticələr ondan ibarətdir ki, mən seçkidə qalib gəlmişəm. İştirak etdiyim dairədə öz qələbəmi həm rəsmi protokollarla, həm də "exit-poll"un nəticələri ilə sübut elədim. Azərbaycanda ikinci belə dairə yoxdur ki, orada qalib gələn namizəd həm "exit-poll", həm də rəsmi protokollarla qalibiyyətini sübut eləsin. Amma fakt odur ki, hakimiyyət məni parlamentə buraxmadı. Bu məsələylə bağlı Avropa Məhkəməsində artıq bütün kommunikasiyalar bitir. Yəqin ki, bu yaxınlarda Avropa Məhkəməsi bizim dairə ilə bağlı qərar qəbul edəcək. Bundan o nəticəyə gəlmək olar ki, mandat uğrunda mübarizə aparmaq o qədər də vacib deyil. Əgər Azərbaycanda demokratik dəyişikliklər baş versə, burada kimin hansı dairədə qalib gəlib-gəlməməsi əsas rol oynamır. Burada əsas rol oynayan ictimaiyyətin fəal olmağıdır, demokratik mübarizədə iştirak edən adamların və təbəqələrin sayının artmasıdır. Bunun da əsas yollarından biri bu təbəqələrlə işləyib, onlara dəstək verməkdir. Ona görə də hesab edirəm ki, bu seçkilərin əsas gündəliyi konkret bir fərdin, məsələn, elə Eldar Namazovun hansısa bir dairədə qalib gəlməsi deyil, cəmiyyətin nə qədər fəal olmasıdır. Bu mənada da həm gənclər təşkilatlarının, həm ictimai xadimlərin seçki kampaniyalarında iştirak etməsi və onlara köməkliklər göstərmək qeyd etdiyim məqsədə çatmaq üçün ən düzgün yoldur. [b]- 2005-ci ildə "Yeni Siyasət" blokunu yaradaraq ölkənin tanınmış simalarını bir araya gətirdiniz, hətta onlardan mandat qazananlar da oldu. Bir müddət öncə Rüstəm İbrahimbəyov və digər ziyalılardan ibarət yeni bir blok yaradacağınız bildirilirdi. Amma indi kənardan dəstək verəcəyinizi deyirsiniz... [/b] - Hesab edirəm ki, bizim üçün daha vacib məsələ bütövlükdə Azərbaycan cəmiyyətinin fəal olmasıdır. Siz dediyiniz o nüfuzlu şəxslərlə də əməkdaşlığımızı davam etdiririk. Bilirsiniz ki, bu yaxınlarda bir neçə ziyalı forumları təşkil olunmuşdu, konkret sahlərlə bağlı növbəti görüşlər də planlaşdırırıq. Bu işin özü də vətəndaş cəmiyyətinin gücləndirilməsinə yönəlib. Həmin forumlarda gənclər təşkilatlarının liderləri, nüfuzlu şəxslər, elm və mədəniyyət xadimləri də iştirak edirlər. Yəni, bunların hamısı Azərbaycanda vətəndaş cəmiyyətinin daha da güclənməsinə, fəal olmasına xidmət edən addımlardır. Biz magistral xətdən geri çəkilmirik, yolumuzla gedirik, cadəcə, hansısa bir mərhələdə parlament seçkilərinə seçki bloku kimi getmək olar, hansısa mərhələdə isə bunu ictimai forumlarla həyata keçirmək mümkündür. Mən sizinlə razıyam ki, 2005-ci ildəki təcrübə çox maraqlı oldu. Qısa bir müddətdə aparıcı siyasi partiyaların iştirak eləmədiyi bir blok çox fəal seçki kampaniyası apardı, rəsmi seçki bloku kimi qeydiyyatdan keçdi və nəticədə 10-dan artıq dairədə qələbə qazanıldı. O qələbələrdən yalnız ikisi tanındı. Ancaq zaman dəyişir, hər şeyi mexaniki olaraq təkrarlamaq mümkün deyil. Ona görə də budəfəki seçkilərdə hansısa seçki blokunun əhatəsində yox, bizimlə həmfikir olan böyük bir qrup ictimai xadimlərin və gənc fəalların kampaniyasında iştirak etməyi məqsədəuyğun hesab edirəm. [b]- Söhbəti ona gətirmək istəyirəm ki, 2005-ci illə 2010 seçki şəraitini müqayisə etdikdə hansı dəyişikliklər var? [/b] - Müsbət dəyişikliklərdən danışmağa dəyməz. Elə məsələlər var ki, heç bir dəyişiklik yoxdur, elə məsələlər də var ki, əksinə, geriləmələr mövcuddur. Bildiyiniz kimi, seçki kampaniyasının vaxtı yenə də qısaldıldı, kampaniya şərtləri daha da sərtləşdirildi, hamı tərəfindən etmad göstərilən seçki komissiyalarının formalaşması da baş tutmadı, yenə də komissiyalar hakimiyyətin nəzarəti altındadır. Bütün bunları nəzərə alaraq deyirəm ki, burada hansısa bir fərdin, o cümlədən, Eldar Namazovun bir dairədə qalib gəlməsi o qədər də önəmli deyil. Vətəndaş cəmiyyəti güclənsə, onda Azərbaycanda müsbətə doğru dəyişikliklər baş verəcək. [b]- Eldar müəllim, bildiyiniz kimi, aparıcı müxalifət partiyalarından olan Müsavatla AXCP birgə seçki bloku ilə prosesə qoşulmaq istəyir... [/b] - Bu ideya səslənən kimi, mən bəyan etdim ki, AXCP-Müsavat birliyinin yaranmasını müsbət qarşılayıram və bu ideyaya mənəvi dəstək verirəm. Təbii ki, bundan artıq bir söz demək düzgün deyil, çünki bu, iki partiya arasında gedən prosesdir. Buna mane olan həm obyektiv, həm subyektiv səbəblər var. Hələ yeni-yeni formalaşmaq istəyən bu birliyi pozmağa çalışan qüvvələr də xeyli saydadır. Amma mən hər iki partiyaya bu prosesdə uğurlar arzulayıram. [b]- "Azadlıq" bloku parçalandıqdan sonra Liberal Partiya ilə VİP yeni seçki bloku yaradır. Hətta Sizin keçmiş blokdaşınız - Azərbaycan Ziyalılar Birliyinin sədri Eldəniz Quliyev də o bloka qoşulur. Blokun perspektivini necə görürsünüz? [/b] - Yaranan və seçkilərdə iştirak etmək istəyən bütün koalisiyaların hamısına uğurlar arzulayıram. Bizim hamımızın eyni məqsədimiz var ki, Azərbaycan demokratik və sabit inkişaf yolunu tutsun. Ola bilsin ki, buna aparan yolları, taktiki gedişləri başqa cür görürük, ancaq bu da təbiidir. Partiyaya rəhbərlik etmək həmin partiya liderlərinə müəyyən çərçivə yaradır, onların qarşısında müəyyən məsuliyyət qoyur. Onlar qərar qəbul edəndə bir çox amilləri nəzərə alırlar. Müstəqil adamlar, ictimai qurumlara rəhbərlik edən şəxslərin qərar qəbul etmək şərtləri isə bir qədər başqadır, ona görə də yanaşmalarında müəyyən fərq var. Bu səbəbdən də mən, istəmirəm ki, hansısa partiya sədrlərinin qərarları ilə bizim qəbul etdiyimiz qərarları qarşı-qarşıya qoyaq. Hesab edirəm ki, onlar da düzgün yol seçiblər, biz də düzgün yolla gedirik. [b]- Son aylarda beynəlxalq təşkilatların Azərbaycan hakimiyyətindən sərbəst toplaşmaq azadlığı və digər məsələlərlə bağlı tələbləri oldu. Necə düşünürsünüz, parlament seçkilərində bu tələblər daha sərtləşə bilərmi? [/b] - Bu proses hələ təzə başlayıb. Seçkiöncəsi Azərbaycana həm qısamüddətli, həm uzunmüddətli missiyalar gələcəklər. Onların da məqsədlərindən biri ilkin mərhələdən tutmuş, səsvermə gününə qədər bütün proseslərə qiymət vermək olacaq. Ona görə, seçkiqabağı mühit yenə də müzakirə ediləcək. Bu mənada tələblər də səslənəcək, tövsiyyələr də veriləcək. Ancaq mən əminəm ki, azad və ədalətli seçkilər keçirmək üçün iki yol var - ya Seçki Məcəlləsi, ya da seçki administrasiyası dəyişməlidir. Ona görə ki, hətta əla Seçki Məcəlləsi ilə də seçkiləri saxtalaşdırmaq olar. Seçki Məcəlləsində elə dəyişikliklər etmək lazımdır ki, saxtakarlıqları aradan qaldırmaq mümkün olsun. Ya da seçki administrasiyası dəyişilməlidir, yəni, seçki komissiyaları yenidən formalaşdırılmalıdır. Təəssüflər olsun ki, nə birinci, nə də ikinci sahədə heç bir dəyişiklik baş vermir. Ona görə də builki parlament seçkiləri də əvvəlki təcrübəyə əsaslanacaq. [b]- Parlamentin tərkibinin dəyişəcəyi ilə bağlı müxtəlif fikirlər səslənir. Bəziləri növbəti çağırış parlamentin tərkibində ciddi dəyişikliklərin olacağını bildirir. Siz bu barədə nə düşünürsünüz? [/b] - Mən istərdim ki, ciddi dəyişikliklər baş versin. Ona görə ki, parlamentin tərkibi Azərbaycanın bütün siyasi palitrasını, siyasi qüvvələrin güclərinin balansını əks etdirməlidir. Bu olmayanda parlament öz funksiyalarını yerinə yetirə bilmir, sadəcə olaraq, icra hakimiyyətinin bir qoluna çevrilir. Bu da ölkədə normal inkişafın qarşısını alan amillərdən biridir. Amma belə bir dəyişikliyin baş verməsi üçün siyasi iradə lazımdır. Azərbaycan hakimiyyətində dəyişiklik üçün siyasi iradə yoxdur. İkincisi, qeyd etdiyim kimi, ya Seçki Məcəlləsində, ya seçki administrasiyasında dəyişikliklər olmalıdır, təəssüflər olsun ki, bu da baş vermir. Ona görə də güman edirəm ki, parlament seçkilərindən hansısa dəyişikliklər gözləmək sadəlöhvlük olardı. Burada bir vacib məqam var, dəyişikliklər deyəndə nəyi nəzərdə tuturlar? Ola bilsin ki, hansısa hakimiyyətdaxili qrup 2005-də parlamentdə çox yer ala bildi, bu seçkilərdə isə başqa bir hakimiyyətdaxili qrup öz adamlarını yerləşdirəcək. Bu mənada simalar dəyişə bilər, mümkündür ki, 2005-ci ildə mandat alanların əhəmiyyətli hissəsi bu dəfə parlamentə düşməsin. Ancaq bunu köklü dəyişiklik adlandırmaq olarmı? Bu, Azərbaycanda ciddi yenilikmi olcaq, yoxsa, sadəcə, parlamentə bir hakimiyyət qrupu nəzarət etməyəcək, başqası edəcək, yaxud bir neçəsi nəzarət edəcək. Mənim fikrimcə, bunu ciddi dəyişiklik adlandırmaq düzgün deyil. [b]- Siz də vaxtiylə bu hakimiyyətdə təmsil olunmusunuz, necə düşünürsünüz, budəfəki seçkilərdə hansı iqtidardaxili qrup üstünlüyü ələ ala biləcək? [/b] - Əlbəttə, mənim həm müxalifətin, həm iqtidarın içərisində gedən proseslər barədə məlumatım var və hansısa bir təxminlər etmək də mümkündür ki, hansı dəyişikliklər baş verə bilər. Ancaq bunu mətbuatda müzakirə etməyi düzgün saymıram. Ona görə ki, fakt olmayanda bunlar bir az dedi-qoduya oxşayır. Çörçilin məşhur bir kəlamı var idi ki, SSRİ-də daxildə gedən siyasəti izləmək mümkün deyil, çünki siyasi mübarizə gəbənin üstündə deyil, altında gedir. Yəni, nə baş verdiyi bilinmir, amma görünür ki, hansısa tərpənmə var. Demokratik ölkələrdə təbii ki, hər şey göz qabağındadır, şəffafdır. Orada prosesləri şərh etmək çox asandır, amma Azərbaycan kimi qapalı rejimlərdə o gəbənin altında gedən prosesləri kənardan şərh etmək o qədər də uğurlu bir yanaşma deyil. [b]- Müxalifətin "gəbə"si yoxdur ki, altında da hansısa proseslər getsin, bu baxımdan müxalifətin bu seçkilərdəki şansını necə dəyərləndirirsiniz? [/b] - Müxalifətin şansı cəmiyyətin şansından asılıdır. Azərbaycanda elə bir durum yaranıb ki, yalnız siyasi partiyaların fəallığı nəticəsində nəyisə dəyişmək yəqin ki, mümkün deyil. Artıq bunu partiya funksionerləri, liderləri etiraf edirlər ki, onların da şansları cəmiyyətin nə dərəcədə fəal olmasından asılıdır. Müxalifətin şanslarından danışanda onu da nəzərə almaq lazımdır ki, demokratik ölkələrdən fərqli olaraq, burada müxalifət gərək iki mərhələli mübarizə aparsın. Birincisi, seçkilərdə qalib gəlsin, bunu da çox vaxt müxalifət bacarır. İkincisi, öz qələbəsini müdafiə edə bilsin. Yəni, hakimiyyəti sənin qələbəni tanımaq məcburiyyətində qoymağı bacarmalısan. Bunun öhdəsindən gəlmək müxalifət üçün çox çətindir, çünki bütün inzibati resurslar hakimiyyətin əlindədir. Müxalifətin əlində olan vasitə Avropa Məhkəməsinə müracit etməkdir, artıq 2005-ci il seçkilərindən bir sıra müraciətlər var. İndi yaxın gələcəkdə məlum olacaq ki, bu mexaniz kömək edir, yoxsa yox. Nəhayət, qayıdıram əsas məsələyə, cəmiyyətin fəallığı - bu da ondan ibarətdir ki, cəmiyyət fəal olsa, hər kəs öz hüquqlarını müdafiə etməyə başlasa, onda bizə nə ATƏT, nə Aropa Məhkəməsi lazımdır. O zaman özümüz ölkədə demokratik sistemi qurmağı bacaracağıq.