“Qadın Gündəliyi” Milli Dialoq Platforması bu gün ictimaiyyət qarşısına çıxdı. 

Mia.az xəbər verir ki, Platformanın ictimai təqdimatını Azərbaycanın qadın təşkilatları keçirdi və hökümət rəsmiləri, siyasətçilər, diplomatik nümayəndəliklərin əməkdaşları da onlarla bir araya gəldi.

Qadın liderliyini gücləndirmək üçün birgə fəaliyyətə çagırış edən təşkilatçılar platformanın Milli Dialoq Prosesinə start verdiyini bəyan etdi. Bu proses çoxtərəfli dialoqu və siyasi prioritet məsələlərə dair əməkdaşlıgı asanlaşdıracaq fəaliyyət hesab olunur.

“Qadın Gündəliyi”nin əsas proiritetləri və tövsiyələri ətrafında müzakirə aparan təşkilatlar əsas diqqəti müxtəlif sahələrdə qərarvermə preosesinə qadınların cəlb olunmasına yönəltdi. Eyni zamanda qeyd olundu ki, bu proseslərdən regionda yaşayan qadınlar kənarda qalmamalıdı. 

Qadınlar həmçinin siyasi və ictimai iştirakçılıq sahəsində səlahiyyətlərin artırılmasından danışdılar. Gender əsaslı zorakılıqla mübarizənin hər zaman və bütün ölkələr üçün prioritet oldugundan bəhs etdilər. Ümumiyyətlə, bu platforma qadınlara yönəlik 10 fəaliyyət yönümlü işçi qrupu özündə birləşdirir. 

Qadın və Səhiyyə üzrə İşçi Qrupun üzvü, Kistik Fibroz Xəstələrinə Yardım İctimai Birliyinin sədri Səadət Bayramovanın sözlərinə görə, tarix boyu hər dövrdə qadınlar ictimai və məişət həyatında problemlərlə üzləşib: “Bunların həlli qəliz idi, həm də zamana ehtiyac vardı. Amma bir yerdən başlamalıydıq. Biz də səbrli yolu seçdik. Əməkdaşlıga, dialoqa üstünlük verdik. Həm də problemdən danışmasan, onu həll edə bilməzsən. Vaxtilə kistoz-fibroz problemini gündəmə gətirəndə tərəddüd içindəydik, bilmirdik, bu məsələyə diqqəti yönəldə biləcəyik, ya yox. Amma hər bir ideyada dirəndik, bizə inanan və ümid bəsləyən insanları yarı yolda qoymadıq”.

Qadın və Səhiyyə üzrə İşçi Qrupun üzvü,  İnkişafa Dogru Qadın Təşəbbüsü İctimai Birliyinin sədri Ziba Nəbiyeva bildirir ki, hazırda ailə planlaşdırılması və reproduktiv sağlamlıq mövzusu xüsusi araşdırılmalıdı: “Çünki bu, bir ölkə siyasətidi. Məsələn, ailə planlaşdırılmasının kökündə həm təhlükəsiz, həm də qanuni üsullardan istifadə etməklə sağlam uşağa sahib olmaq niyyəti dayanır. Bu isə, səhiyyə siyasətinin təməl prinsipləri deməkdi”. 

Z.Nəbiyevanın sözlərinə görə, sonsuzluqdan əziyyət çəkən ailələrə övlad sahibi olmaq şansını verən süni mayalanma proseduru kimi, surroqat analığa dair müddəalar da qanunvericilikdə əks olunmalıdı: “Məhz buna görə “Reproduktiv sağlamlıq və Ailə planlaşdırılması haqqında” qanunun qəbul olunması üçün mütəmadi çagırışlar edirik. Təəssüf ki, qanun layihəsi dəfələrlə Milli Məclisdə (MM- Z.M.) müzakirəyə çıxarılmasına baxmayaraq hələ də qəbul edilməyib. Aidiyyatı qurumların səlahiyyətli nümayəndələrilə görüşüb qanunun qəbul edilməməsinin səbəblərini araşdırmaq və bu istiqamətdə planlı ictimai vəkillik işlərinin aparılması aktuallığını saxlayır”. 

Qadın və Səhiyyə üzrə İşçi Qrupun təqdim etdiyi tesizlərin arasında ailə planlaması prosesində əsas alət kimi abortlardan istifadə, cinsdən asılı selektiv abortların olması, müasir kontraseptiv üsullardan aşağı səviyyədə istifadə edilməsi, erkən yaşda evlilik, yaxın qohum evlilikləri,  gender bərabərliyinin təmin edilməsini ləngidən amillərin mövcudlugu da yer alıb: “Gücümüzü maarifləndirməyə yönəltməliyik. Xüsusən regionlarda kontraseptivlərdən istifadənin, məktəblərdə yaşa uyğun cinsi təhsil vasitəsilə ailə planlaşdırılması və reproduktiv sağlamlıq üzrə tədrisin təşviqini inkişaf etdirmək lazımdı. Həm yaxın qohum nikahlar, həm də ekoloji təsirlərin yaratdığı fəsadlar əngəlli körpələrin dünyaya gəlməsinə səbəb olur. Ətraf mühitin çirklənməsinə təsir edən səbəblərdən biri olan məişət, tibbi, elektron və təhlükəli tullantıların utilizasiyası və düzgün idarə edilməsi də çox aktual məsələdi. Bu istiqamətdə qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsinə və yerlərdə çox geniş şəkildə maarifləndirmə işlərinin aparılmasına ehtiyac var”.

Qadın səhiyyə qrupunu düşündürən  daha bir problem genetik xəstəliyi olan insanların evliliyindən əngəlli körpələrin dünyaya gəlməsidi. Qadınlar təklif edir ki, irsi genetik xəstəliklərin qarşısının alınması üçün tibbi genetik laboratoriyaların sayı artırılsln və əlçatan olsun: “Doğum evlərində yüksək risk qrupuna daxil olan uşaqlar arasında audioloji skrininqlər aparılsa, eşitmə problemini vaxtında aşkara çıxara bilərik. Əngəlli uşaga görə niyə analar psixoloji təzyiq görməlidi? Ailə məkləbləri, mərkəzlər yaradaq, analar ər evində günahkar elan edilməsin, əngəlli körpələrin dogulmasının səbəbləri izah edilsin. Biz hətta yeni qanun üçün təşəbbüs qaldırmaq istəyirik. Düşünürük ki, analar və uşaqlar arasında mikroelement çatışmamazlığını aradan qaldırmaq üçün Qidaların Vitaminləşdirilməsi haqqında Qanuna ehtiyac var”. 

Ümumiyyətlə, qadın səhiyyə qrupunun təklifləri arasında bir sıra maraqlı məqamlar var. Məsələn, qadınların fikrincə, İcbari Tibbi Sığortanın xidmət paketinə məktəb yaşlı uşaqların ildə bir dəfə dispanserizasiya qaydasında D vitamininin yoxlanılması daxil edilməlidi. Vitamin D-nin müayinəsi bahalı xidmətdi, qadınlar hesab edir ki, bu xidmət mütləq pulsuz olmalıdı, çünki uşaqların yetişməkdə olan orqanizminə böyük dəstəyi var. 

Əslində, bütün yoluxucu xəstəliklərə dair maaarifləndirmə işləri təkcə əhali arasında yox, həm də pasiyentlər əhali  arasında aparılmalıdı, çünki stiqma və diskriminasiya səbəbindən xəstələrin müalicəsi yarıda qalır, xəstəlik agırlaşır: “Vərəm, İİV, viral hepatitlərə düçar olan qadın və qızların cəmiyyətdə durumu çox çətindi. Ərə getmək üçün qızlar çox vaxt xəstəliyini gizlədir. Biz hələ də israrla bildirmək istəyirik ki, Hepatit B və hepatit C müayinəsi nikahdan öncə aparılan tibbi müayinələr sırasına daxil edilməlidi”. 

Zülfiyyə Mustafayeva

MIA.AZ