İran raketləri və NATO qalxanı: Türkiyənin üzləşdiyi yeni təhlükəsizlik sınağı (TƏHLİL)
SİYASƏT
13.03.2026, 17:48
İranın raketləri Türkiyəni deyil, əslində NATO-nun təhlükəsizlik arxitekturasını sınağa çəkir. Yaxın Şərqdə müharibələrin coğrafiyası çox vaxt gözlənilmədən genişlənir.
İran və İsrail arasında artan gərginlik fonunda Türkiyənin hava məkanında baş verən son raket insidentləri regionun təhlükəsizlik arxitekturasında yeni və təhlükəli bir mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər. NATO hava müdafiə sistemlərinin İran istiqamətindən gələn ballistik raketləri zərərsizləşdirməsi artıq təkcə regional deyil, həm də qlobal təhlükəsizlik məsələsinə çevrilən bir situasiyanı ortaya qoyur.
İran Türkiyəyə hücum edə bilərmi?
Son günlərdə Türkiyə cənubunda baş verən hadisələr regionun təhlükəsizlik balansı haqqında ciddi suallar doğurur. Türkiyə Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, İran ərazisindən buraxıldığı ehtimal olunan üç ballistik raket Türkiyə istiqamətində hərəkət edərkən NATO hava müdafiə sistemləri tərəfindən zərərsizləşdirilib.
Nazirliyin açıqlamasına görə, raketlərdən biri Türkiyə hava məkanına çatmadan vurulub, digəri isə hava məkanına daxil olduqdan sonra məhv edilib.
Bu barədə məlumatlar beynəlxalq media, o cümlədən Al Jazeera tərəfindən də yayımlanıb.
Bu hadisələr NATO üzvü olan Türkiyənin təhlükəsizliyinin artıq regiondakı müharibələrin təsir dairəsinə daxil ola biləcəyini göstərir.
İncirlik bazasının strateji əhəmiyyəti
Hadisələrin diqqət mərkəzində olan əsas obyektlərdən biri İncirlik Hərbi Hava Bazasıdır.
Adana yaxınlığında yerləşən bu baza onilliklərdir ABŞ və NATO qüvvələrinin bölgədə istifadə etdiyi ən mühüm hərbi infrastrukturlardan biridir.
İncirlik bazası:
- ABŞ hərbi qüvvələrinin bölgədə əsas logistik mərkəzlərindən biridir;
- NATO əməliyyatları üçün strateji rol oynayır, müxtəlif müttəfiq ölkələrin hərbi personalını qəbul edir;
Buna görə də regional qarşıdurma genişlənərsə, belə hərbi obyektlər strateji baxımdan mühüm hədəflər hesab olunur.
İncirlikdə nüvə silahı varmı?
Beynəlxalq təhlükəsizlik analitiklərinin bir çoxu hesab edir ki, İncirlik bazasında ABŞ-a məxsus B61 tipli taktiki nüvə bombaları saxlanıla bilər.
Bu silahlar NATO-nun “nuclear sharing” proqramı çərçivəsində Avropadakı bəzi bazalarda yerləşdirilən silahlardır. Rəsmi qurumlar bu barədə açıq təsdiq verməsə də, İncirlik uzun müddətdir NATO-nun mümkün nüvə infrastrukturlarından biri kimi göstərilir.
NATO Türkiyəni necə müdafiə edir?
Türkiyənin təhlükəsizliyində mühüm rol oynayan digər obyekt Kürəcik Radar Bazasıdır.
Bu baza NATO-nun ballistik raketdən müdafiə sisteminin vacib elementidir.
Kürəcikdə yerləşən erkən xəbərdarlıq radarı: İran və regiondan buraxılan raketləri aşkar edə bilir
NATO-nun Avropa raket qalxanının əsas hissəsi hesab olunur.
Son insidentlərdən sonra NATO bölgədə müdafiə sistemlərini gücləndirib və ABŞ-ın Patriot hava müdafiə sistemlərini Türkiyəyə yerləşdirib.
İran Türkiyəni vurarsa NATO nə edər?
NATO-nun kollektiv müdafiə prinsipi üzrə hər hansı üzv dövlətə hücum bütün ittifaqa hücum kimi qiymətləndirilə bilər.
Bu prinsip NATO-nun məşhur 5-ci maddəsi ilə müəyyən edilir.
Bu səbəbdən Türkiyəyə qarşı birbaşa raket hücumu NATO-nun kollektiv müdafiə mexanizmini işə sala bilər və bu vəziyyət regional qarşıdurmanı daha geniş beynəlxalq böhrana çevirə bilər.
Tarixi kontekst: Osmanlı–İran müharibələri
Türkiyə ilə İran arasında münasibətlər tarixən rəqabət və balans üzərində qurulub.
Osmanlı imperiyası ilə Səfəvi dövlətləri arasında XVI–XVII əsrlərdə bir neçə böyük müharibə baş verib. Bu müharibələrin son böyük mərhələlərindən biri 1623–1639-cu illərdə baş verən Osmanlı–Səfəvi müharibəsi idi.
Müharibə 1639-cu ildə imzalanmış Qəsri-Şirin müqaviləsi ilə başa çatdı və bu müqavilə iki imperiya arasında sərhədləri müəyyənləşdirdi. Yəni çağdaş Türkiyə-İran sərhəddi bizim şah babalarımızın imzasına söykənir. Başqa sözlə, iki ölkə arasında son böyük müharibədən təxminən dörd əsr keçir.
Son raket insidentləri regionda gərginliyin nə qədər həssas və təhlükəli həddə çatdığını göstərir. Türkiyə NATO üzvü olduğu üçün onun təhlükəsizliyi artıq yalnız regional məsələ deyil, həm də beynəlxalq təhlükəsizlik məsələsinə çevrilir.
Bununla belə, tarix göstərir ki, Ankara ilə Tehran arasındakı münasibətlər çox vaxt rəqabət və ehtiyatlı balans üzərində qurulub. Bu səbəbdən iki ölkə arasında birbaşa hərbi qarşıdurma ehtimalı hələ də aşağı səviyyədə qiymətləndirilir.
Bir məqama da toxunaq. İran Türkiyəyə hücum etsə, təkcə NATO deyil, Azərbaycan və Pakistan da bu münaqişəyə qoşulmalı olacaq. Eyni zamanda Türkiyəyə bağlı olan bir sıra ərəb ölkələrinin də bu münaqişədən kənarda qalacağı ağlabatan görünmür...
Elbəyi Həsənli,
MİA.AZ
.svg)
.svg)
Dİgər xəbərlər
SON XƏBƏRLƏR
-
Sosial şəbəkələrin “Enoor”u... - İnsan alveri maddəsi ilə həbs edildi
Bugün, 12:16 KRİMİNAL
-
Tərtərdə dönərdən zəhərlənənlər var
Bugün, 12:08 CƏMİYYƏT
-
Livan və İsrail arasında Vaşinqtonda ilk təmas: nələr ola bilər? - TƏHLİL
Bugün, 11:32 SİYASƏT
-
Azərbaycandan Ermənistana dizel yanacağı göndərilir
Bugün, 11:12 İQTİSADİYYAT
-
GENERALIN 2.8 MİLYONLUQ SEXİ MÜSADİRƏ EDİLDİ - Detallar (FOTOLAR)
Bugün, 11:04 İQTİSADİYYAT
-
İslamı dünyaya sevdirən film: “The Message” - Səhrada doğulan ilahi səs...
Bugün, 10:47 MƏDƏNİYYƏT
-
Azərbaycan nefti 5 dollar ucuzlaşdı
Bugün, 10:39 İQTİSADİYYAT
-
Azərbaycan hərbçiləri Türkiyədə təlimdə: şərti terrorçu zərərsizləşdirilib, qrup rəhbəri ələ keçirilib - VİDEO, FOTOLAR
Bugün, 10:11 GÜNDƏM
-
Prezident İlham Əliyev Gürcüstanda xatirə kitabına nə yazıb? - VİDEO
Bugün, 09:29 GÜNDƏM
-
İranın 80-dən çox heyətlə Pakistana yollanıb
Bugün, 09:15 DÜNYA
-
Xəzər dənizində zəlzələ olub
Bugün, 09:03 GÜNDƏM
-
Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR
Bugün, 00:06 CƏMİYYƏT
-
Şahbaz Şərif: “İslamabadda İran danışıqları həlledici andır, ya ölüm, ya qalım…”
10.04.2026, 23:15 GÜNDƏM
-
Füzuli Məmmədov Mia.az-ın suallarını cavablandırdı: "3:1-dən sonra artıq oyun bizim idi" - VİDEO
10.04.2026, 20:23 İDMAN
-
Azər Bağırov: "Məğlubiyyətin səbəbi psixoloji amillərlə də bağlıdır" - VİDEO
10.04.2026, 19:45 İDMAN
-
Ermənistan QHT rəhbərləri Azərbaycanda: dəyirmi masa keçirilib - FOTOLAR (Yenilənib)
10.04.2026, 19:13 SİYASƏT
-
Pakistan batmaq üzrə ola gəmidən 18 heyət üzvünü xilas edib
10.04.2026, 19:04 DÜNYA
-
SOCAR prezidenti müsabiqə qalibləri ilə görüşüb
10.04.2026, 19:02 İQTİSADİYYAT
-
Qaradağda əməliyat: iki nəfər 42 kq narkotiklə tutulub
10.04.2026, 18:01 KRİMİNAL
-
Litvanın Baş naziri Heydər Əliyev Mərkəzində - FOTOLAR
10.04.2026, 17:39 GÜNDƏM
-
AAYDA-nın sabiq sədri məhkəmədə Vasif Talıbovun oğlunu "hədəf taxtası"na qoydu: "Pullar ona çatdırılırdı"
10.04.2026, 17:31 İQTİSADİYYAT
-
Əli Əsədov İqtisadi Şura üzvlərini yenə topladı - Nələr müzakirə edilib?
10.04.2026, 17:25 İQTİSADİYYAT
-
"Karvan-Yevlax" - "Kəpəz" oyunu: 5 qol var (Yenilənib)
10.04.2026, 17:24 İDMAN
-
Ölkədə güclü külək əsəcək - Xəbərdarlıq
10.04.2026, 17:14 GÜNDƏM
-
VİTSE-PREZİDENT İSLAMABADA YOLA DÜŞDÜ: “Əgər bizi oyalamağa çalışsalar…”
10.04.2026, 17:07 GÜNDƏM
-
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank 3 günlük məzənnəni açıqladı
10.04.2026, 17:00 İQTİSADİYYAT
-
Veysəloğlu Şirkətlər Qrupu “Diamond” statuslu üzvlüklə təltif olundu - FOTO
10.04.2026, 16:56 İQTİSADİYYAT
-
Kəmaləddin Heydərovun oğluna satılan zavodla bağlı qalmaqal - Direktor azadlığa çıxdı (Yenilənib)
10.04.2026, 16:45 SİYASƏT
-
Rayonlarda yağış güclənəcək - Xəbərdarlıq
10.04.2026, 16:36 CƏMİYYƏT
-
Türk azarkeşləri Luçeskunun dəfn mərasimində Fatihə oxudular – FOTOLAR
10.04.2026, 16:20 İDMAN
-
Vüsal Şilderin qətli: Xəyal Əlizadə 13 sonra Azərbaycana gətirildi
10.04.2026, 16:10 KRİMİNAL
-
Müəllimlərin iş yerinin dəyişdirilməsi müsabiqəsi başlayır
10.04.2026, 15:58 CƏMİYYƏT
-
"Bu növ iddialar ya qəsdən təxribat xarakteri daşıyır, ya da..." - MEDİA təkzib etdi
10.04.2026, 15:52 PRESS
-
Ermənistanın geosiyasi sıxılması: Moskva səfərinin pərdəarxası və seçim illüziyası (TƏHLİL)
10.04.2026, 15:44 SİYASƏT