Şərqşünas alim, Birlik təşkilatının rəhbəri Vüsal Hətəmov Nardaranda baş verənlər proseslər ətrafında Mia.az-a müsahibə verib.

- Vüsal müəllim, son hadisələri necə dəyərləndirərdiniz?

- Acı da olsa, etiraf etməliyik ki, Nardaran hadisələridaha bir "vətəndaş qarşıdurması” adı ilə qara tarix yazıldı. Nardaran hadisələri ölkəni şoka saldı. Tolerantlıqdan, multikulturalizm ənənələrindən təqdimat nümunələrimiz az qala kölgə altına düşəcəkdi. Çox şükrlər olsun ki, təxribatın auditoriyası böyük olmadı. Əslində, buna çalışanlar da elə bunu istəyirdilər. Gah dini ziddiyyət kimi, gah da, Nardaran camaatının iradəsi ilə bağlamaq istədilər. Həm nardaranlılar, həm ölkə dindarları təxribata çəkilmədilər.

-Bunu xarici qüvvələrin dövlətimizə qarşı təxribat hadisəsi kimi dəyərləndirə bilərikmi?

- Nardaran hadisələrini xarici qüvvələrin ölkəmizə siyasi təzyiqi kimi dəyərləndirsək, məncə daha düz olar. Gənc dövlətimizin gələcək inkişaf perspektivlərindən narahat olan ölkələr, qüvvələr var. Təsəvvür edirsinizmi, ölkə başçısı paytaxtımızda İslam dini ilə bağlı beynəlxalq konfransda çıxış edir, bir saatdan sonra, paytaxt kəndində bu hadisələr baş verir. Sanki ölkə başçısının danışıqlarına kölgə salmaq məqsədi güdülürdü. Ona görə də hesab edirəm ki, əlaqədar orqanlar tərəfindən əməliyyatın təyinatı, icra şəraiti, mümkün versiya variantları araşdırılmalı günahkarlar cəzalandırılmalıdır. Ehtimal edirəm ki, baş verən qarşıdurmada üşüncü qüvvənin olması labüddür.

- Günahkarı niyə kənarda axtaraq? Bir halda ki, hadisə paytaxt kəndində baş verib.

- Qanlı hadisəsindən sonra proseslərin sona qədər gedişatı onu göstərirdi ki, Nardaran camaatı da, güc strukturları da hər hansı bir mənfi nəticələrdən çəkinirdi.

- Nədənsə hadisədə dindar faktorundan qaçmaq istəyirsiniz.

- Din mövzusu həssas mövzudur. Hansısa qarşıdurmanı birbaşa dinlə bağlamaq qeyri-obyektivlikdir. Ola bilər ki, dindar təxribat törətsin, amma bunu dinlə bağlamaq yox, həmin dindarın şəxsiyyəti ilə bağlamaq lazımdır.. Hadisələrin böyük masştabda böyümə təhlükəsi kimlərinsə qəsdən din fenomenini ortaya atması oldu. Əslində, dinimizə görə sabitlik mühüm amildir. Xüsusilə də hüquq mühafizəçilərinə qarşı.

- Axı ruhani Tale Bağırzadə özünü sıradan bir dindar kimi deyil, aktiv, siyasi ruhani kimi aparırdı.

- Əsl problem də ondadır ki, həssas məsələlərdə konstitusiya prinsipləri nəzərə alınmır. Əsasqanunumuza görə, din siyasətdən ayrıdır. Ruhani fəaliyyətlə məşğul olan şəxslər aktiv siyasi proseslərdə siyasi lider kimi iştirak edə bilməzlər. Buna görə də, siyasi işlərlə məşğul olmaq istəyən dindar ya qanuni siyasi təsisat yaratmalı, ya da ki, qnunvericiliklə icazə verilən hansısa siyasi qurumlara qoşulmalıdır. Ümumiyyətlə, qeyri-dini, qeyri-teokratik dövlətlərdə din siyasətlə qarışanda kimlərsə bundan sui-istifadə edir. Xarici ölkələr agentura şəbəkəsi yaradır, ölkə iqtidarı hansısa din adamını yaltaq əlaltı edə bilir. Buna görə də yaxşı olar ki, dindar dini ayinlərini siyasətə qarışdırmasın. Kimsə namaz qılmırsa, həmin şəxs dindar vətəndaşın sinfi düşməni ola bilməz. Dindar əxlaqı, əməlləri ilə siyasi ideyaya, liderə çevrilirsə, qanunlarımıza görə, ruhani fəaliyyətini qoymalıdır kənara. Amma dindən istifadə edib siyasi mühit yaratmaq dünyəvi dövlətlərdə mənfi nəticələr verir. Hansısa ruhani, ilahiyyatçı əgər özündə perpektivli siyasi potensial baza hiss edirsə, yolu budur ki, ruhani fəaliyyətini kənara qoysun və ondan sonra qoşulsun siyai proseslərə. Əks-təqdirdə atılan bütün addımlar inqilabi don adı alacaq.

- Gələcəkdə bu cür hadisələrin bir daha baş verməməsi üçün məsələnin həllini nədə görürsünüz?

- Mühüm problemlərdən biri də sosial problemlərdir. Nardaranda da bəs qədər sosial problemlər var. Əgər əhali kommunal borclarını verə bilmirsə və ya hansısa səbəblərdən vermək istəmirsə, demək, ciddi sosial problem var. Ölkədə sosial problemlər həll olunmayınca dövlətimiz siyasi poliqona çevriləcək, casuslar şəbəkəsi genişlənəcək. Bundan başqa təhsilin səviyyəsi bütün regionlarda nəzarətə götürülməlidir. Savadsız vətəndaş təbəqəsi xarici qüvvələr üçün münbit bazadır.